ROYALIST-IDO

DEO SALVEZ LA REJINO !

2012-02-10T07:31:00.000-08:00

Recente mea royalista jurnalo publikigis artiklo pri la diamanta jubileo di Rejino Elizabeth II, yen sube probo di tradukuro dil aludita texto.

La moderna snoba e superba homi famoza povas renuncar. Elu esas la persono maxim fotografita en la mondo : Elizabeth II, evo 85 yari, "the Queen". El travivis multa malaji e le "annus horribilis" kun granda flegmo, "never complain, never explain". Kom maxim anciena kronizita persono di Europa, el travivis la Duesma Mondo-Milito, asistis la dissolvo dil Imperio Britanian e konocis 12 Chefa ministri. Elu, ja ipsa, esas institucuro. Plu bone, el inkarnacas la "karaktero nacional" super la partisi.

La lundio 6ma di februaro markizas la sisadekesma aniversario dil morto di George VI (quan ni konocas plu bone danke la belega filmo kun Colin Firth La diskurso di rejo) e l'aceso al trono di lua filiino Elizabeth, kronizita dum la yaro pos ilua morto. Rejino Elizabeth tre chika, vestizita per mantelo beja e per chapelo di la sama koloro, sequata da elua spozulo Princo Philip, duko de Edinburgh, surhavanta mantelo kamelea, afrontis la nivo sundie por irar a la kirko ube infanti e pueri vartis el kun flor-buketi. Elu rezidas duminstante en elua proprietajo di Sandringham ube la misterioza kadavro di yuna Lituanianino trovesis sur elua posedata sulo ye la fino di pasinta decembro. Ni ne obliviez ke ni esas en Anglia inter "scones", "tea-time" e mortigi en gardeno segun Angla stilo.

Kin monati de celebri

Esos kin monati de ceremonii por celebrar sisadek yari de regno : Unionita Rejio memorigas de februaro til junio la diamanta jubileo di Elizabeth II kun la pompo propra a le Windsor, mem se la koncernatino, ye la somito di elua glorio, rekomendas triumfo modesta dum ica tempo di severeso ekonomial.

La konsilanti dil palaco Buckingham insistas. La suverenino volas sparigar de la imposto-paganti "spensi extravaganta". La Chefa ministro David Cameron relativigas fakturo qua, asertite, esas "9.000-ople infra ad olta dil Olimpiala Ludi" di London olqui eventos dum julio-agosto. Pri Camilla, la spozino di Princo Karolus (Charles), el substrekizas "la gusto simpla" di la rejino kande el sugestas la kreo di recepto por igar nemortiva ita evento. Tale imitante la famoza coronation chicken ("hanyuno dil sakrigo") inventita en 1953.

Siniorino Rejino komencos elua unesma reprezento-semano dum vizitar la mezepokal urbeto King's Lynn e skolo por infanti en la komtio Norfolk. "Ico esas kozi quin elu ne plus devus agar ye elua evo", komentis princo Harry por plu bone substrekizar la devo-sentimento di ilua

avino.

La programo dil festi iros kreskante, palisizita per ceremonii, expozi, kavalkadi honore a suverenino atinginte la zenito di elua populareso. Le 20% de nereduktebla republikani ne eroras prie, kande li kritikas la institucuro "kustoza e kontre-demokratia" dum evitar atakar lua inkarnaco.

La mariajo per mondoviziono di Kate Middleton e di princo William, duesma en la sucedo-ordino, finis, dum aprilo 2011, du yardeki "infamiganta" (1980-90) markizita per la aventurachi, exajerite montrita en la informili, dil filii di la rejino.

La granda instanti di ca regno ekvokesos dal suverenino ipsa lor diskuro solena che la parlamento ye la 20ma di marto, pose, lor spektaklo kavalkal en la kastelo Windsor dum la mezo dil monato mayo. La historiala rikonstituco surcenigos aproxime 500 kavali - marwari di Jaipur, pursangi di Oman, Amerikana mustangi - e 900 figuranti, inter li Maori-i, Inuiti, zulua militisti e mem kozaka kavalkanti.

Kad ico esos celebro di pasinta tempi ? La rejala cirkumanti judikis "kom tre malagusta" la komenti asertanta ke la rejino probable efektigabis dum oktobro 2011 elua lasta vizito sur lua Australiana lando dil mondo-extremajo.

Depose, princo Philip, evo 90 yari, esis viktimo di kordiika alarmo. Nihilominus*, il ferme intencas partoprenar "la turo dil jubileo" quan lua spozino entraprezos ye la komenco di marto, ma la diplasi limitizesis an la frontiero di Unionita Rejio. La cetera "rejali" komencante per la princi Karolus (Charles) e Guglielmus (William) komisesas esar le missi dominici di Elizabeth II en lua ex-kolonii e tra la mondo.

La precipua festi ajornesis - en l'espero di maximala sunozeso - til la longa semano-fino di la 2ma-5ma junio, dekretita kom festo-dii. En la programo esas la derby di Epsom, olqua esas la unika konkurso quan la kavali dil rejino ne sucesis ganar, ye la saturdio 2ma. Ye la morga dio, "Big lunch" asemblante milioni de regnati en la parki, drinkeyi e stradi dil rejio, e trairo dil fluvio Thames da mili de bateli omnaspeca e sequanta la batelo dil rejino. Ico montros spektaklo nevidita depos Charles II, samtempano dil Sun-Rejo. Ye lundio la 4ma di junio, 2012 fair-signali acendesos tra la mondo. Ye mardio la 5ma, meso de expreso di gratitudo havos loko en la katedralo Santa-Paulus, parkuro en karoso ed aparo dal rejino sur la balkono di Buckingham finos la festaro.

En la grandega turbo asemblita en 1897 por la diamanta jubileo di lua triesma avino Victoria, kaliko proklamis : "El esas la rejino dil rejini".

Rejino Elizabeth II, hodie qualifikata kom "trezoro nacional" da la Britaniana jurnalaro, abordas, pos multa tempesti, jubileo en kalma aquo. Dotizita per solida sanesala stando, el efektigas ankore multega obligi singlayare. Konocata pro afishar ridetanta ma nedivinebla maskilo, el expresas nur poke e mem nulatempe, elua vidpunto personal. Lua pasioni esas la kaval-kuri e lua kara hundi Corgi, el nulatempe esas plu komforte kam en la ruro o lua kastelo di Windsor.

"Hodie, kande on ekvokas "la Rejino", omna homi pensas pri Elizabeth. "Elu esas ulamaniere la rejino dil mondo, e ne nur en Unionita Rejio", komentas kun admiro un de lua biografiisti.

Elizabeth II esperas superirar en 2015, la rekordo de maxim longa vivo sur la trono, til nun ditenata da rejino Victoria.

(Artiklo da CAROLINE PARMENTIER publikigita en la jurnalo PRESENT)

LINGUI E RELIGII

2012-01-22T05:43:00.000-08:00

Sempre me remarkis ke la lingui e la religii havas multo komuna e, ke, versimile lo ne esas hazarde se la Ekleziani esas la maxim savoza uzanti di la lingui ed anke granda tradukisti (pro profesionala neceseso). Precipue la sacerdoti esas remarkinda skriptisti en nia artificala idiomi, nome la interlingui e la religii (precipue monoteista) havas multo komuna.

Ico tre probable, nule esas hazardo, nam quale la monoteista religii, nia lingui internaciona volas esar universala e difuzesar a la tota mondo. E quale la interlingui la monoteista religii havas gramatiko (doktrino) nekonocata che la naturala religii (shamanismo, paganismo, hinduismo). Anke la monoteista religii (quale la interlingui) cherpas multo de lia doktrini de la preirinta religii (gramatiko e vorti) dum probar igar ita elementi plu bona. Forsan, per esar audacoza on povus dicar ke Esperanto reprezentas la Hebrea religio (lua patro esis ya Hebreo), Ido reprezentus la Kristanismo (lua patro de Beaufront esis fervoroza Kristano) ed Interlingua reprezentus la...Islamo. Ma, me dubitas kad ico esas tote justa, nam me ne kredas ke la fondinti di Interlingua esis Mohamedani (o lore vere celite), ed Interlingua ne semblas aparte prosperar en la landi di islamana religio. Forsan, lore, on povus aludar la Buddhismo, qua anke esas artificala idiomo religial, ma til nun onu ne savas kad esas multa adepti di Interlingua interesata pri la Buddhismo. Diferante kelka eminenta adepti di Ido esis fervoroza Buddhisti ed ita religio ankore reprezentesas en nia rangi e povus ibe riviveskar.

Ica omno pensigas da me, ke religio povus tote bone esar la kadro en qua nia Linguo Internaciona povus prosperar. Certe, la ja establisita granda religii ne interesesas pri olu pro ke li ja havas lia sakra idiomi. E.g. kande, olim, me propozis la Linguo Internaciona a Buddhisti, li replikis a me ke la sakra linguo dil Buddhismo quan li volas difuzar esas la Tibetana. Ico esas utopiatra, nam la Tibetana klasika dil Santa Libri Tibetana esas apene lernebla dal Ocidentani, kontre ke la Linguo Internaciona di la Delegitaro povus bone lernesar ed uzesar, ma mea propozo refuzesis kun granda desprizo.

Do, la solvo esus krear propra religiala sekto koaktanta lua adepti (od adminime konsilante a li tre forte) lernar la L.I. La Idisti a qui me parolis pri co, nule esis entuziasmoza pro ke la sekti havas mala reputeso. Tamen, me perceptas nur ita solvo per mea ment-okuli. Forsan uladie, lo necesa facesos, tante plu ke la Buddhismo (me pensas pri sekto Buddhista) esas tre tolerema religio ed aceptas la praktiko di altra religio (quale certena landi o regioni aceptas la bilinguismo). Do, sekto Buddhista propagante nia idiomo povus esar bazo solida por nia movado e prokurar a ni la adepti, quin ni nun indijas kruele...

===============================================================

DETEKTIV-ROMANO CHE LA FAMILIO REJAL DI ANGLIA (SEQUO)

2012-01-10T04:56:00.000-08:00

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
LA KADAVRO TROVATA EN LA GARDENO DIL REJINO ESIS OLTA DI YUNA LATVIANINO

La polico Britaniana revelis, dum la sundio pasinta, ke la yunino trovata kom mortinta ye la 1-ma di januaro che la proprietajo rejal di Sandringham esis Latvianino evanta 17 yari, Alisa Dmitrijeva, deklarita kom desaparinta dum septembro pasinta e probable elu esis viktimo di mortigo.
La restaji kadavral di ca yunino deskovresis dum la jorno dil Nova Yaro da promenanto, di qua la hundo trovabis la aludita kadavro en bosko situita ye aproxime 1,5 kilometro de l'enireyo precipua dil kastelo di Sandringham, olqua esas proprietajo di rejino Elizabeth II en est-Anglia. La mediki legista havis granda desfacilaji por identigar ica kadavro. La policani savigis ke li analizabis traci fingral e extrakturi de DNA/ADN venanta de femuro.
Ica yuna Latvianino videsabis lastafoye ye la 31-ma di agosto pasinta en la urbo King's Lynn, proxima a Sandringham, ed elua desaparo raportesabis da membro di elua familio ye la 8-ma di septembro. Depose, lua prezenteso notizesis plurafoye, e la policani ofrabis premio po omna informo qua igabus posibla lokizar el.
La policani questionis la chas-gardisto di Sandringham, ilqua esas la jeranto di ca proprietajo rejal, ed altra personi qui laboras ibe. Ultree, li anke emisis plusa advoko ad omna personi apta furnisar informi pri ca afero.
La loko ube la kadavro deskovresis esas freque utiligata por chas-partii pri fazano, quin ofte partoprenas membri dil familio rejal. Elizabeth II aprecias aparte la proprietajo di Sandringham e lo esas ibe ke la familio dil rejino pasas tradicionale la Kristnasko-festo. Icayare, la dicita festo obskurigesis per la iro ad hospitalo dum plura dii, pro kirurgial kordio-interveno koncernanta princo Philip, evo 90 yari, spozulo dil rejino.
La misterio permanas e la enigmato ne ja solvesas...

(Tradukuro di artiklo publikigita en la jurnalo PRESENT)

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

DETEKTIV-ROMANO CHE LA FAMILIO REJAL DI ANGLIA

2012-01-06T04:48:00.000-08:00

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
[Me ne povis rezistar la tenteso tradukar artikleto pri mortigo facita che proprietajo dil familio rejal di Anglia.]

MORTIGO EN GARDENO ANGLA

- Ma ico ne esas irga gardeno. Mem la tre inventema Agatha Christie ne audacabus imaginar ita enigmato rejala. La kadavro di muliero deskovresis che la proprietajo dil rejino di Anglia ye la unesma dio dil Nova Yaro.
Che la domeno di Sandringham tre exakte, en Est-Anglia en Norfolk, ube la familio rejal sejornas tradicionale dum la festi di Kristnasko. "Ica kara anciena Sandringham", dicis la avulo dil rejino, George V, ita frazo aquiras tote aparta resonado en la cirkonstanci nuna.
Ye la matino dil 1ma di januaro, en la boski ankore tegita per la tradicionala e misterioza "fog", promenanto avertesis per la konduto di lua hundo. Ita laste dicita jus ekterigabis kadavro.
Sandringham House, vintro-palaco di Windsor, feudo rejal heredita de Edwardus VII, shirmas la ceni dil vivo privata di la Krono-familio dop olua briki reda. La duimo di ca domeno rejal kontenanta ok hektari lugesas a farmisti ed a kaval-edukerio. Mil personi, cirkume, laboras sur ica sulo. Lo cetera del domeno esas boskizita. La kadavro trovesis ye min kam du kilometri dil enireyo precipua di la kastelo.
La maxim famoza detektivi di Scotland Yard senfriste sendesis a la dicita loko. La viktimo esas muliero adulta di qua la kadavro restis surloke inter periodo durinta inter un e quar monati, segun la unesma konstati da la legisti.
"La asemblita elementi pensigas pri mortigo" konfirmis inspektisto Jes Fry, savigante ke la policani serchas eventuala ligili kun personi deklarita kom desaparinta o kun aferi nesolvita samatempe lokale e ye la nivelo nacional.
La familio rejal sejornis dum Kristnasko en Sandringham ube la rejino invitabis elua omna filii e nepoti. Princo Philip, spozulo di rejino Elizabeth, aceptita en hospitalo dum plura dii pos alarmo kordiika ye la 23ma di decembro (kad Sherlock Holmes konsiderabus ico kom ligilo ?) rajuntis la domeno ye la 27ma di decembro ed habitas ibe kun la rejino depos ita dio.
Pro quo ica kadavro esas che la proprietajo dil familio rejal di Anglia ? Qua ocidis ita persono ? A qua onu volas asumigar la responsiveso ? (ita enigmato esas digna de detektiv-romano da Agatha Christie NDLT). -

(Artiklo da CAROLINE PARMENTIER publikigita en la jurnalo PRESENT)

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

[CIENCO] Kad la fino dil tempo sunal ?

2011-12-31T09:42:00.001-08:00

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
Kinadek ciencozi di la tota mondo kunvenis ye la 3ma e 4ma di novembro 2011 ye klozita pordo en la nordwesto di London sub l'egido dil Royal Society (Akademio por cienci Britaniana) por debatar pri nova defino dil tempo. Ita kunveno interesis la Britaniani. Segun la jurnalo SUNDAY TIMES, la Greenwich Mean Time, "simbolo dum plu kam 120 yari dil rolo di superpotenta lando Britania Viktoriana", balde desaparos. La tempo GMT establisesas sur la bazo dil tempo sunal departante de la rotaco dil Tero. La refero, diveninta internaciona lor konfero en 1884 en Washington, esas la meridiano di Greenwich, qua povabus same bone nomizesar la meridiano di Saumur.
La nova defino propozas emancipesar komplete de la tempo sunal. La meridiano di Greenwich ridivenus meridiano quale le cetera, nome lineo imaginal.
En la realeso, lo esas depos plu kam 40 yari, ke la mondo ne plus guvernesas dal tempo GMT, olqua tamen duras esar la tempo legala en Unionita Rejio ed esas ankore grande utiligata kom refero. (En Francia, la tempo vintral konformesas a GMT + 1, la tempo someral a GMT + 2.) Konfero internaciona en 1972 adoptis la "Tempo Universal koordinata" anke nomata UTC, olqua kalkulesas da 400 horloji atomal repartisita sur la surfaco di nia globo (la sekundo definesas per la ocilo-ritmo di atomo de cesio ("cesium"). La tempo atomal havas l'avantajo esar multe plu preciza. Olu diferas de kelka fracioni de sekundo dil tempo definita per la rotaco dil Tero.
Hodie por mantenar la korelato kun la rotaco teral sekundo interpozita adjuntesas preske singlayare. Lo esas ita sekundo quan la ciencisti propozas supresar, samatempe abandonante la korelato kun la tempo GMT. La chanjo divenas nekareebla per la funcionado dil reti, tam di telekomunikado kam di navigado per satelito. Ita reto bezonas sinkronigo ye la nanosekundo*.
Konsilo propozanta supresar la sekundo interpozita submisesos dum venonta januaro a la voto dil Uniono Internaciona por la telekomunikadi en Geneve. Se ol adoptesos, la tempo atomal eskartesos pokope de la tempo sunal, segun quanto de un minuto dum periodo de 60 til 90 yari, e de un horo 600 yari pos nun.
La Statala sekretario Britaniana por la Cienco, David Willets, opozita a ca projeto, explikas ke la "Britaniana poziciono esas ke ni devas konformesar precize a la tempo real tala quale la homi sentas olu, e qua apogas su sur la rotaco teral e ne sur la horloji atomal". Il kredas anke deskovrar "dopa pensi nacionalista" en ica debato, pro ke la Kontoro internaciona por la ponderili e mezurili (BIPM)
instalesas en Sevres (Francia). Ma ita organismo quale indikas lo lua nomo, havas nulo nacionala.
Ita ciencala diskuti memorigas ke la defino dil Tempo, quale olta dil Morto, esas parte konvenciono.

(Segun artiklo da Aline Adrenne publikigita en la jurnalo PRESENT)

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

REVOLUCIONO KOSMOGONIAL

2011-12-27T06:52:00.000-08:00

:::-:::

La reprezenti pri l'ideo dil mondo e dil universo chanjis konstante dum la yarcenti ed oli esis la reflekto dil mento di civilizuro (religio, miti) e dil evoluciono dil cienci. Nun granda pazo adavane facesas, nome on savis ke la universo (kosmo) kompozesis per plura galaxii, nun on deskovras ultree ke existas plura kosmala sistemi e plura universi. La ciencisti nomizas ica multopla universi : multiversi. Ico subversas omna idei quin la ciencisti havis pri la unika universo ed igas la anteriora reprezenti obsoleta. Quala konsequin havos ica deskovro ? Me ne presavas nam ico povas destruktar omna koncepti religial e/o ciencal til nun existanta e samatempe ofrar a li la posibleso di rinoviguro. Kun tala diverseso di "multiversi" divenas apene kredebla ke la homo esas sola en la universo e la raporti o miti pri exterterani divenas potenciale kredebla. Quala esas ita homi ? o vivanta inteligenta enti ? Nulon ni ankore povas dicar. Tamen la ciencisti semblas sempre plu multe kredar la posibleso di paralela universi tre simila a la nia. Forsan en ita paralela universi, la mondo havis tote altra evoluciono kam sur la nia. Posible existas universo ube Napoleon esis vinkanto en Waterloo ed ube Britania esas nun Franca provinco. En altra universo la Arabi ne desvinkis en Poitiers (732) ed ibe Europa esas islamana de longa tempo. Ma lo maxim interesiva esas la eventualeso ke nia Linguo Internaciona forsan divenis la oficala linguo auxiliar di Europa en paralela universo. Domaje ke la cienco ne ja posibligas a ni voyajar tra la diversa "multiversi"...

:::-:::

LE "VIMANA"

2011-12-17T08:55:00.000-08:00

:::-:::

Kad ni esas le unesma qui vizitis la Luno nia satelito ? La Ocidentani kredas ke yes. Ma anciena skripturi e kroniki Indiana trovebla en le "Veda" (maxim anciena sakra texti di India ed evanta de adminime plu kam triamil yari) semblas asertar ke no. Ibe on trovas stranja antiqua texti qui deskriptas militi duktata da misterioza deala enti qui lansas de aerala vehili nomizita "vimana" radii di qui la efekti tre similesas olti dil moderna bombi atomala. Kande la Angla eruditi dil XIXma yarcento deskovris ita texti, li kredis ke oli esis fablatra miti inventita da homi havanta granda e brilanta imaginado. Ma la militi e deskovri di la sequanta yarcento chanjigis la opinioni e nun esas enigmato : kad existis olim antiqua civilizuro en India od altraloke qua esis plu avancita teknologiale e ciencale kam nia ? La Ocidentani, tre generale, ne volas pensar pri co nek kredar ica posibleso pro ke lia koncepto dil progreso esas lineala. Ma multa Indiani qui havas kosmogonio aludante rikomenci senfina defensas ica tezo.
Dum paco-tempo esis anke altra aernavi nomizita "pushpaka" qui flugis quale la moderna avioni ed interjuntis diversa urbi. Ma esas ulo mem plu extraordinara. Kelka yari ante nun Chiniani deskovris dokumenti en la Sanskrita linguo en Lhasa, Tibet, e li sendis oli a la University of Chandrigarth por ke li tradukesez. D-ro Ruth Reyna di ca universitato asertis ke la dicita dokumenti kontenas informi teknikal por konstruktar kosmospacala navi interstelal !
La detali furnisita pri le "vimana" e lia aspekto tre pensigas pri le NIFO (Ne-Indentigita Fluganta Objekti) pri qui diversa testi raportas en nia epoko. Do la questiono pozesas : kad olim tre avancita civilizuri ja existis sur nia globo ed altraloke ? Oficale ica posibleso negesas dal oficala ciencisti Ocidentana, ma on savas anke ke la nacional socialista ciencisti ed Adolfus Hitler ipsa tre interesesis pri la texti Indiana antiqua. Kad la remarkinda avanco dil cienco e tekniko Germana ita-epoke debesas a lia studiado ?
Misterio...

:::-:::

NOVA POSIBLA CIVILIZURO POR BRITANIA

2011-12-02T09:07:00.000-08:00

:::-:::

Me tre prizas la Indiana kulturo, arto, filozofii, literaturo, religii e koquarto. India havas richega kulturo evanta de multa yarmili. Ed ita kulturo esas tre diversa, nam en ol on povas trovar omno.
Olim Britania koloniigis India ed adportis a lu sua patuazo*. Quankam me ne esas entuziasmoza pri la Angla idiomo, on devas konstatar ke ico posibligis la futura uniono di India e lua aceso a la moderna mondo-vivo. Se la Angla koloniigo ne esis bona omnarelate, ol, adminime, havis anke tre pozitiva lateri por India. Nun, India esas sendependa e divenas un de la tre egardinda landi di nia komencanta XXIma yarcento.
Britania dekadas dramatatre e perdas lua omna tradicioni ed omno quo igis ol olim potenta e respektata lando. Ma la fundo dil abismo ube esas sinkesanta Britania havas anke posibla pozitiva lateri. Nome la Britaniani povas ripozar en questiono to sur quo li apogesis til nun e konstatar ke lia tilnuna civilizuro bankrotas. Lore, li mustos krear nova civilizuro por havar nova vivo e principi en la skopo permanar. Ed India havas civilizuro per qua li povus inspiresar pro ke ol duris dum plura yarmili e permanas bone ankore nun.
Ja esas multa Indiani en Britania e la Indiana restorerii ibe prosperas. Ma la Angli povus anke adoptar ne nur la Indiana koquarto, ma anke spektar Indiana filmi, tradukar Indiana libri e literaturo. Adoptar traiti dil Indiana vivo-maniero konciliebla kun lia propra vivo-maniero. Interesesar pri la hinduismo e la Indiana filozofii qui povus adportar a li espero e vivo-motivi. Konoceskar e prizar la Indiana muziko, pikturi e skulturi. Olim, la Angli esis la koaktata docisti di India. Hodie la roli povus inversigesar e la Britaniani povus libere multe lernar de lia anciena koloniigiti. Li esas tre fortunoza havar la posibleso agar tale, nam ne omna olima koloniiginti dominacabis tante remarkinda ed alte civilizita anciena imperio. Me judikas ke la Britaniani povas salvesor per imitar ed adaptar la Indiana civilizuro. Me envidias li, ma kad li intelektos ke li havas granda fortuno eventuala e ka li savos kaptar olu por divenar nova modelo por Ocidento ed Europa ?

:::-:::

SINKANTA PRESTIJO

2011-11-08T00:19:00.000-08:00

xxx:::xxx

Kom royalisto me esas bigota, t.e. me praktikas la katolika religio kom tradiciono. Me ya kredas ke la mondo ne esar nur materiala ma ke ol esas anke spiritala. Tamen, me ne havas ferma kredo, pro ke la Kristana doktrino esas unlatere tro simplacha, altralatere tro abstruza. Me opinionas ke la Buddhismo e la hinduismo esas plu proxima a la realeso.
Tamen, me komencas pozar a me questioni pri la monoteismo. Me ne bezonas longatempe priparolar la islamo por konstatar ke, adminime dum nia epoko, ol divenis tre sangoza. Anke la disputi ed insidioza militi inter Mohamedani ed Hebrei tre nocas, juste o nejuste, la prestijo di la Hebrea religio.
Lore, konstatante la nepacema orientizo dil monoteista religii, on koaktesas pensar pri la Kristanismo. Yes, hodie la Kristanismo esas pacema religio, ma olim esis kruc-militi, inquiziciono, chaso ye sorcistini, ico ne esis revo-peizajo. E, precipue, kande la situeso esis mala, on postulis ed on postulas ankore niatempe, ke la Kristani aceptez mortar en kruela kondicioni kom martiri por atestar pri lia fido, kande esas persekuti. Ne omna personi esas kapabla agar tale.
Se en proxima tempo, granda milito eventos pro la monoteista religii e ke ica milito ne produktos la mondo-fino, lore pro la devasti facita pro oli, la monoteista religii perdos enorme ye prestijo. Kad ico esos la vinko dil ateismo ? La ateismo naskinta de la monoteista religii esas same poke tolerema kam lua genitori e ne tre atraktiva a multi. Probable - se la islamo ne esos vinkanto e konseque impozos lua fido - on travivos rinasko dil paganismo o, plu bone, granda sucesi dil Buddhismo e di la hinduismo. La monoteista religii esas suocidanta.

xxx:::xxx

LA VINTRO ADVENAS

2011-10-10T12:29:00.000-07:00

sss:::sss

La jus pasinta somero esis sat kolda e pluvoza, quankam en mea Franciliana regiono ico ne esis tre dramatatra, nam hike la cielo esas kustumale tre chanjema ed on havas sempre kelketa sun-radii mem dum pluvoza somero. La monato septembro e la komenco di oktobro esis eceptale bela, sunoza e varma, quaze dum normala monato julio od agosto. Nun la koldeso venis preske subite e la cielo esas griza e pluvoza. Ma to quo esas senkurajiganta esas la plukurtigo dil jorno-duro. La suno levesas sempre plu tarde e kushesas sempre plu frue. La nokto e la tenebro invadas nia universo. Kad ico esas la mala sezono ?
Olim, on dicis tale pri la vintro. Fakte la vintro esas sezono dil koldeso, dil nivo, dil kurta jorni e di la morbi asociata a la koldeso. Tamen... La somero ne esas tante agreabla sezono. Povas esar tro varma ed onu ne povas juar plene la agreabla sun-lumo. E la pluvo dumsomere esas plu desagreabla kam dumvintre, nam onu havas l'impreso perdar bela hori qui devus konsakresar a la suno ed a la joyo di vera somero. Fine, me nek joyas nek plendas pro la adveno dil vintro : singla sezono havas olua bona e mala lateri. Bona e mala lateri esas trovebla en omna cirkonstanci dil vivo.

sss:::sss

LA HATIKVA

2011-09-18T07:55:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hodie matine (la nuna dio esas sundio), me iris a meso a la parokio Santa-Rita en Paris. Ita katolika kirko dependas de la katolika Eklezio Gallikana, olqua esas autonoma brancho dil katolika Eklezio, qua nur nominale agnoskas la papo kom lua chefo, ma mantenas bone la Tridentina liturgio en la Latina. Ica liturgio esas tante plu bela ke ol esas olta dil katolika Eklezio ante...1789 !
Me ja foye havis surprizo, nome me audis lor plura mesi, kantiko en la Latina kompozita da Haydn, e di qua la melodio esas olta dil Deutschland-Lied (Germania-kanto). La Germania-kanto esas la oficala himno di Germania adoptita lor la IIIma Imperio e lua melodio, mem sub formo di kantiko povas semblar stranja en katolika Eklezio. Quankam Haydn esis bona katoliko e ne povis previdar la nazismo e la misuzado di lua melodio. Me pensis ke ico, forsan, esas nur hazardo.
Ma cadie, me havis tote altra surprizo, nome me audis - yes me ne sonjis - la himno di la Hatikva ! t.e. la nacionala himno di Israel, anke kantata sub formo di kantiko katolika. Quale interpretar ico ? Kad la sacerdoti dil Gallikana Eklezio flirtas kun la nazisti ? e pose kun la cionisti ? Ico semblas tre poke probabla, tante plu ke diferante de la sacerdoti di Vatikano II, qui ofte predikas favore a extreme sinistrana idei, e de la integristi qui predikas en la sinso di extreme dextrana idei, la Gallikani ne okupas su pri politiko. Adminime ne explicite. Kad lore li politikumas per kantiki ? Ico esas plu versimila, ma ne explikus ke li audigas nazista e cionista melodii, nome ici semblas esar nekonciliebla kontreaji. Lore, forsan, esas ula esotera sinso quan on povas interpretar tre diversamaniere. Posible, la Gallikana katoliki volas expresar per ico ke li reprezentas la justa mezo inter du extremaji e ke li preferas asociigar la kontreaji per absorbar oli, prefere kam per kombatigar oli. Ma ico esas nur mea konjekto...

xxx:::xxx

IDO-RENKONTRO EN ECHTERNACH

2011-08-29T12:28:00.000-07:00

xxx:::xxx

Ye la 17ma di agosto komencis la Ido-renkontro dil yaro 2011 en Echternach, Luxemburgia. Dum la tota duro di ca renkontro, la vetero esis bela. Me rividis anciena konocati e me konoceskis nova personi : Tiberio Madonna, Antonio Martinez, Kerstin Akerlund, Peter Totten e lua spozino, s-ro Pontnau, la organizanto dil renkontro Steve Walesch e forsan ankore altra personi quin me oblivias ed a qui me demandas pardono pro ta oblivio.
Ita sejorno en Echternach esis sucesoza, nam esis personi de plu multa nacionalesi kam lor la renkontri quin me asistis antee. Anke la etoso esis tre bona ed unesmafoye me audis Idisti kantar kansoni en nia Linguo Internaciona. Ultree on vendis libreti e revui. Me tre prizis la desegnita bendi (kartuni*) quin me vidis e kompris, la unesma esis libreto pri cienco-fiktivajo titulizita : La naufrajinti di Zamora. La altra esis la romano di Komto de Monte-Kristo en desegnita bendi. Me ne tro savos gratular la tradukinto ed imprimiginto di ta verketi en nia linguo, nam oli prizentas simpla ed agreabla lektaji e povus esar bona propagadilo por nia komuna idiomo en vakanco-klubo quale e.g. la "Club Méditerranée", nam, mea-judike, la vakanco-klubi esus la maxim oportuna loko por difuzor ibe nia idiomo.
Ni vizitis anke la chefurbo di la lando Luxemburgia, nome la urbo Luxembourg. Amuziva esas la fakto ke la precipua placo e centrala punto di ta urbo esas la placo Guglielmus (Wilhelm, Guillaume) II, kande onu pensas ke la trupi di ta Germana imperiestro invadis ed okupis ica charmiva landeto dum la unesma mondo-milito. Ma nia Germana samideano Schlemminger savigis da ni ke ico esas quiproquo e konfundo, nome la dicita Guglielmus (Wilhelm, Guillaume) II, nule esis la misfamoza Germana imperiestro quan la Germani surnomizas "Kriegskaiser" (milit-imperiestro), ma ula Granda Duko di Luxemburgia.
Ye la sequanta dio, ni iris a la bela, eleganta ed aristokratal urbo Trier en Germania ube eventis yarala kunveno di la Germana Ido-Societo. Opoze a la splendidaji di ta civito, me questionis me quale revolucionero di mondala importo tale Karl Marx povis naskar ibe en tala medio. Pro ke me asistis la GIS-kunveno kom gasto, me ne povis vidar detaloze Trier, ma me havis la posibleso kontemplar la Porta Nigra (Pordo Nigra), olqua esas restajo di Romana fortifikajo. Ni ne darfis enirar la katedralo, ma ni ne povis regardar ol de-extere. Ol esas la maxim anciena kirko de Germania pro ke ol evas aproxime de la Vma yarcento e dum la matino ni promenadis e flanis tra la stradi di ta urbo, qua olim esis chefurbo dil westala parto di la Romana Imperio.
Nia Germana samideani sucesabis venigar lokala jurnalisti por interviuvo favore ad Ido. Tre shokis me la nomo di ca jurnalo "Trierischer Volksfreund" (Trierana Popul-amiko). En Francia la nomo "Popul-amiko" por jurnalo esas "tabu"-a depos la tempo kande extremista jurnalo revoluciana havis ica titulo dum la periodo dil "Teroro" (1793). Ico esus simila a jurnalo qua titulizesus "Der Voelkische Beobachter" (La Etnala* Observero) en Germania hodie. Ico esus granda skandalo se tala jurnalo nunepoke publikigesus. Ultre lo, se on oblivias (en la Germana) la - r - pos la - T -, on obtenas "Tierischer Volksfreund" (Bestiala Popul-amiko). Ma fortunoze - o desfortunoze - la Germani ne esas Latinidi e ne posedas akuta sentimento pri lo ridinda.
Me havis surprizo koncerne la Usano Peter Totten, qua habitas depos multa yari en Est-Azia e nun lojas en Japonia. Lua aspekto e lua maniero parolar, anke lua gesti tre similesas olti di multa sudwest-Franci. Nome, me habitis dum multa yari en sudwest-Francia e konocas sat bone la homi ibe. La expliko povus esar ke sudwest-Francia esis dum plura yarcenti posedajo dil rejo di Anglia e ke probable mult Angli instalesis a regiono di qua la klimato esas plu agreabla kam olta di Anglia. Anke, lore, multa sudwest-Franci ekmigris ad Anglia. Pro ke la Angli esis dum longa tempo la precipua populizanti di Usa, ico povus esar la motivo di ca simileso.
Me skribas hike nur pri kelka impresi mea pri la Ido-renkontro eventinta cayare. Plu detaloza raporto esos trovebla en la venonta numero di mea kayereto KURIERO INTERNACIONA. Me nur regretas ke abomininda dorsala lumbala dolori kelke fushis a me ica bela Idistala renkontro.

xxx:::xxx

PROMENADI EN PARIS

2011-08-02T00:04:00.000-07:00

xxx:::xxx

Pro ke mea komputero ne plus funcionis dum plura dii, me profitis l'okaziono por ne restar
heme e por vizitar la maxim bela stradi di Paris. Un de mea preferata loki esas la palaco
di Luxembourg (hike apude) e la gardeni cirkondanta olu. Ico esas tre agreabla loko
ube on povas flanar, repozar ed havar bela vidaji. Multa Parisani e nepoka turisti
venas ad ita pleziva renkontreyo. Ultree, cirkume, esas nemulte konocata e bela, kelke
misterioza stradi, qui pensigas plu multe pri richa borgezala e kelkete exotika urbo kam
pri Paris, od adminime la urbo Paris konocata dal ordinara civitani e turisti.
Pasinta-sundie, me iris a la Paseyo Choiseul olqua esas la nasko-loko dil Franca literaturisto
dil XXma yarcento, Céline, di qua onu celebras cayare la kinadekesma aniversario dil
transpaso. Me departis de la opereyo Garnier (Opera), olqua esas famoza monumento
tre prizata ne nur dal Parisani ma anke dal exterlandani e provincani vizitanta ica urbo.
Me ja konocis tre neprofunde la cirkumajo, ma enirante la bela anciena e pitoreska stradi
eleganta me koncieskis ke me ankore savas preske nulo pri la chefurbo di Francia.
Arivinte surloke, me ne povis enirar la Paseyo Choiseul qua klozesas sundie e lor la
vakanco-dii. Negrava, me iros adibe altrafoye. Ma per trairar ita agreablega stradeti di prosperanta quartero, me saveskis ke Céline naskis en pekunioza medio e ke lua reputeso kom "mediko dil povri" kreis legendo pri lu, qua probable ne konkordas kun la realeso.
Tante plu me oldeskas quante plu me koncieskas ke la mondo esas tre diversa e nuancoza, multe plu kam me kredis. Regretinde, me konstatas ico kande me esas ye evo qua posibligas min multe kam la yuneso apreciar ico. Ico konfirmas la Franca proverbo : "Se nur yunaro savus e se nur oldaro povus !"

xxx:::xxx

REVAJI (probo)

2011-08-01T15:36:00.000-07:00

Me tre dezirus habitar en tala bela palaco. Ma ico esas nur senespera revajo di royalisto.

LA HUNDO RIENKARNIGITA EN YERUSHALAYIM

2011-07-10T12:33:00.000-07:00

xxx:::xxx

Kelka semani ante nun, stranja afero alimentis la kolumni dil jurnali e dil interreto ; nome Hebrei kondamnabis hundo ye morto-puniso. Ita Hebrei esas fanatiki habitanta en la quartero Mea Shearim ube vivas di Yerushalayim la religiozega Hebrei , qui praktikas la maxim streta ortodoxa formo dil Hebrea religio. Ita hundacho esis feroca e minacis la judiciisti e la judiciati en tribunalo di Mea Shearim. Ed il esis tante atakema ed obstinema, ke onu ne sucesis ekpulsar lu de la tribunalo. Lore la Mea Shearimani memoris, ke, duadek yari ante nun, li havis disputo kun laika advokato kondutinta tre grosiere a li. Furioza, li kondamnis lu rienkarnigesar ad hundo pos lua transpaso. La dicita advokato mortis nelongatempe pos la malediko, e pro la odio quan la maligna hundacho semblis havar kontre li, li konjektis ke ica bestio esas la rienkarnigo dil maledikita advokato. Pro lua atakemeso li kondamnis lu mortar per stonago. La tota mondo indignis pri la kriminanta stulteso dil Mea Shearimani e mokis li. Fine, la cetera Hebrei di Israel esis tante shokata ke la ortodoxi renuncis lia puniso. Ma la antisemidi tre joyis pri ca afero e skribis omnaloke che la interreto : "Videz quale la Hebrei povas esar stulta e supersticoza li kredas ye la metempsikoso !" Certe vidita tale, ica evento di la dio esas perfekte ridinda e ridindiganta. Ma pose, on povas reflektar...

Nome, la Hebrea religio (quale la cetera monoteista religii naskinta en Proxima-Oriento) oficale ne aceptas la rienkarnigo (o riinkarnaco). Ma, tamen, la habitanti di Mea Shearim kredis ye lua eventuala posibleso. E, ne nur li, me havis olim Hebrea labor-kolegi, qui anke judikis ke la riinkarnaco esas serioza kredajo egardinda. Plura filozofi e kabalisti Hebrea de omna tempi semblis anke havar simila opiniono.

E, yen lo interesiva, sub rigida aparo, la Hebrea religio esas en la realeso flexebla. Ol admisas plura eventualaji kom posibla apud la oficala doktrino. Ed ico esas tre sagaca ed inteligenta atitudo. La homi di Mea Shearim ne esas tante idiota malgre lia supozata mentala streteso.

Kontraste la Kristana religio, olqua unesmavide esas plu mentale apertita, ne agnoskas e nulamaniere aceptas la eventualeso dil rienkarnigo. Ita hipotezo akre refuzesas da ol. Se ula Kristano, tamen apertas lua mento ad ica posibleso, lu esas exter la kredaji aceptata dal Eklezio ed esas ulaspeca hereziano. La Kristana Ekleziani ferme mantenas la kredo pri la paradizo e l'inferno;

La problemo esas ke se on povas imaginar facile la inferno, nam la vivo tro ofte multarelate montras a ni la vizajo dil inferno, onu, regretinde, ne savas to quo esas la paradizo ; nam la Evangelii refuzas deskriptar ol por ni. Kad ol esas ulaspeca nihilo ? La Mohamedani esas plu fortunoza kam ni e la korano deskriptis a li tote utopiatra ma vere dezirinda paradizo. Forsan, parte pro ico, la Mohamedana fido mantenesis plu bone kam la Kristana fido. La Hebrei, qui anke ne havas klare nociono pri la paradizo, adminime esas suficante sagaca por tolerar, sen aceptar ol necelite, la teorio dil riinkarnaco.

Ma vere, la Kristana Eklezii persistar mantenar irgakuste ulo quo esas apene kredebla. Adminime segun la maniero pri quo ol prizentesas. Tale pro ke li refuzas evolucionar kun la menti e la tempo, e persistas mantenar dope restinta penso-manieri, li perdas ye kredebleso e ye religiani. Malgre lia extravanganta, ed unesmavide fola, atitudo, la Mea Shearimani esas plu inteligenta.

xxx:::xxx

LA ANCIENA KLASIKA LINGUI CHE-TELEVIZIONE

2011-06-21T09:47:00.000-07:00

xxx:::xxx

Dum la pasinta saturdio vespere esis dokumentala filmo, che la Europana kanalo ARTE, pri la destino di Roma. Parolesis pri la sucedo di Caesar e la kombato inter Oktavius ed Antonius por la dominaco dil Imperio. Ita kombato finis en -27 a.K. lor la navala batalio di Actium e la vinko di Oktavius (Augustus). Ica temo esas certe interesiva e, precipue, on esforcis en la filmo esar honesta e yusta ed on probis rehabilitar Antonius e Kleopatra ; ma la aparta intereso di ca filmo jacis en la fakto ke onu ne parolis en ol en la moderna lingui, ma nur en la Latina e, por la ceni havanta loko en Egiptia, en la anciena Greka. Nur la subtituli, por tradukar la dialogi e la diskursi, esis en linguo di nia epoko. Ico ne esas absolute unesma tala reprezento, nome, kelka yari ante nun, esis filmo pri la sufrego di Kristo en la originala Latina ed Arameana lingui. Do, eventas pokope aprobinda evoluciono qua tendencas montrar la homi dil Antiqua Epoko en lia reala vivo-kadro e lingui. Ol esas simila ad olta qua eventis dum la XIXma yarcento pri teatraji reprezentanta la homi dil Antiqua Epoko, nome tillore la aktori pleis ceni pri historiaji dil Antiqua tempi kun vesti di la moderna tempo. On divenis plu realista e serioza dum la XIXma yarcento. Nun, por tala filmaji, on tendencas, quankam ne ja tre audacoze, uzar la linguo di la tempo aludita kande ol konocesas.
Ita filmo "La Destino di Roma" esis marveloza, ne nur pro ke ol bone explikis la situeso historial dil koncernata epoko, ma anke pro la uzado di la lore uzata idiomi. Ultree, on preparabis la aktori parolar bone e segun la reguli (precipue la pronunco) ita lingui. Ico esis entuziasmiganta ed on havis sentimento pri plu granda autentikeso, e, fine ma ne min importante, ita lingui, bone parolata, esis tre bela. Precipue la Greka, olqua havis eleganteso e rafiniteso supera a la Latina ed esis vere digna esar korto-linguo. Ma, mem tale, la Latina restis tre bela idiomo, potenta e sonora, multe plu bela ed eufonioza kam la senviva Latina docata da nulsavanta instruktisti. Un de la aktori (ilta qua pleis la rolo di Antonius) esis tante entuziasmoza, ke, pos la filmifo, il deklaris ke la Latina devus divenor la komuna linguo di Europa. Evidente, il ne konocis la existo di nia Linguo Internaciona. Domaje, nam ol esas same bela kam la Latina ed ol esas multe plu facile lernebla...

xxx:::xxx

VOYAJI E TELEVIZIONAL EMISI

2011-05-29T09:39:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente me spektis che la Europana televizional programigeyo ARTE emiso pri la vivo e la kulturo dil chefurbo di Austria, Wien. Me astonesis per la alta nivelo kultural dil Austriani e per la eleganteso e rafinita tradicioni dil Wienani. La Wienani esas vera aristokrati qui povas rivalesar a la membri dil alta sociala klasi di London o Paris. Li havas nulo por envidiar a li, ed on povas konstatar ke li ankore juas (malgre la nuna neimporto di Austria) la rezulto di yarcentala evoluciono e kulturo enkadre di prestijoza imperio. Kompare a la Austriana siniori, la Germani esas ankore "kartoffelbauer", quankam li parolas la sama linguo ed esas samgentani. La situeso, tamen, esus probable tre diferanta se ne existabus Bismarck qua establisis la dominaco di Prusia super Germania. La Prusiani esis multe plu bona soldati kam la Austriani ma li esis anke multe min kultivita e civilizita. La situeso anke esabus diferanta se la Austriani realigabus la uneso di Germania sub lia dominaco. Ol povabus amelioresar se la Germana IIma Imperio durabus longatempe, ma ol krulis en 1918 kom rezulto dil unesma mondomilito. Pose venis la Weimarana Republiko e lua kulturala florifado, ma ol remplasesis rapide dal IIIma Imperio e lua militistal socio-koncepto. En 1945, omno esis rifacenda. Pos 66 yari de paco, Germania riganis multa prestijo, ma ol esas ankore fora de havar la brilanteso quan lia chefurbi grantas a la Angli ed a la Franci ; ed anke la Austriani danke Wien povas konsideresar kom prestijoza vicini dil Germani. Notinde, tamen, ke Berlin esas nun urbo ube produktesas remarkinda kulturala florifado envidiata da altra Europana landi. Ma versimile necesesos ankore kelka generacioni ante ke la Germani aquiros la prestijo e la civilizala brilanteso quin lia lando meritas.
Me spektis hiere anke dokumental filmo pri voyajo en Armenia. Me esis favoroze impresita, ne nur ita lando esas interesiva ye turismala vidpunto, ma anke la ibea habitantaro bone mantenis lua yarmilal kulturo, tradicioni e linguo. Malgre lia grava ekonomial desfacilaji nuna, semblas ke la Armeniani havas multo por ofrar a ni. Lia kulturo esas olta di Europana populo havanta tre orientala mori e politeso kun Greka, Persiana, Araba e Turka influi ; plu recente anke kun Rusa influi. Lu elaboras atraktiva moderna arto, precipue muzikal, tre influata da Oriento ed Ocidento. Ita lando, lua populo e lua kulturo meritas konocesar plu bone...

:::x:::

EXTRAORDINARA ANGLI !

2011-05-04T12:47:00.000-07:00

xxx:::xxx

[Sube esas artiklo tradukita de Franca royalista jurnalo]

"Ico esas tre bruisoza, joyoza turbo, esas tanta bruiso ke sur la balkono di Buckingham, honorala yunineto klozas sua oreli e ke la mariajitino per vidar un milion Britaniani klamanta lia entuziasmo, manifestas elua surprizo per dicar tre expresiva vorto "wau". Tamen, la mariajo di Katarina (Kate) Middleton e di princo Guglielmus (William) respektis omna tradicioni qui igas charmiva nia olda vicino e rivalo, la tante 'lontana' e proxima Albion.
La Angla populo plenesas per kontredici : lu, plu frue kam la Franci, senkapigis un de lua reji, ma nihilominus* lu mantenis la monarkio. Ne min kam ni lu konfrontesas a la defii di la globaligo, ma lu savis konservar lua pekunio. L'enmigrado ne esas min grandanombra sur lua sulo kam sur la nia, ma lu pozas a su multe min multe kam ni la questiono pri sua identeso.
La mariajo di princo Guglielmus (William) kun la nova dukino de Cambridge posibligas intelektar la motivo di co. Nome, existas interne di Anglia, dil Angla socio, dil Angla historio, familio, qua, quaze rokajo stekita en la Britaniana sulo, korpizas ica identeso.
Povas esar ke existas sendependisti en Skotia e republikani en Anglia. Ma ica republikani, pasinta-venerdie, esis nur sensignifika grupeto qua manifestis tote izolita.
Koncerne la populani, li esis ye la rendevuo dil rejala familio, t.e. ye la rendevuo di lia propra historio. E li esis tante plu fiera ke la mariajitino, nenobela, esis un de lia propra filiini.
Ad ica populani, qui kelkafoye pasabis la nokto extere, malgre la necerta bela vetero, en la skopo certesar asistar ica granda evento, omno aludis, dum ita dio, la glorio di Britania : la kaleshi e la karosi qui iris sur la avenui segun la ritmo dil troto di la kavali, la reda uniformi e la shapki havanta urso-pili dil grenadisti di la guardo, la pompo di Westminster, la palaco di Buckingham, la Angla standardi omnaloke fluktuanta, duko de Edinburgh surhavanta maxim solena uniformo quale omna homuli di la rejala familio, inkluzite la mariajitulo, ed ipsekompreneble rejino Elizabeth, God save the Queen.
La grunemi e la malhumorozi, multe min grandanombra en Anglia kam en Francia, aludis la kusto di ca princala mariajo. La plumulta Angli, koncerne li, esas tote indiferenta pri co e li esas tre justa ; nome ita mariajo - mem se Guglielmus (William) ne esas la heredonto dil krono di Britania - esas personala afero por singla Britaniano.
Lo esas to quon savigis klare la mezagrada personi questionita en la stradi da Franca jurnalisti. Ita homi vestizesis per lia maxim bela vesti, kapvestizesis per lia maxim bela chapeli, quaze singla de li devabus asistar la meso en Westminster. Pri co esas tre simpla motivo : mariajo che la rejala familio esas, por omna Angli, familio-festo. Ico esas mem la nura expliko por la joyo-explozo qua salutis singla de la du kisi kambiita dal mariajiti sur la balkono di Buckingham, ye la desavantajo dil yuna honorala damzelo.
Onu ne akuzez me pro co pri Anglamo ; nome, me havas kelka Bretona ancestri qui riturnus su en lia tombo : anke en nia lando la tradicioni egardesas. Ma oportas konstatar, se on konsideras nia republikana Statestri, ke ica extraordinara Angli savis mantenar, samatempe kam la monarkio, prestijo quan ni perdis. E tempope, ni Franci, qui esas kompatinda orfani di ta rejimo, ni preske tendencus envidiar li."

(Segun artikleto da François Couteil publikigita en la jurnalo Minute)

xxx:::xxx

REJALA MARIAJO

2011-04-11T23:28:00.000-07:00

xxx:::xxx [Elu interesesas pasionoze pri la rejala familio. Margaret Tyler vivas cirkondata da extraordinare nekustumala kolektajo. Ye aproxime dek dii ante la mariajo di Kate e Guglielmus (William), ita retretintino apertas la pordo di elua palaco a la jurnalisti.]xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx - Segun la korespondanto en London TRISTAN DE BOURBON laboranta por la jurnalo FRANCE-SOIR, extrakturo : "Me komencis facar mea kolektajo duadek yari ante nun, ma omno aceleresis lor la departo da mea filii, nam me volis kelke vivigar mea domo." Margaret Tyler, charmanta Angla retretintino evanta 67 yari, ne cesigis elua solitareso per adoptar hundo, elu nur dedikis su ad elua pasiono : la rejala familio Britaniana ! En lua domo di Wembley, quartero di nord-London, elu trezorifis 10.000 objekti konsakrita a le Windsor : tasi, revui, libri, fotografuri, afishi, figureti e mem pupei okupas la tota teretajo di lua domo. Kom unika filiino da du genitori tre royalista, elu komencas per distranchar la jurnal-artikli pri rejino Elizabeth II lor elua kronizado, en 1953. "Me evis apene 9 yari e me tre bone memoras spektir ita evento che la televiziono. Ico esis magiala." Cetere, lo ne esas hazardo kande la unesma objekto di lua kolektajo esas vitra cindruyo, memorajo di ta dio 2ma di junio 1953, komprita da un de elua quar filii. Elua pasiono rapide instigis elu agar extrema selekti pri vivo-maniero. Ye la evo 19 yari, elu tale livas lua familiala farmodomo, jacanta en west-Anglia, por irar a la chefurbo di Anglia. "Me ne prizas vivar en la ruro, ed, ultree, ico posibligis por me esar proxima a la rejala familio. Me lektas la jurnali, precipue la revuo Majesty, olqua publikigas singlamonate la publika programo dil membri di ca familio, e se me volas partoprenar un de li, me nur bezonas vehar per la subtera treno. Lo esas vere tre avantajoza vivar en London !" Lua kolektajo kreskis, ed anke kun ol elua reputeso. Ita laste dicita posibligis ad elu renkontrar la rejino lor tri okazioni, de qui la lasta esis sep yari ante nun lor la riaperto dil memorialo konsakrita a princino Diana. "Me multe amis Lady Di, me esis un de lua entuziasmoza partisani. El adportis charmiva fresheso a la rejala familio. Tamen, me ne deziras irar a la loko ube el mortis en Paris, me preferas plu gaya eventi. "Quale exemple la mariajo di elua seniora filiulo, Guglielmus (William), kun Catherine Middleton. "Nulatempe la rejeso tante koncernesis depos la mariajo di Karolus (Charles) e Diana, en 1981, nam omni savas ke uladie li acensos sur la trono." Ye la 29ma di aprilo, elu ne esos un de ti qui lokacos tendo en la parko di Clapham (quartero en sud-London) po 95€ dum ita tri dii ed elu ne staceskos meze dil nokto por vartar alonge barili la defileo. "Me prizas levesar frue, ma me ne apartenas a la kategorio de personi pronta vartar dum la tota nokto. Tante plu, ke itadie me komentos ica mariajo direte por la Usana televiziono edukanta TLC. Me ja agis ico lor l'aniversario dil cent yari di la rejino-matro, ma lo esis dek-e-un yari ante nun. Me do hastas asistar ita evento, mem se, kun mea domo, me havas l'impreso ja travivar ica mariajo de plura monati !"----------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------- xxx:::xxx

COLTON BURPO VIZITIS LA PARADIZO

2011-04-04T06:03:00.000-07:00

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo (Artikleto lektita en la diala jurnalo LE FIGARO) La paradizo existas, e Iesu, qua havas okuli "di qui la blua koloro similesas olta dil maro", sidas dextralatere di la Patro. Lo esas, omnakaze, to quon raportis yuna mikra Usano, qua asertas vidir klare la morto opoze a lu dum ke lu esis operacata pro gravega peritonito en marto 2003. Kande il vekis, Colton Burpo, filiulo di evangeliista pastoro venanta de interna Midwest, lore naracas esir "en la paradizo" e "retrovenir de ol". Dum la monati qui sequis, la yunuleto evanta 3 yari e duimo savigis multega detali pri lua experienco pri la transa mondo, aludante Santa Ioannes-Baptisto e la Santa-Spirito per vorti stranje konvenanta. Il dicas ekirir de lua korpo dum la operaco e vidir lua genitori preganta por ke il retrovenez a li. "Me mortis ma nur instanteto", ilu dicas, per asertar ke il pasis tri minuti en la paradizo. Segun lua patro, qua naracas ica aventuro en la libro La paradizo reale existas (Heaven is for real, editerio Thomas Nelson, 2010), la yunuleto havis nula moyeno por konocar la biblala historio quan il raportis. Un de la maxim emociganta instanti koncernas la renkontri quin il dicas havir kun lua pre-avulo same kam kun "fratino" mortinta dum preirinta gravideso di ilua matro pri qua il nulatempe audis parolar. Ica historio igos ridetar la ateisti, ma olu pasionizas Usa. Vendita ye plu kam 1,5 milion exempleri, ita libro esas indikita kom la maxim bone vendita verko che la New York Times depos tri monati. ARTIKLO redaktita da LAURE MANDEVILLE (EN WASHINGTON) oooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo

LA SAMURAYI DIL APOKALIPSO

2011-03-24T05:19:00.000-07:00

<<<::::>>>

(Tradukuro di artikleto extraktita de mea royalista jurnalo)

Esas en la Japoniana mitologio, enorma fisho-kato nomata Namazu. Lu vivas en la tero e, tempope, kande lu snortas, lu produktas tertremi. Normale, Deo Kashima limitizas la exterflui di Namazu dum koniagar lu per dika petro. Ma povas eventar ke Kashima esez neatencema . E ke Namazu furieskez. Quale ico 'okuris' recente.
Diferante de la mobilizo qua esis la konsequo dil sismo en Haiti, de la sendaji omnaspeca, de la grandanombra adopti de Haitiana infanti, de la kompatema raportaji, la tragedio - la triopla tragedio - qua frapis Japonia ne mobilizis la Ocidentani, qui, itaokazione, ne esis jeneroza.
Quo esas la motivo di ta neintereso por ne dicar ita indiferenteso ? Ol esas simpla. Diferante del Haitiani quin onu spektis omnamaniere, ululante pri lia desfortuno, interpelante la publika opinioni Ocidentala, kelkafoye spoliante la vendeyi, interkombatante por rekuperar la sendita sokursaji, la Japoniani ne plendas. Lia desespero restas respektinda. Li interpelas nulu, neanke lia guvernisti. Li ne spolias la granda vendeyi. Li stacas en serio por rekuperar la quar tomati, la pan-peco, la bidono de aquo quan onu disdonas a li por agar tam bone kam posibla en urjanteso. Ico ne plorigas la naiva personi. Ico ne instigas a sentemacheso. Lo" vendigas" multe min bone la jurnalaro.
En 1945, dum ke Japonia jus kapitulacis, l'imperiestro dicabis a li : "Ni devos tolerar lo netolerebla". Unfoye plusa, sen lamentar nek plendar, li toleras lo netolerebla. E li trovas stacanta viri, pronta sakrifikar su por altri, volontarii por la suprega sakrifiko. Samurayi dil apokalipso. Fakulo pri Japonia, Jean-François Sabouret, explikis recente pri la Japoniana stoikeso : "Kande la desfortuno eventas, oportas afrontar lu. Kande la fortuno aparas, oportas profitar ol. Ico esas aktiva fatalismo. Ol ne esas desesperanta."
Lore li afrontas la situeso. Ibe ube altri akuzas la kolonialismo, la maligna Ocidentani, la neyusta naturo, li komencas laborar ed eniras protektanta specala vesti pri qui onu esperas ke oli shirmos ulo, e li iras a lia tasko. Kad esas rikonstruktenda mondo ? Yes. Nu, ni ne perdez valoroza tempo per gestadar, ni havez fido nur a ni ipsa, ni strangulez la nukleala fairo quale nia ancestri vinkis mitologiala draki...

Redaktita da Alain Sanders

<<<:::>>>

150 YARI ANTE NUN : SEPARO-MILITO EN USA

2011-03-15T14:16:00.000-07:00

<<<:::>>>

Balde, onu celebros la 150ma aniversario dil separo-milito en Usa (tale adminime nomas ol mea samlandani : "guerre de sécession" en la Franca patuazo*). La nord-Usani preferas nomar ol : intercivitana milito dum ke la sudani kelkafoye preferas nomar ol : milito dal nordana atakanti. Me savas tre poke pri ta milito, me devos serioze studiar texti che la interreto qui pritraktas ol, nam me intencas publikigar artiklo pri olu che KURIERO INTERNACIONA. Ne omno esis blanka o nigra e ne existis benigni unlatere e maligni altralatere. Singlu havis motivi por kombatar. Tamen, me remarkis ke lo esis la elekto di Lincoln qua produktis ica milito. Altra persono, forsan, povabus evitar la katastrofo. To quo tamen, tre impresis me esis la fakto ke nordana eminento ante entraprezar la milito dicis (me citas aproxime e nur segun memoro) : "Ni devas punisar ica maligna populo dil sudani." Lo esas preske exakte la sama vorti quin eminenta nord-Franco dicis, sisacent yari ante lore, ante komencar la kruc-milito kontre la kataristi : "Ni devas punisar ica maligna gento dil Provencani (sud-Franci)". Bizare amba militi esis militi dal nordani kontre la sudani kun la sama heroeso e romantikeso e tragediala eventi, destrukti, e partala gentocido. Ed, ambakaze, naskanta civilizo nihiligesis.
Amba militi havis ideologiala motivi : koncerne la kruco-milito, lo esis la kombato kontre la katarista hereziani ; koncerne la separo-milito, lo esis la lukto kontre la sklaveso. Tamen, en la kombati dal nordana Usani kontre la sudani adjuntesis anke ekonomiala interesti. Pri Lincoln, me ne ja povas judikar, nam me ankore havas tro poka informi pri lu. Ma a priori il ne tro plezas a me e me havas la sentimento (juste o nejuste) ke il esis superba, puritanista e netransaktema viro. Lo ne esas ye lua honoro ke il ne hezitis entraprezar tala milito sen serchar evitar ol, tale produktante plura cent mili de mortinti ; ed ica konflikto esis la maxim terorinda de ti qui tillore konocesis. On mustos vartar til la unesma mondo-milito en Europa por subisar konflikto same kruela e kun la sama ampleso.
La grandeso e la povo di Usa pagesis po pavoriganta preco di sango e lakrimi.
Ma ita milito esas parto de la nacionala miti fonderi di Usa, e me memoras vidir plurafoye la filmo "Gone with the wind", relatanta la vivo di altaklasa sudana familio lor la separo-milito. Ica filmo esas klasikajo dil cinemo ed esis mondala suceso. Forsan pro la 150ma aniversario di ca konflikto on devus montrar ol plusafoye chetelevizione. "Gone with the wind" ne oldeskis ed esas same romantika e pasionoze interesanta kam lor lua unesma difuzo. Nome, ol esas sentempa ed apta emocigar e komprenesar en omna tempi ed epoki.

<<<:::>>>

NAPOLEON ED HITLER

2011-02-26T14:32:00.000-08:00

xxx:::xxx

Kelka monati ante nun, me iris a la monumento di "Les Invalides" en Paris, olqua esas ulaspeca militistal muzeo. Ol kreesis da rejo Ludovikus XIV (1643-1715), qua volis ofrar shirmilo ed hospitalo ad olda militisti senpekunia qui servabis lu. Imperiestro Napoléon I-ma (1804-1815) okupesis anke pri ol ed en 1840, lua restaji transportesis de lua exileyo Santa Helena adibe e "Les Invalides" divenis lua mauzoleo.
Kande on vidas en ita muzeo, la kirko ube jacas la tombo di Napoleon, onu esas profunde impresata. Multa stranjera turisti (e ne nur Franci) venas ad ica loko e facas homajo al imperiestro. Napoléon esas historiala gloriajo di Francia e nulu kontestas ico e, ne nur Franci, ma anke mult exterlandani, qui venas an lua tombo, manifestas la admiro quan li havas ad ica granda viro. Il esas fiereso-motivo por la Franci e rajuntis Alexandros e Iulius Caesar kom glorioza konquestanto di mondala importo en la memoro di la historio.
Tote altra esas la fato di Hitler. Il ne havas tombo, jacas en la tenebro di la historio quale historiala demono ed havas odoro di sulfuro prefere kam incenso di glorio. Il konsideresas nun kom la maxim granda malfacanto dil historio e lua reputeso superiras olta di omna cetera granda krimininti historiala (Gengis Khan, Stalin, Pol Pot, Mao Zedong). Nulu audacas deklarar su necelite lua admiranto. E tamen...
Napoléon esas gloriajo di pasinta tempo qua ne plus retrovenos nam lua famozeso debesis nur a lua prodaji, dum ke la demono Adolfus Hitler poslasis ideologio rasista, qua, certe dum plura yardeki esis komplete senkreditigita pro ke on tro bone memoris la abomindaji ed hororaji qui facesis ye la nomo di ta ideologio. Ma la tempo pasis e la siniori di lo "politically correct"-a impozis lia fola ideologio, qua multarelate esas la exakta kontreajo di olta dil Hitlerani. Pro la destruktera folaji di ca ideologio, qua esas same mala kam la monstrala nacionalismo e rasismo dil III-ma Imperio, multa yuna homi nun en tota Ocidento, ya mem en la tota mondo, atraktesas dal nacionala socialismo e lua idei ed esas celita partisani di Hitler. Napoléon esas definitive mortinta ed enterigita, malgre la oficala admiro ed honorumi direktita a lu, kontre ke Hitler esas ankore terorinde vivanta malgre la historiala inferno ube lu sejornas. Ico povabus evitesar. Ma la ecesi da foli, qui posedas nemeritata povo, igis lu itere populara en kelka medii. Me esas tre sucioza, nam che la interreto florifas en multa landi retala situi di homi qui ne plus celas lia adhero a la tamen absurda ed extremista idei dil nacionala socialisti. On povas nur desfacile, o forsan mem neposible, kombatar ica ideologio nam la koshmarala socio en qua la siniori di lo "politically correct"-a koaktas la Ocidentani vivar esas nur tro bona e tote nemeritata argumento por la partisani dil pasinta e diablatra Guidisto.

xxx:::xxx

TANTUM ERGO...

2011-02-13T14:32:00.000-08:00

XZXZXZ===XZXZXZ

Depos kelka semani, me ne plus iras a la kirko Santa Nikolaos dil Kardoneto en Paris. Ico nule signifikas ke me definitive abandonis ol, ma me intencas irar nur tempope adibe. Quala esas la motivo pri co ? Kelka semani ante nun amiko framasono (!?) - yes on povas esar konservema, esar royalista ed havar framasona amiki, qui cetere anke malgre lia aparteno havas konservema opinioni - informis me pri la existo di la parokio Santa Rita en Paris ube on praktikas la tradicionala liturgio en la Latina (Tridentana liturgio) uzata anke en Santa Nikolaos dil Kardoneto. To quo tamen ne tro plezas a me che la sacerdoti di Santa Nikolaos esas la fakto ke li promisas tro facile la eterna flami dil inferno a lia religiani pos lia morto. Se onu ne amas suficante Deo, quan li prizentas quale flogema Patro, lore on iras a la inferno. On havas disputo kun familiani ed onu ne rikoncilias su, lore on iras a la inferno. Poreterne. Ico esas tre kontre-produktiva, precipue kande onu esas plu tradicionalista kam ferma kredanto, nam cakaze on havas la impreso ke ica sacerdoti traktas lia religiani quaze li esus stulta infanti quin on volas pavorigar per rakonti pri volfi e sovaja bestii (se li ne esas saja) por igar li obediema. Ica Ekleziani esas integristi.
Me do iris a Santa Rita e me impresesis agreable per la liturgio qua esas mem plu bela kam en Santa Nikolaos e memorigas plu bone da me mea yuneso, nam la sacerdoti ibe esas plu fidela a la anciena tradicioni. Precipue la Kyrie Eleison esas kantata exakte quale olim ed esas emociganta pro lua beleso.
Certe, la parokio Santa Rita esas anke en aparta situeso, nam ol reprezentas la Gallikana Eklezio, t.e. la Eklezio di Francia (Gallia en la Latina) qua olim esis quaze sendependa de Vatikano, quankam ol agnoskis la papo kom chefo dil Eklezio, ma nur platonale e sen vera povo. Santa Rita esas la restajo di ca Eklezio desaparinta pos la unesma koncilo di Vatikano (1870). Ica aparta situeso nule jenas me, nam me ne esas fanatika partisano dil Vatikano. Ultree, la Ekleziani di Sainte Rita asertas ke li esas nek integristi nek modernisti nur tradicionalisti e li ne probas timigar ed infantigar sadismale lia religiani per frequa aludi a la fairo ed a la flami eterna dil inferno.
Tamen, me ne plus esas tote yuna, e me timis ke ico esas forsan tro bela e ke esas celita malaji, qui koaktos me retrovenar senrestrikte a Santa Nikolaos, malgre lua severeso. Tante plu ke me konstatis ke la parokio Santa Rita havas ligili interretal kun tre kritikinda sinistrana movadi katolika. Fine, me rezolvis ke me savos plu bone la reala situeso, se la sacerdoti di Santa Rita uladie diskursas pri politiko.
Dum la unesma semani, nulo eventis, ma hodie la predikanta sacerdoto aludis la Romana Imperio quan il komparis ad ula formo di nazismo durinta dum kin yarcenti vice nur dum dek-e-du yari por la nacionala socialismo. Ico tre agacis me e mem shokis me, nam forsan ne omno esis bona che la Romana Imperio e kelka imperiestri havis nulo por envidiar a le maxim mala "yobs" (yuna banditi) di moderna Britania ; ilqui esas la maxim violentoza e kruela stradobubachi e banditi dil mondo. Ma entote la Romana Imperio esis yuro-Stato ube regnis ordino, sekureso, ofte yusteso e mem - dum plura longa periodi - prospero, sen notelerebla opreso. Plu tarde il parolis pri la homala yuri, qui lua-opinione devus anke equilibresar per homala devi. Ico kelke quietigis me, nam lo signifikas ke adminime il ne esas fervoroza sinistrano.
Ma me remarkis ulo tote aparta, nam inter la kantiki esis la Tantum ergo da Haydn. Me rapide rikonocis la melodio dil Germana himno Deutschland über alles. Men tre amuzis askoltar sub formo di kantiko en la Latina, ica belega himno. Plu tarde serchante che la interreto, me konstatis ke mea impreso esis justa. Nun, me esas preske quietigita, nam la admiro a la Germana tradicioni esas preske la certeso di tre tradicionala e konservema mento. Do, me ne plus kredas ke me bezonas timar... Cetere, homi qui mantenas la Tridentana liturgio en la Latina povas esar nur konservema e nule extremista sinistrani. Ma me havis ofte tanta mala surprizi en la pasinta tempi ke me preferas esar cirkonspekta.

xzxzxz===xzxzxz

LA SURPRIZI DIL DESEGNITA BENDI

2011-01-31T13:54:00.000-08:00

:::-:::

Kelka monati ante nun, me lektis artiklo che retala pagino di integrista katoliki. Li savigis ke la heroulo Tintin dil desegnita bendi (onu dicas anke kartuni*, ma me preferas uzar la tradukuro dil Franca vorto pro ke ol esas facile komprenebla e ne bezonas steleto) da Hergé havas kom modelo la fashista Belga guidanto Leo Degrelle, pose diveninta nacionala socialisto e granda admiranto di Hitler. Fakte esas granda simileso inter Tintin e Leo Degrelle, nam Tintin pensigas pri adolecanta Leo Degrelle kande on regardas la fotografuri di ilta. Adolfus Hitler tre prizis ica laste dicita ed unfoye il dicis ke se il havabus filiulo, il tre dezirabus ke il esez simila a Leo Degrelle. Mem, asertite, la hundo di Tintin, nome Milou, havis modelo che hundo qua esis talisman-bestio di Hitler e lua soldata kompanuli dum la unesma mondo-milito. E li montris fotografuro por apogar ica tezo. Pri ico, tamen, me havas dubi nam carelate lo povus tote bone esar hazardo. Ma hiere, me havis granda surprizo, nome me esis memorigata da historiala blogo ke la 30ma di januaro esas la aniversario dil kapto-povo da Adolfus Hitler en Germania. Lore me serchis artiklo pri Hitler en la Germana che Wikipedia e ye mea astono, me konstatis ke la fotografuri di Hitler pensigis da me pri altra persono. Ma yes, ico esas la altra heroulo dil desegnita bendi pri Tintin, nome kapitano Haddock !!! Se on deprenas la labio-barbo di Hitler, lua har-fasketo e se on adjuntas a lu barbo, on obtenas ulo qua ne esas tre diferanta di kapitano Haddock. La posturi di kapitano Haddock e la expresuri di lua vizajo infalible havas traiti komuna kun Hitler. Hitler kom maristo ! Tamen, ico ne posibligas pensar ke Hergé esis fanatika fashisto o nacional socialisto, nome quankam il havas simpatio por kapitano Haddock, nam ica aludita persono esas benigna kerlo, il esas anke olda ebriero, facile iracebla, ne tre ruzoza e pasable ridinda. Se Hitler rikonocabus su ipsa en ita persono, Hergé probable pasabus kelka tre mala instanti. Pose me questionis me kad esus altra historiala persono en la Tintin-albumi, e, yes, me sempre opinionis ke la Italiana kantistino Castafiore pensigis da me pri altra persono ed ica altra persono esis...Mussolini. On imaginez Benito Mussolini kun lokli ed hominala vizajo ed on obtenas ulo tre simila a la Castafiore. Anke cafoye Mussolini esas perfekte ridindigita. On savas ya ke Hergé havis tre konservema idei e do ico povus explikar la selekto di lua personi di desegnita bendi. Ma altralatere il ridindigas abundante lua "fashista" heroi.
Pose, me pensis pri la altra tre famoza desegnita bendi pri Asterix. Kad existas simila "esotereso" pri lua personi. Kompreneble yes, certe ! la habitantaro di mikra vilajo Galla qua rezistas energioze e sen febleso kontre la Romana okupanti dum ke omna altri cedis, pensigas ne pri la Galli (ancestri dil Franci) ma pri la Hebrea populo, qua rezistis kontre la Romana okupado e nulatempe lasis su asimilar da lua konquestanti. Li rezistis til lia kompleta exhausto ma 'jame' cedis e la Romani ne povis vere integracigar* ica heroala populo en lia imperio. Notinde, ke la autoro di Asterix, Goscinny, esis Franca Hebreo. Tre versimile il pensis prefere pri lua samreligiani kam pri la ne aparte remarkinda e laudinda Galli, ma il ne audacis necelite montrar Hebrei, nam esis ankore tre forta e potenta antisemidismo en la mondo, e pro prudenteso, il preferis prizentar Galli. Ed Asterix esis tre sucesoza.
Kande me pensas pri ico, me esas tre surprizita nam esas apene imaginebla konceptigar da la meznombra homi, ke autori di DB-i (Desegnita Bendi) celas lia vera opinioni sub fiktivajo-personi e -fakti. E pro ke on parolas pri fiktivaji, yen anke la cienco-fiktivaji agas simile. Me aludis en preirinta mesajo la Usana televizional serio STARGATE ube enti nomata "Go'auld"-i esas pavoriganta karikaturi reptera dil Hebrei. E la autori ne haltas per ico, plu tarde, en ita serio, bonfacanta Exterterani nomata le "Ase" reprezentas nordala e Skandinaviana deaji. Pose fanatika religiani nomata le "Uri" qui volas konquestar l'universo ed koaktas lia adepti agar senfina prosternadi reprezentas preske necelite la Mohamedisti.
Me supozas ke kande la necelita reprezento di personi od homala grupi, pro diversa motivi, ne esas posibla, lore esas autori qui prefere kam tacar refujas en la fiktivaji e komprenos lia aludi ti qui povos. Ico versimile existis de omna tempi. Forsan se on reflektus bone on povus havar altra surprizi...

:::-:::

PRINCO O NULO

2011-01-12T04:39:00.000-08:00

:::<<<>>>:::

(Pro ke me esas royalisto, me tradukas afecionoza-ironioza artiklo da royalista jurnalo pri Princo de Wals)

"Princo Karolus (Charles) esas la preferata persono di ca rubriko. Pri ekologio, tradiciono ed espritaji ne esas ulu plu apta kam il. Nulo de to quo esas kontre-moderna esas stranjera a lu. En ilu interrenkontras la philosophia perennis e la Gaia-hipotezo, la pensado di René Guénon ed olta di Antoine Waechter. Nur en Anglia onu trovas ankore tala personi. Depos la morto di Teddy Goldsmith, fratulo di Jimmy e fondero di "The Ecologist", lu esas la lasta reaktemo dil ekologio. Esas cetere en lua maxim recenta libro - belega edituro, kun kragi e luxoze ilustrita -, Harmonio, Nova maniero regardar la mondo, ekologiala deklaro di kredo digna de la Tao dil ekologio da Teddy Goldsmith, Karolus, koncerne lu, esas la Tao dil ekologio surhavanta "kilt" e kostizita veluro.
Il edukesis che bona skolo, nome olta di lord Mountbatten, lua patrala preonklulo, lasta vice-rejo di India e di sir Laurens Van der Post, heroulo dil Duesma Mondo-milito, Jungana filozofo, di qua la aventuri inspiris la filmo Furyo. Ico esis bona debuto en la vivo por ta qua unesme sidabis sur la benki ek harda ligno di la Britaniana kolegii, aparte olti di Gordonstoun, en Skotia, ube praktikesis korpala punisi e frosto-dushi. "Tu esos viro, mea filiulo", quale konsilis ico Kipling en un de lua maxim famoza poemi. E, koncerne la kazo di Karolus, rejo, se ulatempe rejino Elisabeth, lua matro, transmondeskus.
Lua grand eroro esis spozigar la ancestro di Lady Gaga, nome yuna aristokratino havanta idei naiva e romanema, Diana Spencer, diveninta Lady Diana (o Lady Di por le "groupies"). Ilun elu insidiis. Camilla salvis ilu. Camilla e l'ekologio. Nome la vera rejio di Princo de Wals esas min multe la Britaniana krono kam la mondo quan il trairis grandapaze kom kastelestro. Ilun onu surnomizis la verda princo, Karolus la Verda, farmisto, botanikisto, profunde religiala kredanto, specalisto pri sakra arto, obstinema desestimanto dil modernismo, dil ateismo e dil nuntempa arkitekturo, ilu, qua ne esas desproxima pensar ke Le Corbusier, ilqua fanfaronis fabrikar "mashini por habitar", esis un de la posibla vizaji dil diablo. Parolante pri London, il dicis uladie : "La arkitekti facis plu multa malaji kam la Luftwaffe dum la milito."
Yen kontre-modernulo, qua esas tre skeptika pri la bonfaci di ta progreso olqua enduktis la deskonkordo ibe ube antee regnis la harmonio. Il deziras ardoroze "revoluciono di lo duriva". Ita du vorti esas certe kelkete desnobligita, ma ne por ilu. Inter la siniori di ca mondo, ca princo esas ya la unika revolucionano autentika. Quale debesas, lua revoluciono esas reakto. Se vu dubas pri lo, irez do vizitar lua ekologiala farmodomo, ube il rivivigas rustika animalo-speci, departante de la Shetland-bovini til la Aberdeen-Angus-bovi tra la Suffolk-mutonini. Ica omno sen antibiotiki, sen GMO-i, olqui esas lua du nigra bestii. La futuro, segun il, apartenas a la homeopatio ed a la alternativa medicini prefere kam a la molekulal kemio.
Omno quo acensas konvergas, dicis patro Teilhard de Chardin. Tale on povas parolar pri Karolus, qua iras querar en omna granda tradicioni religiala la komuna lumo-nukleo. Il trovas olu che la sakra arto, de la templo di Angkor Vat til la Parthenon, de la katedralo di Chartres til la moskeo di Lahore, ibe ube konservesas ica "gramatiko di la harmonio", qua esas tante kara ad ilu. Ico esas "ora filo" qua interligas omna granda tradicioni e quan il probas rinodigar en Harmonio."
LIBRO : Princo de Wals, Harmonio, Nova maniero rigardar la mondo (kun Tony Juniper e Ian Skelly). Ita libro troveblesas en diversa lingui.

:::>>><<<:::

LA KOMUNA LINGUI

2011-01-02T13:56:00.000-08:00

(((:::)))

Hiere, me rilektis la historio di la Germana linguo e la elaboro di la komuna linguo super la dialekti. Diferante de la Franca, ube la problemo ne pozesis, nam la dialekto di Paris, qua esis olta di la rejo divenis la komuna linguo ed impozesis kom tala, la Germani, havanta febla centrala povo, mustis krear komuna linguo surbaze di la diversa dialekti per mantenar to quo esis komuna ed eliminar la tro lokala apartaji. Ico duris dum plura yarcenti, ma fine li sucesis nam ulaspeca nacionala sentimento e la aspiro a komuna linguo existis. Dum la yarcento XVI la protestanta reformero Luther tradukis la biblo a modelatra linguo imitanta la administrerial idiomo di la kancelerio di Saxonia (lua regiono) ed on povas dicar ke quik de ta tempo la komuna literaturala Germana idiomo existis.
Onu parolas ofte pri Eliezer Ben Yehudah koncerne la rinasko di la Hebrea linguo, ma ilu sola ne rivivigis ol. Ja dum la XVIIIma yarcento existis en Mez-Europa nacionalista Hebrea movado, qua komencis imprimigar jurnali en la Hebrea e dum la XIXma yarcento komencis existar Hebrea familii di Polonia qui vice docar la "yiddish"-a idiomo a lia filii, docis a li la Hebrea kom matrala linguo. Eliezer Ben Yehudah nur plufortigis energioze ica tendenco en Eretz Israel e, fine, danke lua esforci, ma ne nur danke lua esforci nam la deziro a nacionala linguo esis forta che la Hebrei, la Hebrea ridivenis vivanta linguo uzata en la singladia vivo en la lando Israel.
La diferi inter la Latinida lingui esas olti di dialekti di la sama linguo. Certe, onu interkomprenas nur desfacile, ma esus ankore posibla en la Latinida mondo elaborar komuna linguo, nam la Latinida dialekti havas ankore multa komuna traiti e vorti. Tamen, ne eventas tale, nam la deziro a tala komuna idiomo, ho ve ! ne existas. E la absurda nacionalismi linguala esas tro forta. Certe, la kreeri di Interlingua - kuza idiomo di Ido - elaboris tala linguo. Ma stranjege, ol havas neexplikeble min multa suceso che la Latinidi kam che la Slavi e la Skandinaviani.
Koncerne Ido, lua skopo esas konsideresar kom komuna linguo super la Europana dialekti. Tamen lua suceso e difuzo esas mem plu mikra kam olti di Interlingua. Esas bona motivi pri co : le "dorftrottel" (kretini) qui volis reformar olu sencese e diskutar senfine pri lo, danke absurda principi linguala, tre nocis Ido ed impedis omnamaniere lua difuzo e preske cesigis lua existo. Ma anke hike indijesas solida populal aspiro e volo. Fakte, en Europa ne existas ulaspeca nacionala sentimento e nulo facesis por naskigar e developar ol. La Siniori di lo "politically correct"-a pensis pri Europa kom merkato ed experimento-tereno por la globalismo e nule kom komuna patrio di omna Europani. La rezulto esas ke la Europani ne pensas havar komuna linguo qua esus la posedajo di omni e ne lokala idiomo impozata kom oficala linguo ad omni. Se ni volas prosperigar Ido, ni absolute devas facar du kozi : 1°) Renuncar la idiota principo di senfina perfektigado di nia interlinguo per ne-cesanta diskuti. 2°) Esforcar krear omnamaniere movado qua probus naskigar sentimento di Europaneso che la Europani (linguala, kulturala, ma dum evitar politikala ideologio). Le maxim inteligenta de ni devus entraprezar la serchado di meceno por realigar ita skopo. Nur tale Ido povus havar chanci difuzesar e prosperar...

))):::(((

LA MERKATI DI KRISTNASKO

2010-12-18T06:37:00.000-08:00

:::>>><<<:::

Difuzesas en Francia nun, depos un yardeko, novajo simpatiinda ed agreabla, nome la merkati di Kristnasko. Olim, ita Kristnasko-merkati esis tote nekonocata ecepte en Alzacia en la urbo Strasbourg. Dum la Mezepoko, ibe, existis merkati (kun butiki quale oli povis existar dum la Mezepoko) lor la periodo di santa Nikolaos (santulo tre famoza en est-Francia). Dum la yarcento XVI, eventis la protestanta Reformo ed ol adoptesis en Strasbourg. Pro ke la santi ne agnoskesas dal protestanti, la nomo di merkato di santa Nikolaos divenis tre ne-oportuna. Quale agar ? Pro ke la periodo di santa Nikolaos esas tre proxima ad olta di Kristnasko, segun sugesto da evangeliista protestanta pastoro, la urbo Strasbourg rezolvis en 1571 chanjar la nomo di merkato di santa Nikolaos ad olta di merkato di Kristnasko. Tale, la komerco povis pludurar existar sen ofensar la adepti di la nova vinkanta religio.
Ica merkato di Kristnasko permanis dum plura yarcenti e prosperis en Alzacia. Dum la fino dil XXma yarcento, ol developesis per divenar splendidajo konocata ne nur en Francia, ma anke ulagrade en la tota mondo, nam turisti di la tota mondo venis a Strasbourg dum ita periodo. Lore, ye la extrema fino dil XXma yarcento, ica merkati komencis difuzesar ed existar en diversa altra regioni di Francia. Kelka dii ante nun, me iris a la merkato di Kristnasko havanta loko en la esto di Paris. Ico esis agreabla e simpatiinda loko, tre gastamika, quankam sen aparta splendideso, ube on povis komprar omnaspeca necesaji por pluagreabligar la Kristnasko-festo. Ne-eviteble me vidis kelka charmanta yuna Japoniana turistini italoke. Evidente ico esas komercala entraprezo, qua havas nun granda suceso, malgre la quaza desaparo dil Kristana fido. Ma la tradicioni e kustumi vivas plu longatempe kam la religiala fido e posvivas ol...

:::<<<>>>:::

LA KLIMATALA PLUVARMIGO : KAD MENTIO O MITO ?

2010-12-15T12:37:00.000-08:00

:::<<<>>>:::

Depos multa yari nun, onu repetachas a ni ke la globala klimato pluvarmeskas dramatatre e ke ico debesas a la poluteso produktita dal industrio e mem agrokultivo dil developita landi. Komence, me esis tre impresita e me kredis lo. Ma pos la varmega someri di 2003 e 2006, me konstatis ke la sequanta someri - adminime en Francia - esis min varma kam la preirinti e mem ke oli esis kelke plu kolda kam meznombra someri. Ma precipue to quo esas impresiva esas la vintri. Oli esas sempre plu prekoca e severa. Cayare la koldeso vintrala komencis ye la fino dil monato novembro e mem komence di decembro falis nivo sur Francilia ! Francilia esas regiono di Francia qua ne havas aparte sunoza klimato, ma ube la nivo-falo esas eceptala rarajo (kustumale) ed ofte esis vintri dum plura yari sen nivo-falo. Nun depos tri yari, la vintri divenas sempre plu nivoza e kolda. E, precipue, longatempe duranta. Tale la aserto ke la globala klimato pluvarmeskas semblas esar fablo o mito, olqua kontredicesas da la realeso. Quale tala mito povis difuzesar ? E pro quo ? Kad ico esis por satisfacar la politikala ekologiisti qui volas, segun semblo, luktar kontre la kapitalismo e l'industrio per difuzar tala mito ? Regretinde ol funcionas nur en Europa. La Usani ne volas kombatar la poluteso debata a l'industrio, neanke la emersanta landi quale Chinia ed India. Do, semblas ke la aserto dil klimatala pluvarmigo esas mito, religio, ma pro la kolda e desagreabla vintri nuna ol perdas multa de lua kredanti.

:::>>><<<:::

LA JAINISTI

2010-12-03T13:58:00.000-08:00

:::<<<>>>:::

Recente, me lektis libro redaktita da Indiana jainisto qua habitas nun en Anglia. Me admiris la profunda penso religiala e filozofial dil Indiani sive hinduisti, sive jainisti. La jainismo esas religio tre minoritatal en India ma qua bone existas kun la hinduismo. La similaji inter la jainismo e la Buddhismo esas tante granda, ke kelka personi opinionas ke la fondero dil jainismo esis la Buddho ipsa e ke, pose, pro deskonkordi la du movadi separesis ed fine on kredis ke la fonderi di ca religii esis du diferanta personi, dum ke en la realeso lu esas la sama homo. Advere nulu duminstante esas kapabla konfirmar o refutar ica tezo. Omnakaze, la jainismo, diferante de la Buddhismo, ne ekiris India e restis limitizita ad ita nura lando. Ma anke altre, ol sucesis permanar en India kontre ke la Buddhismo desaparis ibe aproxime ye la XIIma yarcento di nia ero.
La religiala e filozofiala penso dil Indiani esas tre profunda e tre tolerema, talgrade ke la Kristana koncepti kompare ad oli semblas esar infantatra e fanatika. Me povis nur admirar...
Ma kande parolesas pri la doktrini koncernanta la sociala vivo, lore la autoro di ca libro : YOU ARE, THEREFORE I AM (Tu esas, do me esas) di qua la nomo esas Satish Kumar, expresas idei qui ne esas absurda, ma qui ignoras tro multa aspekti di la realeso dil nuna mondo. Tale unfoye plusa, me konstatas ke on povas esar tre inteligenta ed havar idiota idei pri certena domeni dil penso. La inteligenteso esas bona kozo, kondicione ke onu ne perdez la kontakto kun lo reala. Se ne, ol povas esar tre destruktera. Ico esas depresanta e chagrenanta konstato. Do, granda inteligenteso o genio ne esas sokurso od helpo por solvar la problemi di nia nuna mondo. Esas preferinda relatar kun homi havanta meznombra kapablesi ma qui bone koncias pri la realeso e qui forsan ne pensas tre profunde, ma ico impedas li pensar nejuste ed erorar grandaskale. La mondala historio esas plena de geniozi qui facis granda prodaji ma pose lasis la mondo en plu mala stando kam olta quan li trovabis.
On povas questionar su multe pri to quo esas vere la inteligenteso.

:::>>><<<:::

LA KATOLIKA EKLEZIO LIBERALA

2010-11-15T13:47:00.000-08:00

<<<:::>>>

Tote hazarde, me saveskis pri l'existo di ca Eklezio per recevar revuo sendita gratuite dal ambasaderio di India al interesati pri India e lua kulturo. En ita jurnalo lekteblesis, ke konfero pri mortinta persono membro dil Teosofial movado eventabis en loko posedata da ta Eklezio. Me divenis kurioza e serchis sur la interreto. De ito aparis ke ica Eklezio esas tre tolerema relate la kredo di lua adepti ed aceptas eventuale, ma ne kom dogmato, l'ideo dil riinkarnaco. La liturgio esas olta dil katolika Eklezio Romana ante la koncilo Vatikano II, ma en la lokala idiomo e ne en la Latina. Hiere sundie, me iris a la kirko di ca Eklezio qua jacas diskrete en la mezo di Paris. Ibe esis forta proporciono de homi havanta Afrikana origino ed anke kelka personi de Indiana origino. Quale por omna mikra movadi, la homi semblis esar sincera ibe e la etoso esis plu kordiala kam en granda kirki. Me volas skribar nulo pri la liturgio qua esis decanta, ma sen la beleso dil integrista katoliki di Santa Nikolaos dil Kardoneto (ma iti laste dicita havas financala moyeni por havar bela kori ed apta orgeno-pleanti). Tamen tre plezis a me la prediko qua nule esis tedanta e senfina, quale kustumale dum la katolika mesi, oli esez olti da tradicionalisti o dal koncilo-partisani. Precipue tre plezis a me, ke la sacerdoto dicis ke la religiala fido esas konquesto di la religiano per lua personala spiritala laboro e ne nur la ago da Deo qua selektus certena personi e vovus le altra a la nekredemeso ed inferno. Existis anke prego por bona riinkarnaco. Me esas seduktita ma ne savas quon opinionar exakte, nam me ne plus esas tre yuna e me savas tro bone ke la aferi qui semblas dekomence esar marveloza, ofte kande onu konocas oli plu bone divenas pose tre deceptanta pro mala lateri quin onu ne quik vidabis o quin onu ne volabis perceptar. En la Franca patuazo* existas expresuro por ico : "La mariée était trop belle" (La yuna spozino esis tro bela). Segun la informi trovata che la interreto, ica Eklezio esis en la XVIIIma yarcento disidentajo dil Romana katolika Eklezio en Nederlando. Pose ol influesis dal Teosofiisti ed ico produktis skismo. Cetere pro ke ica Eklezio ne havas papo e klerikaro guidante olu per fera manuo, e ke ol esas liberala, nule esas astoniva ke eventez skismi. Ma pro ica libereso, vera spiritala vivo permanas, dum ke en funcionerala Eklezio la spiritala vivo petrigesas e cesas existar reale. Cetere, la fakto ke ita Eklezio havas bona relati kun la Teosofiisti (qui havas doktrino tre proxima al hinduismo) tre plezis a me. Nome, me preferabus esar hinduisto, qua esas vivanta ed atraktiva religio kun joyoza e gaya Dei, prefere kam Kristano, pro ke ica laste dicita religio esas tro austera e serioza sen esar plu vivanta o plu savoza. Ma onu ne selektas la geografiala loko ube onu naskas. Tamen, tale pozesas la problemo di la religio quan onu preferus praktikar. En nia Europana landi, precipue en west-Europa, on havas nur la posibleso irar a la katolika meso di Vatikan II, pro ke esas nula altra posibleso. Ja esas tre desfacila trovar tradicionalista parokii. Yes, ma lia doktrino esas tro severa e poke atraktiva sen irga indulgemeso por la homala feblesi. Mem, la sacerdoti postulas ofte de la simpla homi ke li havez vertui e kapablesi superhoma. Ne esas misterio ke kande sacerdoti qui havas bela ritui e ceremonii promisas tro facile la infernala flami poreterne a lia sorgati, ici ne esas tre entuziasmoza e divenas nekredanti. Iti qui esas partisani di Vatikan II esas mem plu mala, nam li ne havas bela ritui e kanti e li ofte mokas necelite lia sorgati. Li mem klare montras ke li ne egardas serioze la religio. Anke pro ico la homi divenas nekredanti, agnostiki ed ateisti. Tale mortas la Kristana religio e la Ocidentala civilizuro di qua ol esas l'anmo. Ma existas altra posiblesi. Se multa homi savus ke existas ulo quale la katolika Eklezio liberala, li certe divenus plu pronta restar religiala praktikanti. Ma la liberala e tolerema movadi esas skarsa ed esas tro multa danjeroza sekti... Fakte sen la revuo sendita dal ambasaderio di India, me savabus nulo pri ca katolikismo. Me ne povas anke predicar kad me divenos un de lua adepti.

<<<:::>>>

LA CHINIANI EN FRANCIA

2010-11-03T08:14:00.000-07:00

:::<>:::

Hodie matine, me kompris la diala jurnalo FRANCE SOIR, qua pritraktas per du paginedi, la veno e la prezenteso dil Chiniani en Francia. Pro diversa motivi, mea hema lando tre atraktas li, adminime tale imprimesas che FRANCE SOIR. Li arivas adibe kom turisti e kom aferisti. Se la komercisti e la homi qui laboras pri turismo tre joyas pri ca migrado, la meznombra Franci kelke desquieteskas pri ulo quo similesas ekonomiala koloniigo. Ma existas altra "koloniiganti", qui nule esas plu simpatiinda kam la Chiniani. Do... Forsan esus sagaca esar amikala a li e bone aceptesar li. Sube esas extrakturo de artiklaro dil aludita jurnalo :

TURISMO : DUIMA MILION VIZITERI CHINIANA SINGLAYARE
"Lo esas erste ye la 1ma di septembro 2004, kande la Chiniani deskovris la amasala turismo en Europa. Lo esas ye ta dato, ke la guvernerio di Beijing (Pekino) permisis a li voyajar libere a la Europana Stati membra dil Schengen-spaco. Hodie, li esforcas kompensar la antee perdita tempo dum qua li ne povis ekirar lia lando : Francia aceptis 500.000 Chiniana resortisanti pasinta-yare, segun la agenterio por la turismala developado Atout France, ito igas olu esar la unesma turismala skopo-loko samarange kam Italia. Direktanti di entraprezeyi od altaranga funcioneri, ita eminenti evanta quaradeko de yari meznombre, voyajas preske sistematre interne di grupi povanta havar nombro de 35 personi. "La meza sociala klaso Chiniana, qua reprezentas 80 milion individui, esas tre grandaquante equipizita per la Interreto e lua apetito por kulturala deskovro esas grandega. La interretala naviganti kambias bona konsili ed informi "online" ante komprar organizita turismala cirkuiti, dum agar per la mediaco da turo-guidisti", savigas Guy Raffour, Direktisto dil oficeyo Raffour Interactif. La plu multi voyajas sen filii, nome la visto por la minori rare grantesas. Por ke lia feliceso esez kompleta, esas nul impozo por restriktar su : la nura kompri reprezentas 60% de la budjeto. Inter parfumi, ledraji ed horlojeti di granda fabriko-marki, la Chiniana turisti spensas averaje 1.000 € lor sejorno en Francia. La cirkuiti propozita dal voyaj-agenterii restas ankore esencale koncentrita en Paris, ma li komencas extensesar a la provinci, tote aparte a la regiono dil kasteli di la Loire-valo (loko anke tre prizata dal Japoniana turisti NDLT) pro ke ol prizesas pro lua anciena monumenti e domi e lua dolca ed agreabla vivo-maniero. "Ni asociesas sistematre a la romantikismo. La segun-moda obligo en Chinia, esas mariajar su en Francia", Didier Arino konfidas, ilqua esas direktisto dil exploro-oficeyo Protourisme."

:::><:::

URBETO PROXIM PARIS

2010-10-27T01:48:00.000-07:00

:::<<<>>>:::

Hiere pro ke la vetero esis sunoza e ke me prizas marchar, me iris a rurala urbeto, jacante nefore de mea hemo. Entote me marchis dum cirkum dek-e-du kilometri. Ica urbeto nomata Villiers sur Orge esas charmiva e lua aspekto ne modifikesis depos la komenco dil XXma yarcento. Esas ibe anciena domi, bone mantenata, sporteyi, boski, rivero e voyeti qui duktas a boski ornata per la kolori autunala ed a la rivero. E mem vasta agri kun farmodomi, segun semblo prosperanta. On havas l'impreso esar en provincala areo tre fora de la urbego di mondala importo Paris, dum ke en la realeso, ol jacas nur ye 22 kilometri de ol !
Ibe, on havus preske l'impreso ke la tempo haltis ye 80 yari ante nun, ecepte ke arivas ad ita loko, multa enmigranti de Afrikana origino. Multa de li arivis tote recente e ne savas la Franca, nome li parolas en lia Afrikana dialekti. Me questionas me, quale ica homi povos tolerar la kulturala shoko dil enmigro en tote stranjera geografial e kultural medio ? Quale on povas reaktar kande on esas totale senradikigita ? Se onu ne pozas a su tala questioni por probar solvar la problemo, on minacesas havar tre mala vekigo.
Omnakaze, esas preske amuziva pensar ke me habitas en loko de-ube me facile povas vizitar bela chefurbo, qua havas tre diversa aspekti, e samatempe me esas en la vicineso di vilajego ube la naturo esas ankore - duminstante - sendomaja ed en la sama stando ube ol esis cent yari ante nun...

:::>>><<<:::

MIKRA INDIA EN PARIS

2010-10-16T14:16:00.000-07:00

:::<>:::

Me deskovris ol tote hazarde. Uladie pos vizitir la charmiva urbeto Provins registragita che la mondala patrimonio di la homaro da UNESCO, me serchis plusa informi pri ca urbo che la interreto. Apud la texto pri Provins, quan me trovis, esis ulaspeca reklamo por la turismo en Francilia e Paris ipsa. Me lektis ke en Paris esis stradeto kovrita nomata paseyo Brady ube la komunaji ekmigrinta de la Indiana subkontinento reprezentesis per komerceyi e butiki e ke la atmosfero ibe esis tre Indiana. Icon me ne savis antee, e sen la interreto me probable ne informesabus pri ulo existanta en vicina urbo ma qua ne klamesas ad omna loki. Amuzive ! la globalismo posibligas plu bone konocar onua vicineso. Hodie, pro kuriozeso me iris adibe. Fakte la quartero proxim la estala fervoyo-staciono (staciono de-ube me departis por irar a la Ido-renkontro di Tübingen, cayare) esas tre markizita per la prezenteso di mult Indiani. Kande me arivis a la dicita stradeto, me konstatis ke esis turisti ibe (blanka Franci) guidata da Afrikanino ! qua explikis a li la historio e la partikulareso di ca paseyo. La komerceyi exotika adportis bunta kolori ad ica loko. Ma anke ye mea konsterno, la neteso proximeskis la neteso-nivelo di India (quankam tamen plu bona). Tala loko devus plu bone vizitesar dumsomere kande brilanta ed ardoroza suno obliviigas la sordideso. Ma se on eceptas ico, omno esis tre atraktiva, e tote aparte la mestieraji di India e la spic-odori tante Indiana e quin me prizas flarar. Ulaloke, me vidis kuafeyo e la preco por haro-talio esis tilextreme chipa : 6 euri ! Ma konsiderante la probabla higieno-kondicioni, me nek intencis, nek deziris irar adibe.
Esis anke plura restorerii, ed Europana Franci semblis esar kontenta esar ibe e komendabis dishi. Ita restorerio, o prefere repasteyo, esis tote simpla, ma probable la preci dil repasti esis anke chipa. Opoze a un de ca repasteyi esis butiko tre atraktiva kun tre diversa produkturi importacita de la Indiana subkontinento. Me eniris ol e me konstatis ke ol esis neta e bone frequentata da Parisana turisti. Odoris anke agreable ye spici. Fine, me kompris libro pri la Indiana komunaji en Paris e lia kulturala prezenteso e to quon on povas vizitar, spektar e komprar icateme. Me kompris anke teo ye kokoso, "ayur-veda"-ala tizano, K.disko de Indiana muziko e bela sako ek juto kun Indiana deajo imprimita sur ol por portar ca omno.
Yen retala pagino pri la butiki ube me efektigis mea kompri. Kompreneble ol esas en la Franca patuazo* :

http://www.e-velan.com/PBCPPlayer.asp?ID=364402

Pos livir la paseyo Brady, me vidis multa personi veninta del Indiana subkontinento e de Sri Lanka. Multa vendeyi de la sama regiono dil mondo esis anke trovebla. Esis granda impreso di exotikeso. Tamen, ed ibe esis fortunoza difero kompare a kelka altra ne-Europana komunaji, nome nula sentimento od impreso di dessekureso. Onu nur voyajabis ad altra mondo-parto jacanta ye plura mili de kilometri (od adminime 12 hori de avion-flugado) dum restar en la sama regiono ed en la sama urbo. La globalismo per la interreto e per la enmigrado. Notinde, ke ica situeso esas tote recenta e ke parto del urbo Paris divenis Indiana erste ye l'extrema fino dil XXma yarcento e ye la komenco di ca XXIma yarcento. Se la cirkonstanci ne impedos ico, me intencas irar future plurafoye adibe.

:::><:::

"HEIMATGEFÜHL" (PATRIETO-SENTIMENTO)

2010-10-10T08:33:00.000-07:00

xxx:::xxx

Olim, me lektis artiklo en Germana jurnalo ube matro skribis ke el volas transmisar a sua filii la "Heimatgefühl" (patrieto-amo o -sentimento), t.e. ke el volis irgakuste evitar chanjar sua lojeyo ad altra regiono od urbo por ke lua filii kreskez ed edukesez en stabila cirkumajo, havez radiki ibe ed esez plu sekura e felica. Ita linei kelke astonis ed amuzis me, ma per reflektar me opinionis ke el esis justa. Mea patro havis onklulo, qua naskis en la vilajo R. e sempre vivis ibe til lua morto ye la evo 83 yari. Tamen, ica onklulo nule esis stulta e senkultura persono, tote kontree, il esis bone edukita, studiabis mem en Universitato e frequentabis la artista medio. Dum lua aktiveso-tempo, il havis bona profesiono. Dum lua yuneso, il anke prizis voyajar. Ma il preferis restar ed habitar en ita vilajo pro ke lu havis, quale on dicas nunepoke, lua radiki ibe. Advere, la vilajo ipsa esis charmiva, cirkondata per kolini e bela naturo, ma ol esis vilajo e sen irga avantajo quan on trovas en la urbi. La onklulo tamen ne izolesis de la mondo, nam il esis perfekte bilingua Franca-Germana e tre prizis lektar pri maxim diversa temi precipue kulturoza (il esis naskinta kande ica vilajo Lotringiana esis anexita a Germania ante la unesma mondo-milito e, quankam France-parolanta mustabis lernar la Germana). Il posedis do amba kulturi Franca e Germana e tale havis granda aperturo a la mondo. Tamen, per restar en lua patrieto, il havis solida vivo-portuo e vivis plu bone e kande la morto frapas onu, ol ne esas tante kompleta kam por homi senradika.
Koncerne me, me pasis mea infanteso en la ipsa vilajo R. quale la onklulo di mea patro (e quale mea patro), ma mea matro qua esis sud-Francino ne tre prizis vivar en vilajo e kande me evis sep yari elu instigis sucesoze mea patro chanjar nia lojeyo a la vicina urbeto. Do, por me esis finita kun la edukado kun la "Heimatgefühl", mea matro multe plu prizis ica vivo e cirkumajo, me komencis kustumeskar pri co, ma kande me evis 14 yaro, mea patro maladeskis grave e mea matro sucesis irigar nia familio a sud-Francia ube trovesis lua familio. Me ne regretis ico, nam me pasabis mea vakanco che mea geavi ibe e ne esis tote stranjera en ita medio. Plu tarde kande me esis adulta pro profesionala motivi me instalesis en Parisana regiono.
La tempo pasis e me kustumeskis bone vivar en Francilia (altra nomo dil Parisana regiono). Nun me esas retretinto e sola. Kad me havas ula patrieto adube irar ? Kelka yari ante nun, la mediko di mea matro, qua lore habitis ankore en la sud-Franca urbo F. ube el venigabis mea patro e me,
questionis me kad me intencas pos retreto retrovenar ad ita urbo. Me nule intencis agar tale. Forsan, mea situeso ne esas la maxim bone posibla, nam me ne havas familio en Francilia, ma en la patrieti di mea patro e di mea matro, me havas nur kuzi sen granda relati kun li. E, precipue, habitante proxim Paris, me povas facile vizitar la splendidaji di ta urbo, irar a le Champs Elysées, a la Latina Quartero, a la gardeni vicinesanta la Luxemburg-palaco, vizitar la muzeo Le Louvre ed altra muzei, asistar expozi edc. E la regiono Francilia havas anke altra marveli : me povas exkursar a Versailles e vizitar lua kastelo, Rambouillet e la rezideyo dil Statestro, Monfort l'Amaury qua esas vilajo vizitata da aristokrati e reji, sen parolar pri Provins, Fontainebleau ed altra loki.
Kompare ad ica splendidaji, la regioni di mea origini esas vere sensapora. Ma se me vivabis ibe konstante, forsan me havus tote altra opiniono pro ke me havus "Heimatgefühl" (patrieto-sentimento).

xxx:::xxx

PROVINS : MEZEPOKAL URBO

2010-09-15T07:39:00.000-07:00

xxx:::xxx

Du dii ante nun, me exkursis a la urbo Provins, olqua esas Mezepokal urbeto ye 10.000 habitanti cirkume, e qua jacas ye aproxime cent kilometri de Paris.
Olim, kande la regiono Champania esis sendependa dukio (yarcento XII), ol esis richa e prosperoza urbo en qua eventis la lore famoza ferii di Champania adube venis komercisti di tota Europa.
Do, belega anciena Mezepokal domi, kirki ed hoteli konstruktesis ibe dum la XIIma e XIIIma yarcenti. La maxim anciena hotelo di Francia qua ankore nun funcionas e funcionis sen interruptesar depos lua kreo esas trovebla en ca urbo (libro Guiness di la rekordi).
Mea exkurso duris dum nur un posdimezo e me ne havis sat multa tempo por vidar omno. Tamen, me povis promenar en la splendida Mezepokal stradi e stradeti. Me vidis la desleda kirko Saint Ayoul, la turmo Caesar, e me marchis sur la rempari di Provins. Ultre lo, on povas komprar (sat chere) lokala mestieraji : konfitajo ye rozo, mielo ye rozo, siropo e drinkaji ye rozo, kuki e bonboni ye rozo e mem teo ye rozo. Quale on povas intelektar lo, la rozi esas la specalajo di Provins, ne nur on kultivas oli, ma on laboras oli por la koquarto e la dolcaji. Singlayare esas Mezepokal festivalo en ica urbo qua proklamesis dal UNESKO kom urbo qua apartenas a la mondala patrimonio (heredajo) di la homaro.
Provins esas tre bone konservata urbo de fora epoko, ma ol vivas anke tote bone e prosperoze en la XXIma yarcento, danke kelka mikra lokala industrii (qui relatas precipue a la rozo-exploto) e danke la turismo favorata da lua statuto di mondala heredajo di la homaro. La habitantaro ne esas Mezepokal ma tote moderna, nome en ica loko la multa-etnala* socio globalista esas tre remarkebla per multa ne-Europana urbani nuna : Afrikana nigri, Arabi, Turki ed Aziani diversa. On povas anke trovar ibe "halal"-a karno-vendeyi islamana. Semblas ke til nun, la diversa komunaji kunvivas bone en ica urbeto sen notinda problemi (ne esas sama en altra loki).
Provins povus esar future destino-loko por Ido-renkontro. E la ibea habitanti pro lia diverseso devus praktikar volunte auxiliara linguo internaciona (ma me ne esas certa ke esas tale en la realeso). Omnakaze, Provins valoras exkurso o/e voyajo.

xxx:::xxx

LA MODERNESO E LA DEFIO DIL ISLAMO EN EUROPA

2010-09-08T02:40:00.000-07:00

Ita artiklo publikigita che Franca retsituo esas tante interesiva ke me tradukas ol hastoze a kelke defektoza Ido, ma me deziras ke la Idisti lektez ol :

"La Ocidentani erste divenis nuntempani e nur nuntempani kande li emancipesis de la tradicioni, obligi e vivo-maniero, qui furnisabis la ritmo di lia civilizuro : departo de la ruri, abandono di omna agrokultival aktiveso, plufebligo di la familiala ligili, neglijado dil reguli di savar vivar komune e di politeso, abandono dil religiala ritui. Ita evoluciono efektigesis pokope de la fino dil XVIIIma yarcento til la fino dil XXma yarcento. La Ocidentani komencis vivar en eterna prezento havante kom nura horizonto individuala la kontentigo di lia deziri, bone sustenata per la reklamado, la komercala strategio e la konsumado-socio.
Yen ke pos deko de yari, en Europa, aparas retroveno dil tempo, ula sen-nuntempeso. Ol vehesas dal islamo olquan onu ne bezonas nomizar fundamentalista islamo. Nome, la islamo esas per su ipsa, fundamentala koncepto pri la homaro. Apogante su sur la marjinaleso dil Mohamedista habitantaro en Europa e sur refuzo sempre plu granda dal dicita habitantaro divenar parto de la Europana socii, l'islamo furnisas ad ita homi nova horizonto qua superiras la prezento, per la mediaco dil "ramadan". Ita forta religiala obligo, koaktanta por l'aktiveso, la sanesala stando e mem la higieno, efektigesas da kreskanta nombro de personi. Ol esas mem la objekto di nova sociala preso, quale atestas lo la incidenti dil pasinta somero. (En Francia eventis serioza tumulti en la quarteri habitata dal Mohamedisti NDLT)
Praktikar la "ramadan" ne signifikas ke onu ne volas juar la materiala posedaji quan la moderneso propozas (on mem parius ke parto de la "caid"-i, narkotaj-komercistachi e la altra mala kerli Mohamedista praktikas skrupuloze la "ramadan"), ma multe plu fundamentale la refuzo pri la nuntempana socio ipsa e lua absenteso di historiala perspektivo. Per efektigar la "ramadan" la Mohamedisti riprenas lia historio ed implikas su rinovigar la durigo di ol. Li konstitucas tale kerno di fundamentala altreso qua esos morge apta subversar la socio e kaptar lua impero-posteni. Pro quo ? Pro ke la ne-Mohamedani havos nulo por opozar a li, nur la televizional programi, lia saturata materialismo e lia beata multakulturalismo".

KELKE PRI LA IDO-RENKONTRO EN TÜBINGEN

2010-08-25T07:52:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me jus retrovenis, hiere, de la Ido-renkontro en Tübingen, Germania. Me ne intencas hike multe skribar pri ol, nur skisar kelka linei. On povas dicar ke ita renkontro esis sucesoza, quankam ne esis multanombra ne-Germani. La vetero dum la plu multa tempo esis sunoza e mem kelke tro varma. La urbo Tübingen ipsa esas splendida, nome dum la Mezepoko-fino ol esis tre richa borgezaral urbo. Dum la triadekyara milito (1618-1648) multa Germana urbi devastesis, ma ne Tübingen, olqua indulgesis. Plu tarde dum la duesma mondo-milito preske omna importanta Germana urbi destruktesis per bombardi, ma ne Tübingen pro ke ol esis universitatal urbo e la Federiti indulgis la universitatal urbi. Tale ica civito mantenis lua omna splendida heredajo arkitektural dil Mezepoko-fino e di la baroka tempo. Onu nur tre rare havas la posibleso vidar tala marveli en altra Germana urbi.
Me rividis samideano Robert Carnaghan, qua parolas tante bone Ido (ma il esis dum longa periodo linguala sekretario dil ULI) e me konoceskis Anvarzhon Jhurajev, nia Rusa-Estoniana samideano olim habitanta Tallin en Estonia e nun lojanta en Hispania ; il havas bela e klara pronunco, ma segun mea impreso, kun perceptebla Hispana achento*, quankam il asertas ne savar la Hispana e nule esforcar lernar ol, ecepte la bazala vorti.
Nia Germana samideani laboras tre zeloze ed invitis jurnalisti venar e raportar pri ica renkontro. Semblas ke li atraktis ne nur la jurnalisti dil jurnalaro e dil diversa informili ma anke kelka interesati qui partoprenis lia unesma lecioni pri Ido.
La problemo esas ke ni ne havas multa buletini por propozar e mem min multe libri... Regretinde, se ne esus tale ni povus agar multe plu efikive por nia komuna idiomo. Itarelate, on povas certe deplorar ke la ancien Idisti ne multe pensis pri preparar la futuro, ma anke ke li disipis vane sua tempo per diskutar senfine pri vana e ne-utila reformi di nia linguo. Nun, ni mustas rifacar omno ed itaque* nia tasko esas desfacila.
Dum kelka dii, ni havis la posibleso renkontrar altra Idisti di la tota mondo, inter li la tre savoza poligloto Don Gasper, ilqua esas probable un de la skarsega vera mondo-civitani. Ni povis parolar nia komuna idiomo e vivigar ol. Regretinde, nur lor ita renkontri ni havas la posibleso uzar l'Idolinguo singladie...

xxx:::xxx

KAD LA CIENCO-FIKTIVAJO ESAS POLITIKAL ?

2010-08-06T12:19:00.000-07:00

xxx:::xxx

Teoriale, la cienco-fiktivajo esas ulo tote nenociva qua relatas ad ulo nereala, fiktiva. Ma pro ke lo desindulgema "politically correct" censuras omno tre strikte e punisas severe la homi qui aludas "tabu"-a temi, la kontestanti dil establisita ordino refujas en la cienco-fiktivajo e transmisas lia mesajo a ti qui povas komprenar lu per ica moyeno.
La televizional serio pri cienco-fiktivajo "Stargate" (dil Steli la Pordo), carelate esas tre danjeroza, nome ol atakas nedirete ed aludive ma kruelege la Hebrei per nomizar li kom "goa'uld"-i, t.e. reptera parasiti qui penetras homo qua divenas lia gasto e koaktesas obediar li sen povar reaktar. To quo pensigas ke le "goa'uld" indikas la Hebrei esas la fakto ke on aludas Antiqua Egiptia e lua Dei e ke le "goa'uld" volas kredigar ke li esas Dei (aludo ad ico ke la Hebrei nomizas su kom la elektita populo). Le "goa'uld" atakesas per omna kritiki qui anke direktesas dal antisemidi kontre la Hebrei (parasiti qui volas konquestar e dominacar la mondo, li ne esas kapabla inventar ulo ipsa ma spolias le altra, edc.) Me konjektas ke la Hebrei esas tro inteligenta por ne intelektir la mesajo, ma li preferas ne reaktar, nome nur poka homi ne-Hebrea esas sate inteligenta por kaptar ita terorinde antisemida mesajo, kontre ke se li (la Hebrei) reaktus la antisemidi igus tre sucesoza "Stargate" ed havus kulta serio televizional por apogar lia sentimenti ed idearo. Ico instigas me pensar ke existas multa altra temi cienco-fiktivajal di qui la mesajo esas celita e povas deskovresar nur da iniciiti.
Forsan, ica tekniko psikala esas olda quale la mondo (quale ni dicas en la Franca patuazo*) e multa anciena rakonti e miti kontenas veraji, sive politikala, sive sociala, sive esotera e spiritala, sive mem ciencala e teknikal (cf : le "vimana" deskriptita en la santa skriburi hinduista e qui pensigas pri le NIFO moderna). Ma oli deskovresas nur a ti qui esas apta komprenar ed intelektar oli.
Tamen, se me esus Hebreo me esforcus interdiktigar diskrete ma efikive la serio "Stargate", ja per refuzigar ol omnaloke ube ico esas posibla...

xxx:::xxx

USANI EN PARIS

2010-07-15T10:20:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hodie, vespere, me promenis en la gardeni dil palaco Luxemburg en Paris. Kustumale esas multa homi ibe, e Paris esas kosmopolit urbo, ma on audas precipue la Franca. Ma cafoye, me audis preske nur la ne-eufonioza soni di idiomo quan me rapide identigis kom la Usana dialekto dil Angla patuazo*. De plura yari, la Usani ne plus venis grandanombre a Paris. Cayare, li subite riaparas amasale. Ico probable debesas a la falo dil Euro-pekunio. Li, evidente, konoceskas rapide ica loko (Luxemburg-gardeni), olqua esas advere un de la maxim agreabla promeneyi e vidindaji en Paris, e precipue tre tranquila. On havas preske la sentimento, ke li esas heme hike. Tale, on koncieskas plu bone ke Francia esas neoficala Usana kolonio (quale omna regioni di Europa - minus Rusia - cetere). Me ne tro prizas ico.
Ultre lo, omnaloke en la tale nomizita Latina Quartero di Paris, onu vidas aparar Starbucks-eyi. Ica kafeeyi esas tre gastamika loki, ma li esas anke tote evidente la markizo dil prezenteso di la Imperio (Usana) en la mondo. Ankore recente (du yari ante nun) li ne existis, ed hodie li rapide expansesas. Me havas tre mixita e nebulatra sentimenti pri ico. Ma li esas kelke bitra.

xxx:::xxx

VOYAJO AD AUROVILLE

2010-06-30T14:00:00.000-07:00

xxx:::xxx

[Advere hike ne parolesas nur pri turismo, ma anke pri ulo altra. Nome la mitala komunajo di Auroville – la civito dil auroro -, qua recente celebris lua quaradekesma aniversario fondesis en 1968 en India ye kelka kilometri norde de Pondichéry, meze dil regiono Tamil Nadu. Ol esas loko kun spiritala ed ekologiala dimensiono. Nome dezerto transformesis a mikra paradizo.]

Existas loko en la mondo ube la libereso probar nova vivomanieri esas preske totala, pro ke ol esas loko jacanta exter nacionala regulizo, sujerata, ed ube samatempe esas granda deziro novigar, vivar altramaniere, exter la kustumala voyi dil konkurso e dil profito
Ita loko nomesas Auroville. Ol kreesis en India dum 1968, do kelke plu kam quaradek yari ante nun, nefore de Pondichéry. Olu konceptesis e realigesis kom «ponto inter la pasinta tempo e la futuro» segun la impulso da du granda spiritala personi dil XXma yarcento, nome la Indiano Sri Aurobindo e la Francino Mirra Alfassa, plu konocata per la nomo di «Matro».
On povas dicar multa kozi pri ca loko, sive bona sive mala, nam la homi qui vivas ibe – kelke min kam 2.000 personi di 35 diferanta nacionalesi – esas fine nur homi quale le cetera , havanta lia pasioni e lia nevrosi. Ma to quon me dezirus tote aparte raportar, lo esas la dimensiono ekologiala di Auroville, olqua esas vere astoneganta, pro lua kreiveso e la generaligata entraprezo di noviganta solvi, tam bone en la feldo dil sunala o ventala energio kam en olta di la agrokultival produkto, di la jerado e dil traktado dil aquo, di la riforestigo o di la materiaji por ekologiala konstrukti.
Ma ita ekologio esas nek ideologial, nek politikal, nek militanta. Lo esas precipue necesa praktikado por permanar segun maniero autonoma en enemika ambiento, sen granda moyeni financal o teknikal. Quale ico povis eventar ?
Komence, quaradek yari ante nun, esis nur granda tereno de reda tero ye 2.500 hektari, preske dezerta, lesivita e ravinizita per violentoza pluvi tropikala, neapta por irga kultivado, balayita per la venti. La unesma kozo qua esis necesa por igar ita loko vivebla, esis krear ombro, e konseque rikrear la vejetantaro. Ma por rikrear vejetantaro, oportis preliminare kontrolar la lesivado dil sulo per la pluvi per mantenar l'aquo sur la loko moyene di kompleta sistemo de talusi ek kompresita tero e de baseni di retenado.
Kande la rodado dominacesis, lore esis posibla riplantacar arbori : unesme «pionira» speci tre alte kreskanta havante rapida kreskado e falebla folii, qui produktis strato de humuso favoroza a la posa plantaco de aborijena speci persistema havanta plu lenta kreskado.Ita riforestigo ipsa posibligis augmento di humideso-nivelo, plubasigo dil temperaturo, e plu bona aquo-retenado surloke. Ico divenis posibla ed efikiva danke profunda studiado dil aborijena speci, per semini-kolekto e kreo di arboredukeyi, ico havas kom rezulto ke Auroville, hodie, esas un de la maxim importanta «geni*-banko» di ca regiono.

INSTALO DI MIKRA KOMUNAJI
Departante de ico, mikra komunaji povis instalesar surloke, cirkum aquoza loki, en lejera habiteyi facita per lokala materiaji. Unesme lo esis kabaneti ek kokosiera ligno pose pokope konstrukturi ek plu harda materiaji, chefe briki ek kruda tero kompresata ed frami ek fero-cemento, t.e. du «teknologii» bone dominacata hike, e qui havas l'avantajo bezonar nur tre poka materiala koloki (qui omnakaze ne esis trovebla), dum utiligar multa laboranti (qui esis abundante disponebla). La instrumenti kreata ita-okazione, rustika e necesigante nur poka mantenado, cetere vendesas ad omna landi, en India ipsa, en Usa, en Europa ed en Afrika.
Pro ke ne esis o nur tre poke, elektrala produkto surloke, oportis inventar ventili por pumpar la aquo. La ventili developata ita-okazione, segun la «Kretiana» modelo, esas inter le maxim bona por ita kategorio di uzado, e nun vendesas ad omna regioni di India. Por lumizar su e koquar, fermentacili inventesis, olqui produktas ekologiala gaso havanta kom origino bovo-feko, di qua, ultre lo, la rezidui formacas ecelanta naturala dungo.
En la skopo developar nutrivala autonomeso di ca loko, plura ekologiala farmo-domi kreesis. Plu tarde, granda centrala koqueyo povante servar repasti por 1.000 personi diale (1.000 dejuni e 1.000 dinei) konstruktesis ; ol funcionas per vaporo produktita da sunala forno ye 15 m de diametro, un de le maxim granda en la mondo, bazita sur simplega teknologio konsistanta ek plana speguli pozita sur sfero ek fero-cemento. Mult altra aplikaji sunala anke developesis : «kit» por individuala lumizado, kandelabri esanta sunala pumpo, aquo -varmigilo edc.
Interesiva noviguri anke facesis en la feldo dil aquo-traktado, tam bone per la instaluri por vejetala purigo dil uzata aquo, ameliorata per diversa procedi (vortici, algi...), kam per sistemi di filtrado o di dinamikigo dil drinkebla aquo establisita segun la ciencala verki da Marcel Violet. Malgre lia interesiveso ne esas posibla hike deskriptar detaloze la kontenajo di ca omna noviguri, ed on povas nur konsilar a la lektero irar a la diversa retala situi* qui prezentas oli. (Precipue videz la situo* dil Indiana guvernerio : http://education.nic.in/cd50years/x/7H/9D/7H9D0101.htm )

VIVOMANIERO
Ma quala lecioni on povas extraktar de ca bela raporto pri konkreta ekologio, quala docadi vere aplikebla ad altra kultivi o sub altra
klimati ? La unesma de oli – e qua forsan esas la maxim importanta – lo esas ke la ekologio esas avan omno naturala maniero vivar kun poka moyeni disponebla en ambiento min o plu oportuna. Icon mult ekologiisti en Ocidento kelke obliviis, pro ke li esas obsedata per la kombati – certe necesa – quin li entraprezas kontre le «lobby» industriala. Ed itaque* l'ekologio havas granda futuro avan su se la ekonomio krulus, e ke ni tale bezonus permanar en plu desfacila kondicioni materiala.
La duesma leciono, korelativa di la preirinta, lo esas la fakto ke l'ekologio ne bezonas necese komplikita teknologii, nam omna solvuri esas facile acesebla, kande esas konkreta kompreno di lo vivanta fundamentizita sur observado e konoco di la naturo. E ya anke grandanombra laborantaro disponebla e motivizita por realigar solvuri qui ne postulas multa kapitali. Certe on povus objecionar ke ica omno esis posibla en Sud-India nur pro ke esis surloke ita disponebla laborantaro. Ma ico esas nur parte justa, nam esis anke tre multanombra «volontarii» Ocidentala, qui aceptis venar laborar adibe dum ke li esis nur tre poke pagata, pro pura idealismo.
La triesma leciono, lo esas ke ica omna noviguri, ica omna developadi divenabis posibla per libereso experimentar, sen koakti segun-regula e sen financala punisi kaze di falio. Ica omno povus justifikar la liberala ekonomiisti qui postulas sempre min multa regulari kom kondiciono por noviguro e kreskado... Ecepte ke esas hike nuanco tre importanta, lo esas la fakto ke ne esas privata proprigo di la frukti dil noviguro e di la kresko : omno iras a la komuna kaso.

FONTO DI ESPERO
La quaresma leciono esas ke la potencialo di la homala kreiveso esas sen limiti : irgequala esez la cirkonstanci, mem le maxim desoportuna, solvi povas inventesar kun la nura disponebla moyeni. Onu ne bezonas experti, teknologii komplikita e patentizita, o kapitali. Se adminime la industriala «lobby»-i ne agas aktive por instaligar segun-regula obstakli a to quo povus minacor lia gardata chaseyi...
E fine la lasta leciono, lo esas olta di la idealista dimensiono necesa por povar realigar tala prodaji. Yen unika exemplo : la «tracking»-sistemo ruzoza qua posibligas a la sunala forno sequar la movado dil suno kreesis gratuite da yuna elektronikisto veninta pasar kelka monati en Auroville, nur pro ke Auroville esas fundamentale loko di spiritaleso e ke ico atraktis lu. Se Auroville esabus ordinara loko lo esas probabla ke ica yunulo ne venabus, o lore on bezonabus pagar ilu tre chere...
On povas anke dicar lo, Auroville nulamaniere esas perfekta loko. Ibe quale altraloke homi ditenanta peceti de povo, nur pro ke li esis ibe ante le altra, repugnesas grantar plaso a nova veninti. Ibe quale altraloke esas konflikti e relati di forteso, pekunioza personi ed altri qui esas plu povra, mastri e servisti. Ed ibe quale altraloke esas homi qui laboras harde ed altri qui indolentesas... Ma quala laboratorio di la vivo futura, quala kruzelo dil necesa transformo di la koncii ol esas !

(Artiklo da Jean-Louis Gueydon publikigita en la Franca edituro dil jurnalo THE ECOLOGIST)
llllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll

xxx:::xxx

LADY GAGA

2010-06-07T11:59:00.000-07:00

xxx:::xxx

Lady Gaga naskis kom Stefani Joanne Angelina Germanotta ye la 28ma di marto 1986 en la quartero Yonkers en New York. El esas de Italiana origino ed esas la seniora filio dil familio di Joseph e Cynthia Germanotta. Elu ja dum elua infanteso lerneskis plear muzik-instrumenti e kande el evas dek-e-un yari el frequentas la Kuvento dil Sakra Kordio, olqua esas katolika privata skolo.
Evanta 17 yari, el admisesas che l'universitato Tisch School of the Arts. Elu komencas studiar muziko ed amelioras sua stilo per kompozar esayi pri temi quale la arto, la religio o la sociala politikala ordino. Pos livir la universitato, elu laboreskas en «strip tease»-taverni en New York ube el ganas kelka pekunio por mantenar su en vivo danke elua laboro kom servistino. El divenis anke dum kurta tempo «gogo» dansistino por «havar salario».
La komenco di lua kariero kom kantistino esis desfacila . El komencas trovar sua nicho en 2007 kande el adjuntas a sua stilo di avan-guardo e di «electro dance»-muziko «pop»-elementi ed imiti dil stilo di David Bowie.
Pos multa laboro e lukti por agnoskesar Damo Gaga chanjas sua lojeyo por instalar su en Los Angeles. Elu komencas laborar kun kolektivo nomata Haus of Gaga e lua kariero startas kun la publikigo di la verko Just Dance, kun Colby O'Donis ed Akon. Ica titulo esas la numero 1 dil vendaji en multanombra landi tale Kanada, Nederlando, Irlando od Unionita Rejio per vendar 4.500.000 kopiuri ye telecharjo*.
Lua granda sucesi esas The Fame : Beautiful, Dirty, Rich, Paparazzi e Telephone, Teeth, Monster, Alejandro, Dance In The Dark, Speechles, So Happy I Could Die en lua verkaro The Fame Monster. Tote aparte remarkinda esas Bad Romance olqua tante bone deskriptas la vivo, la dekadanta traiti e la korupteso dil New Yorkana eminentaro di nia epoko, simbolizante la sordida senileso senespera e satanista dil Usana ed Ocidentala civilizuro hodie. En ol, el kondutas quale la femino dil insekto nomata mantis religiosa internacione, nome el seduktas perversa e debochanta yunuli, atraktas un de li a sua lito per ardorigar tilextreme lua sexuala deziri ed diablatre elu acendas lu e perisigas lu per la fairo. On povas spektar la 'video' Bad Romance sube :
http://www.youtube.com/watch?v=qrO4YZeyl0I
Ico esas muziko kun diablatre dinamismoza e vervoza ritmo. Kelka homi akuzas Gaga esar vulgara e prizar la ledeso. Tamen, me povas asertar ke lua «satanista» kansoni kompare a la moderna kantiki dil katolika Eklezio rezultinta de la Koncilo Vatikano II esas modeli pri beleso ed eleganteso.
La suceso di Lady Gaga esas tante granda, ke, recente, el aceptesis tre afable da rejino Elizabeth II e prizentesis ad el en Blackpool. Per ico elu divenas apta frequentar mem la maxim bona ed aristokratal sociala klasi Anglosaxona.
Tale la dekado e senileso imbecila dil Usana ed Ocidentala civilizuro havas simbolo agnoskata kun nomo qua perfekte fitas ad ol.
Se on volas antidoto a Bad Romance on «clik»-ez sube :
http://www.youtube.com/watch?v=3BU1n10mejg
Ne esas nur Satanisti e dekadanta, debochanta homi en Ocidento.

xxx:::xxx

KAPTUKI CHE EXPOZO PRI EKOLOGIAL PRODUKTURI

2010-06-06T01:53:00.000-07:00

xxx:::xxx

Du dii ante nun, me iris ad expozo pri ekologiala e naturala produkturi en Paris. Kustumale a tala expozeyi iras nur homi de Europana origini. Cayare, me vidis multa mulieri kun islamista kaptuki. Me ne savas quon opinionar. Ne omna Mohamedana mulieri esas islamista e do ne surhavas kaptuki. Cakaze eli povas facile konfundesar kun Europani. Ma la islamista mulieri substrekizas lia difero e, tamen, volas partoprenar ulo qua konceptesis da Europani e ne existas en lia origino-landi.
Kad ico signifikas ke l'islamo esas fundamentale ekologiala religio ? Povus esar tale, ma segun semblo la pruvo pri ico ne existas en la Mohamedista landi. Altralatere, quankam esis multa mulieri kun islamista kaptuki che la dicita expozeyo, en la Parisana stradi la Mohamedistini surhavanta kaptuki ne esas tante grandanombra nek reprezentas granda procento de la habitantaro. Do, esas misterio konstatar ke lor expozo pri naturala ed ekologiala produkturi (sat chera), eli venas multanombre ma tamen esas nek elegante nek riche vestizita ma prefere povre preske mizeroze. Quale eli povas havar la moyeni por komprar e pagar ?

xxx:::xxx

NEDEZIRINDA HOMI ENIRAS IDIA

2010-06-01T06:31:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente, me lektis desnoblacha mesaji che idolisto. Ita mesaji redaktesis da sexuala obsedato, qua grosiere e pseudo-ciencale pritraktis sexuo. Me ne intelektas pro quo la jeranto di idolisto, qua olim esis multe min tolerema, aceptis la publikigo di ta sordidaji che lua forumo. Ico esas la danjero dil interreto. Certe, danke la interreto ni ganas kelka nova adheranti e, pose, plura de li malgre ulaspeca naturala selekto, restas Idisti. Ma la problemo esas ke anke tre stranja homi venas qui havas bizara idei. E, kande parolesas nur pri bizara idei, ico ne esas tre grava. Ma povas eventar anke ke vera dementi (fortunoze rare) eniras nia mondeto ed expozachas lia obsedaji.
Ni devus quik reaktar kande tala personi sendas lia mesaji ed ekpulsar li de nia forumi, nam omnakaze li adportas nulo bona e kreiva a nia movadeto e pose departas. Ma li nocas la reputeso di nia movadeto qua ne povas aspektar tre serioza pro tolerir tala individui.
Lo esas bona havar apertata mento, ma ne til tolerar la nedezirindi...

xxx:::xxx

LA TRIUMF-ARKO

2010-05-14T12:16:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me prizas ofte irar a le Champs-Elysées, qui esas la maxim bela avenuo di Paris. Mea samlandani asertas ke le Champs-Elysées esas la maxim bel avenuo dil mondo. Li forsan exajeras, ma se le Champs-Elysées ne esas infalible la maxim bela avenuo dil mondo, li esas tote certe un de le maxim bela.
Ye la extremajo di le Champs-Elysées jacas la Triumf-arko, olqua erektesis por celebrar la vinki di Napoléon I-ma e di Francia. Vinkanta Franca trupi povis defilar ibe erste pos la unesma mondo-milito. On acendigis lore, caloke, flamo eterne duranta por celebrar nekonocata soldato en la skopo honorumar omna soldati mortinta por Francia dum la terorinda hekatombo de 1914 til 1918.
Ma, precipue, on povas acensar la Triumf-arko e vidar la urbo Paris de lua somito. La problemo esas ke ne existas acensilo ibe. On mustas do, acensar pede eskalero ye 284 gradi ! Ma, mem plu male, la dicita eskalero esas tre streta, male lumizita e jiras senfine. On povus facile kaptesar dal turno-morbo !
Kande on arivas ye la somito pos ica heroala sportala prodajo, la vidajo qua extensesas avan ni ne esas aparte atraktiva e suflas desagreabla kolda vento. Ed on pagis 9 euri por ico ! Kelke plu fore la Eiffel-turmo (cetere videbla de la Triumf-arko) prizentas multe plu bela vidajo de lua supra parto ed, adminime, existas acensilo ibe.
Ipse-kompreneble, la turisti qui acensas la Triumf-arko esas tre majoritate yuna homi sportema. Ed inter ica sportema yuni, trovesas, preske ipse-kompreneble, multa Germani. Evidente li tre prizas la prodajo qua esas l'acenso dil Triumf-arko e la memorajo pri la heroeso dil soldati, mem se li ne esas lia samlandani.
Malgre ke me habitas en Parisala regiono de preske quaradek yari, me, til nun, ne probabis acensar la Triumf-arko. Me esis justa. Ma pro kuriozeso me rezolvis agar lo hiere. Fortunoze, mea kordio, segun la mediki, esas ankore en bona stando, ma me preferis haltar plurafoye por ne esar tro fatigata che la somito. Se me savabus de ante quala penoza e negratitudoza tasko ico esas, me ne probabus agar tale. Ma altra-latere, me ne regretas agir lo, nam ico esas experienco e nun me povas konsilar ad omna turisti ed Idisti, qui, future, iros a Paris : "Ne probez acensar la Triumf-arko, ico ne meritas la esforci e la peno quin on subisas por ica skopo".

xxx:::xxx

SLAVA MITOLOGIO : LA DEO PERUN

2010-05-02T09:01:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hiere, me iris a la ferio di Paris. La ferio di Paris esas expozo qua eventas singlayare inter la lasta semano di aprilo e la unesma semano di mayo. Ad ica expozeyo venas produkturi di la tota mondo : nutrivi, vini, koquarti e gastronomii, mestieraji, mobli, tekniki edc. Me pasis agreabla posdimezo per vizitar ita expozeyo. Che la Rusa butiketo pri Rusa artaji e mestieraji, me trovis charmiva rustika medalio mestierala ek arjentano reprezentanta unlatere la deajo Perun. Ye la altra latero esas videbla sunala roto e kelka glani. Ici esas simboli. Deo Perun, pri qua me ja lektis ulo dum mea studio pri historio lor mea adolecanteso, esis la Rusa Deo suprega, il esis anke la Deo dil tondro, dil fulmino e dil tempesto. Ma ne nur, il esis anke la Deo dil agrokultivo. Ne sen simileso kun Jovo (Jupiter che la Romani, Zevs che la Greki). Se por diversa motivi la Kievana princo Vladimir ne judikabus kom oportuna konvertesar a la Kristanismo, lore Perun esabus la deajo reprezentanta la Rusa tradiciono. Tamen la paganismo ne desaparis subite, ol mantenesis celite e poslasis kelka traci ankore vivanta nun. Ico, cetere, nule impedis la Rusi esar bona Kristani ortodoxista nam li pluduris praktikar diskrete kelka formi di paganismo dum tamen irar a la Kristana meso. La homala anmo ne esas rekte iranta ma agas ofte por trovar meza solvuri inter semblante ne konciliebla opozanta principi, quin olu prizas. Me kompris la bela arjentana medalio reprezentanta Deo Perun e me regardas ol kun plezuro.

xxx:::xxx

RUSIA E VATIKANO

2010-04-25T12:39:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hiere, me iris a konfero durinta dum tota jorno pri Rusia e la Rusa kulturo enkadre dil yaro pri la Rusa kulturo en Francia (t.e. cayare). Ica konfero eventis en loko posedata da katolika organizuro eklezial jerata da tradicionalista sacerdoti katolika, quankam obedianta la papo. La aludita konfero esis tre interesiva e savigis da ni multa valoroza informaji pri Rusia, lua kulturo e lua historio.
Dum la repasto-pauzo dimezal diskutante kun plura personi, me saveskis ke segun importanta jurnalo qua, cetere, esas nek bigota nek dextrana (la dicita semanal jurnalo titulizesas MARIANNE), la nuna violentoz ataki kontre la papo e l'Eklezio katolika havas politikala e geografial-strategiala motivo, nome papo Benediktus XVI pluproximeskas grande, ye diplomacal vidpunto, de la ortodoxisti e konseque anke de la Kremlin. Ico konsideresas tre male dal Usana autoritatozi di qui l'imperio ocilas pro lia nesuceso en Irak ed en Afgania. Ica fakto explikus la nuna asalti kontre la papo. Esas mencioninda , ke, MARIANNE, esante sinistrana jurnalo, nule esas favoroza a la religio ed a la papo. Pro co, on povas egardar serioze to quo imprimesas sur ol carelate. Volante o nevolante, politiko e religio esas tre intrikata. E por konfirmar ico, la dicita konfero pri Rusia e favoroza a Rusia 'okuris' en loko jerata da katolika sacerdoti. Triadek yari ante nun, kande Rusia esis ankore Soviet Uniono, konfero favoroza ad ita lando nule eventabus en tala loko...

xxx:::xxx

LA LEGENDO PRI SIEGFRIED

2010-04-03T09:55:00.000-07:00

xxx:::xxx

Siegfried esis la filiulo di rejo, qua regnis en Xanten an la fluvio Rheno. Il esis fiera yunulo, tam forta e gracila kam yuna querko forestal.
Kande il divenis adolecanto, ne plus plezis a lu la vivo che la korto di lua patro. Il volis irar a la vasta mondo ed havar aventuri. Il revis efektigar prodaji e volis divenar famoza quale altra herouli pri qui la kavalieri tante ofte parolabis che la rejala korto.
Tale il fugis de la kastelo di lua patro. Lor lua marchado il trairis granda foresto. An la limito dil foresto jacis forjeyo, en qua la maestro laboris kun lua kompanuli. Tra la apertita pordo esis videbla klara fairo. Lore la yunulo eniris ica laboreyo e pregis la maestro docar a lu sua arto.
Lu volis lernar ita mestiero, por forjar a su bona espado. La forjisto aceptis lu kom aprentiso. Ma la forteso di Siegfried esis plu granda kam olta dil kompanuli. Il esis la maxim forta de li. Il manuagis la martelo kun tanta forteso ke la inkandecanta fera stangi saltis ye plura peci kande il frapis oli. Lore la forjisto pavoris pro lu e serchis la maxim bona e sagaca moyeno por liberigar su de ilu.
Por foririgar lu, la forjisto uladie dicis a Siegfried : «Irez aden la foresto e querez karbono por me !» Nome, il savis ke ibe terorinda drako vivas, qua ja atakabis e mortigabis plura promenanti. Il esperis ke Siegfried ne plus retrovenos vivanta.
Siegfried iris joyoze e sensucia tra la foresto. Subite, kande il arivis an la groto dil drako, ita monstral bestio aparis e minacis devorar lu. Ma la yuna heroo esis sentima ed ajila. Il arachis arbor-trunko de la sulo e frapis per lua tota forteso. Dum longa tempo duris la penoza kombato. Ma fine Siegfried asomis la drako.
Ica bestio jacis mortinta sur la sulo e lua obskura sango fluis de multa vunduri. Siegfried plunjis fingro aden e videz ! , olu esis kovrita per korno. Lore il desvestizis su e balnis sua korpo en la varma sango dil drako ; per ico lua pelo divenis tam harda kam korno.
Nun ne plus esis armo qua povus vundar lu. Tamen dum lua balno tiliofolio falis inter lua shultri. Nur ye ca loko restis lua korpo vundebla.

xxx:::xxx

PASTOR ET NAUTA (PASTORO E MARISTO)

2010-04-02T08:40:00.000-07:00

xxx:::xxx

Segun la profetumajo di Malakhius, ico esis la surnomo dil papo sucedanta a Pius XII, konseque Ioannes XXIII. Ma ica surnomo nule fitis kun Ioannes XXIII e la altra surnomi anke ne fitis kun la intersucedanta papi (kun la ecepto di "de medietate lunae" qua korespondis bone kun papo Ioannes-Paulus I-esma). On povas pensar ke pos la transmondesko di papo Pius XII, la papi di Koncilo Vatikano II qui renegis la tradiciono dil katolika Eklezio ne plus esis vera papi. Benediktus XVI, qua volas rinodar kun la abandonita tradiciono, stranje, meritas perfekte ica surnomo di "Pastor et nauta" (Pastoro e maristo), nome la barko di Santa-Petrus, t.e. la Romana katolika Eklezio, minacesas per hororinda tempesto, ma Benediktus XVI rezistas energioze. La siniori di lo "politically correct", qui til nun, impozis lia destrukto-laboro kontre la katolika Eklezio esas furioza pro ke la nuna papo ne plus volas aceptar ico e volas retrovenar a plu sana fundamenti por l'Eklezio. Itaque* li produktas skandali kun tre anciena aferi pri pedofileso* koncernanta kelka sacerdoti. Esas mencioninda ke ica sacerdotachi esas sacerdoti apartenanta a la katolika Eklezio rezultinta de la Koncilo Vatikano II e nule tradicionalista sacerdoti. Ica siniori di lo "politically correct" atakas violentoze la Eklezio che la informili, e precipue la papo. Tamen, me opinionas ke esas, forsan, espero en ico, nome existas mezepokala proverbo qua sempre verifikesis kom justa : "Ta qua manjas (simbolatre) peceto de karno del papo mortas (politikale) pro ico". Napoleon I-esma, atakis la papo e lua imperio krulis. Bismarck entraprezis la "Kulturkampf" kontre la katolika Eklezio e la papo e fine revokesis dal yuna imperiestro Guglielmus (Wilhelm) II. La Sovietala guvernerio organizis atento kontre papo Ioannes-Paulus II e Soviet Uniono krulis kelka yari pose. Me tre esperas ke, kelka yari pos nun, la potenteso dil siniori di lo "politically correct" same krulos kam la potenteso di lia preirinti. "Sic transit gloria mundi" (Tale perisas la glorio dil mondo).

xxx:::xxx

INKLUZAJI EN STRANJERA LANDI

2010-03-17T03:16:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente on aludis che-televizione la Rusi habitanti di Nice, urbo frontiera ad Italia e jacanta an la Franca Riviera. Olim, t.e. depos la mezo dil yarcento XIX til la unesma mondo-milito, omna richa ed aristokrata Rusi venis sejornar adibe dum la vintrala monati e tote aparte la carala familio. Nice e lua regiono esis duesma rezideyo e quaze patrio ad ita Rusi. Talgrade ke de 1908 til 1912, caro Nikolaos II konstruktigis ibe splendida katedralo ortodoxista. Pos la unesma mondo-milito e la Revoluciono, multa Rusi aristokrata fugis ad altra landi e precipue a l'anciena federito Francia. Le ruinita iris precipue a Paris, en la quartero proxim la rue Daru ube esas anke katedralo ortodoxista (lua nomo esas Alexandre Newsky)e ti qui salvis parto o la totajo di lia richeso iris a Nice ube li ja havis hemo, tradicioni e surogata patrio. Ita Rusi mantenis dum longa tempo, ibe, lia kustumala vivo-maniero, lia linguo e kulturo e precipue la ortodoxista religio quan li povis praktikar per irar a la bela carala katedralo ortodoxista, tote famoza internacione. Dum longa tempo, la urbo Nice esis e restis inkluzajo di Rusa socio, komplete desaparinta altraloke e precipue en Rusia.
Por establisar disto kun komunista Soviet Uniono, la ortodoxista Nice-ani sendependigis lia katedralo de la patriarkio di Moskva ed asociis su a la patriarkio di Konstantinoplo.
Dum longa tempo ico ne produktis problemi, nam la Sovietani ne tre multe interesesis pri religio e tote ne pri pacema ortodoxisti fora de lia frontieri.
La situeso chanjis komplete pos la falo di Soviet Uniono. Nun la Rusi, qui ne plus esas komunisti, e rinodigis ligili kun lia olima tempo per riadoptar e sustenar la ortodoxismo, interesesis subite pri la katedralo di Nice, nam li postulas lua proprietereso kom heredanti legala dil carala rejimo. Ico produktis proceso kontre la nuna sendependa ortodoxisti qui jeris la katedralo. Advere, ica ortodoxisti de Rusa origino pos tri generacioni divenis Franci, qui ofte nesavas o dominacas nur male la Rusa linguo, lia nura apartajo relate la cetera Franci esas lia ortodoxista religio e nule lia Ruseso. Li ne havas enemikeso kontre la Rusa Stato, ma li konsideras ol kom stranjera lando e ne prizas perdar sua sendependeso profite ad ica naciono qua, a li, divenis stranjera.
Por plu komplikigar la afero, nun multa "nova richi" Rusa - pro la reputeso di Nice e lua famozeso en Rusa medii - venas liafoye komprar o konstruktigar bela e luxoza rezideyi por sejornar ibe ed ico kelkafoye produktas problemi kun la plu anciena Rusi qui esas tro diferanta nun de ica nova arivanti. Nihilominus*, ica nova Rusi riadportas Rusa atmosfero e prestijo en Nice.

xxx:::xxx

KAD ON POVAS VIVAR SEGUN EKOLOGIALA MANIERO ?

2010-03-06T23:49:00.000-08:00

xxx:::xxx

Kad on povas vivar segun ekologiala maniero ? Me ipsa esas tre favoroza ad ekologio qua propozas alternativa vivomaniero min polutanta e min destruktera dil ambiento kam nia nuna vivo-stilo. La problemo esas ke l'ekologio rekomendas esar sparema, riuzar omna produkturi quin onu ne plus bezonas ed adoptar produkturi quin on povas trovar en la proximeso prefere kam chera konsumaji venanta de fora regioni o landi. Ita principi esas tote diferanta de olti qui esas impozata a ni nun, kun kurajigita ecesiva konsumado e globalismo. Ecepte kelka personi en favorizita medii, vivar segun ekologiala maniero esas tote neposibla nunepoke. Certe, on povas komprar frukti e legumi kreskigita ekologiale, ma ico nule esas suficanta por esar vera ekologiisto. Dum vartar posibla chanjo 'okuronta' kande la situeso divenos tote dramatatra, lo unika quon on povas agar esas vivar maxim spareme posibla : ne ecesive manjar e drinkar, ne komprar vesti quin on surhavos nur rare, ne komprar neutila frivolaji, riuzar omno quo esas posibla riuzar (e.g. papero) e ne disipar la 'resursi' dil naturo. Se multa homi agus tale, ico povus esar granda pazo vers plu salubra vivo e plu bona ekonomial situeso. Ma potenta grupi e "lobby"-i ne deziras ico...

xxx:::xxx

SAMIDEANI - LINGUALA SAMLANDANI

2010-02-21T12:48:00.000-08:00

xxx:::xxx

Me jus spektis emiso che-televizione ube on raportis pri la fato dil Franci ekpatri-irinta por laborar e vivar en London. Ita chefurbo di Anglia esas la sisesma Franca urbo exter Francia, nam 300.000 Franci lojas ibe. Do, audar la soni di la Franca italoke ne esas rarajo. La motivi qui instigas mea samlandani instalar su en London esas tre diversa e pri ico me volas skribar nulo. Tamen ad omni pozesas la problemo di la linguo quan li absolute mustas lernar se li volas laborar e ne esar izolita.
Me ipsa povas lektar bone la Angla, e me parolas ol sat fluante ma kelke defektoze. Ultre lo, me komprenas ol, kande on parolas rapide, ne tro bone. Me memoras ke en 1997, me iris a London por asistar konfero dil Britaniana Ido-Societo. Enstrade me havis l'impreso esar mi-surda. Me, ya, povis komprenar la homi qui parolis a me, ma ico ne esis sen desfacilaji. Kontree, kande me renkontris nia Idista samideano Robert Carnaghan, me subite komprenis omno perfekte e senpene. Me havis quaze l'impreso relatar kun samlandano, nam quankam nia patuazi* esis diferanta, ni interkomprenis per Ido quaze per duesma matrala linguo, quaze ni esus sampatriani. Dum ke la Franci qui arivas en London, konjekteble, bezonas plura monati e mem yari ante decante parolar e bone komprenesar. Per Ido, on povas havar quaze aborijena samlandano, quankam onu ne parolas bone lua patuazo* e malgre ke lu anke ne savas bone onua patuazo*. Ido, tante facile lernebla e neutra, od altra simila interlinguo, povus esar la solvuro a la problemo di la lingui qua esas tante kalamitatoza plago ad Europa. Ma la Europana politikisti esas tro fola por pensar pri tala helpilo, quankam ol esas bitre bezonata en nia desfortunoza mondo-parto.

xxx:::xxx

KAD LADY GAGA REPREZENTAS USA ?

2010-02-12T07:47:00.000-08:00

xxx:::xxxx

Ico povas semblar stranja questiono. En mea patuazo* "gaga" signifikas senila ed imbecila pro oldeso. Ita vorto ridigas ed amuzas la Franci. Me nule savas kad Damo Gaga savis la signifiko di ta vorto en la Franca, forsan cakaze elu ne adoptabis ol, forsan tamen yes, nam el esas tilextreme extravaganta e defiema. Ma ica Usana stelino esas nun famoza en la tota mondo, ed el semblas a me reprezentar tre bone la putranta stando e la dekado di Usa hodie. Nome, en la video "bad romance", on povas spektar quale el vivas en tote dekadanta e perversa medio di debochanta homi e vicioza yuna viri. El atraktas li, kantas a li kun satanista aludi sua "bad romance", seduktas tote aparte un de li e quale mantis religiosa venigas lu a sua lito ube el ardorigas lu e kombustigas lu per la flami dil konkupicenco, dil erotikeso e dil inferno. Fine on vidas lua kadavro, quan el parfinas bruligar. Tale semblas a me devar esar la fato di Ocidento e precipue dil Anglosaxona mondo. Pro tro bone aceptir omnaspeca vicii e debochi ita mondo kushas kun la dekado quaze lu esus amorata muliero. Kompreneble ica omno finos neeviteble tre male, quale sempre eventis en la historio talakaze. La fairo dil cielo o dil inferno falos adsur ita homi qui ne mem plus koncias pri lia desnobligo e lia morala ed etikala dekadacho. Tragediatra fato semblas guatar Usa pro lua perverseso ed anke la Ocidentala mondo. Ico esas tre trista e lo ne esas agreabla vivar en tempo qua semblas esar ula mondofino.

xxx:::xxx

KAD UNIONITA REJIO ESAS MORTIGEYO ?

2010-01-23T08:52:00.000-08:00

xxx:::xxx

Kelka semani ante nun, me ludis per sendar a la forumo idolerneyo mesaji a qui adjuntesis artikli de Angla jurnali (interretal) pri stranja ed extravaganta fakti eventanta ibe. Me havis l'impreso ke la Britaniani tre prizas l'extravaganteso e men ico amuzis.
Regretinde, me konstatis pos ula tempo, ke to quon me opinionis esar amuziva, esis en la realeso prefere dramatatra : nekredebla sexuala delikti destruktera a la atakata personi, violentoza mortigi per kultelagi omnaloke, dessekureso omnube e yusteso refuzata a la aborijena habitantaro di Britania, ico esas vera tragedio aflikanta. E tre depresanta.
Me ne audacos dicar ke la situeso esas multe plu bona sur la kontinento, nam ico ne esus justa. Ma vere, on havas la impreso, per lektar lua jurnalaro, ke Britania reprezentas la kolmo dil Ocidentala dekado e ke la Britaniani sinkas multe plu profunde kam la altra Ocidentala populi en debocho, perverseso, violento, krimini omnaspeca, ocidi e suocidanta nihiligo. Quo eventis ad ita populo qua ante ne longa tempo esis la maxim potenta en la mondo ed omnube admirata ed imitata, mem se kelkafoye lu esis anke odiata ?
La profundeso dil Britaniana dekadacho esas nekomprenebla a kontinentala Europani qui ne povas intelektar ke ica lando, qua olim esis la rejo dil mondo, nun divenis lua nokto-vazo. Quale dicis la katolika Romani : Sic transit gloria mundi (tale perisas la glorio dil mondo), ma la periso dil Britaniani joyigas nul Europano.

xxx:::xxx

ILU PAROLAS ESPERANTO !

2010-01-09T08:26:00.000-08:00

xxx:::xxx

Recente me spektis interesiva dokumento-filmo che-televizione pri la pedagogio di Célestin Freinet (1896-1966), qua esis instruktisto en sud-Francia. Inspirata dal teorio di John Dewey e da experimenti en diversa landi, il kreis originala formo di docado per instigar la skolani organizar lia propra laboro e partoprenar la reala vivo singladia di lia loko, informar su ed havar apertata mento. Lua docado sucesis bone ed esis interesanta novajo tatempe en Francia. Célestin Freinet esis komunisto ed iris a Soviet Uniono por saveskar la docado-metodi uzata ibe pos la revoluciono. Por komunikar taloke, il ne lernis la Rusa (qua esas tre desfacile lernebla linguo a Franco), ma Esperanto olqua esis tre segunmoda en ica lando, itatempe.
Plu tarde, il havis disputi e grava problemi kun la municipo di lua rezideyo-loko pro ke il esis komunisto e ke la komonestro e la municipala konsilantaro esis extremista dextrani. Che la dokumento-filmo, on spektigis ceno ube inter altra akuzi, on denuncis lu pro parolir Esperanto kun lua familiani. Kande la konsilanti dicis inter su : "Ilu parolas Esperanto !". Lore ico semblis esar ulo tote monstrala, quaze Esperanto esus idiomo di subverso, di senkompata e destruktera globalismo e kosmopolitismo vizante destruktar omna populi e nacioni. Ti qui lernis Espo e qui savas ke ol vizas nur (ed anke la altra interlingui) esar auxiliara linguo nule intencante desaparigar la cetera idiomi, povas nur konsiderar ke ico esas senbaza e fantomala pavoro debata a la nesavo ed anke a volata ignoro. Ma ico esas pragmato : Esperanto pavorigas, tote nejuste, ed ol produktas violentoza refuzo ed opozo.
Plura yari ante nun, me vizitis Germana amiki. Li ne esis dextrani ma sinistrani (moderata) e prefere socialistema. Me dicis a li ke me esas Esperantisto, e li divenis tre kolda nam li semblis esar desfavoroza ed enemika ad ita idiomo. Kelka yari plu tarde, me vizitis li itere e cafoye me anuncis a li ke me esas Idisto. Li aceptis ico multe plu afable, e quankam li nule intencis lernar ol, li parolis a me pri : "Die Weltsprache Ido" (La mondolinguo Ido). Lore me konstatis kun astono ke se Esperanto esas, kun granda disto, la maxim konocata interlinguo e, por la simpla civitani, la unika konocata, kompense omna neracionoza pavori ligita a la globalismo koncentras su vers Esperanto. La cetera interlingui ne produktas tala opozo e refuzo. Tale, se nia Ido (od eventuale anke Interlingua) havus sucesoza difuzado (kun, en posibla kazo, la helpo da potenta organizuro o da guvernerio), ol ne subisus la violentoza e ferma opozo sempre vivanta kontre Esperanto. Do, malgre la plu mikra perspektivi ofrata unesmavide al Idisti, valoras la peno laborar por nia interlinguo.

xxx:::xxx

KLASIKA KULTURO NACIONALA

2009-12-20T12:11:00.000-08:00

xxx:::xxx

Hiere vespere, me spektis che-televizione emiso pri klasika Franca teatrajo dil 17ma yarcento e titulizita : La borgezo nobela. En ol parolesas pri richa komercisto de humila origino qua volas frequentar la homi dil maxim alta sociala klasi e precipue la nobeli. Il igas su perfekte ridinda ma persistas en lua kaprico. E, fine il lasas lua filiino spozigar altra yuna komercisto, quan il komence refuzabis donar ad ilua filiino pro ke il ne esis nobela. Ma la sagaca yuna viro aceptas plear segun lua folajo, nome il travestias su e kredigas ke il esas la filiulo dil sultano di Turkia. Il agas sucesoze e ridindigas komplete la naiva borgezo qua volis esar nobela. On dicas ke rejo Ludovikus XIV (1643-1715) komendis a Moliere ica teatrajo por mokar la Turki, qui kelka yari antee sendabis a lu grosiera ambasadisto.
To quo esas stranja en ita klasika Franca teatrajo esas la fakto ke ol ne ekmodeskis. La sentimenti di la homi nule chanjis depos ita tempo e neanke la linguo. Quankam ica teatrajo evas de 1670 cirkume, on komprenas senpene la Franca linguo olima qua esas preske sen difero ad olta di nia tempo.
To quo esas mem plu stranja esas la fakto ke la filozofo ed autoro Montaigne qua vivis apene un yarcento antee ( ye la fino dil 16ma yarcento), esas nur desfacile komprenebla e mem onu tradukas lua libri a la moderna Franca linguo por ke la lekteri povez bone komprenar lu.
Do, dum periodo de un yarcento la Franca linguo evolucionis dramatatre, e, pose, ol restis stabila e definitive fixigita.
Pos reflekto, me pensis pri mea antea artiklo koncerne la diglosio*. Posiblesas ke on judikis ke la linguo dil fino dil 17ma yarcento esas modela e klasika linguo. Onu do, quik de ita tempo, docis la Franca segun la vortaro, la gramatikala reguli e la stilo di ta tempo. Do, ankore nunepoke, la linguo di la libri, di la jurnali, di la informili e di la skoli e doceyi esas simila ad olta dil tempo kande vivis rejo Ludovikus XIV. Ed ico tre kontributis fixigar e stabiligar la linguo. Ma ico forsan anke disimulas a ni altra realeso : la parolata linguo divenis tre diferanta de la skribita e literaturala linguo ed existas vera diglosio* nun en Francia pri qua ni ne vere koncias. Ni ne koncias pri ol, pro ke omna homi iris a la skolo savas lektar e skribar en la oficala literaturala linguo e komprenas ol perfekte. Li savas anke uzar ol kande la necesesi di la sociala vivo postulas ico. Ma en la singladia vivo, la plu multa homi parolas tote diferanta idiomo, kelkafoye transskribita en kelka detektiv-romani e quan la granda Franca autoro dil 20ma yarcento Ferdinand Céline savis tre bone redaktar (ne sen exajero e troaji). Ma, kustumale, on pluduras skribar libri e jurnali, parolar che-televizione e -radiofone* en idiomo qua ne esas vere mortinta, e qua komprenesas da omni, ma qua divenis artificala pro ke ol ne plus uzesas spontane en la omnadia vivo.
Por retrovenar a la temo dil teatrajo "La borgezo nobela", malgre ke la mondo evolucionis nekredeble depos ita tempo, on havas nule l'impreso eklandigesar, nome on havas la sentimento esar en hema universo qua esas la nia e qua ne timas afrontar l'eterneso. Exakte quale la granda klasika verki Greka o Latina. Ico esas ya la traito dil klasikaji esar valida, komprenebla e modela en omna tempi. Anke la klasika lingui.

xxx:::xxx

DIGLOSIO*

2009-11-30T12:03:00.000-08:00

xxx:::xxx

La diglosio* esas ulo quo facinas me. Ol esas la situeso en qua trovesas populo, qua havas kom oficala e skribita linguo ulaspeca linguo e parolas altraspeca linguo. Ico povas esar la difero inter arkaika stando di la linguo uzata kom literaturala linguo, quale exemple ico existis en la Latinida landi komence dil Mezepoko kande la skribita linguo esis la Latina e ke la parolata linguo esis evolucioninta Romana dialekto. Ico existas anke kande la skribita linguo esas moderna normigita "standarda" linguo e la lokala idiomo esas dialekto di ca linguo, quale ico esas fakto en Sud-Germania ed en Germane-parolanta Suisia. Ico povas esar tote altra idiomo, quale en Alzacia ube la parolata linguo dil rurani esas Germana dialekto e la skribita linguo esas la Franca.
Mea-judike la maxim interesiva kazo di diglosio* esas olta dil Arabe-parolanta landi. Pro religiala motivi, la Arabi mantenas kom oficala linguo la klasika Araba idiomo dil Korano evanta de dek-e-kin yarcenti ed ol esas la linguo docata en la skoli ed en la Universitati. Dume, la simpla populani parolas dialekti qui esas nur tre desfacile reciproke komprenebla o, mem, kelkafoye tote ne. La oficala linguo esas tam diferanta de la dialekti kam la Latina esas diferanta de la Latinida idiomi. Pro ke la klasika Araba linguo esas tre arkaika e komplexa, ol esas desfacile dominacebla e nur tre skarsa esas la Arabi qui savas olu bone. La jurnalaro, la libri e la diversa informili (televiziono, radiofono*) esforcas uzar ita "klaskika" Araba, ma pro ke ol esas tro desfacila, li simpligas tilextreme lua reguli e proximeskas tam multe kam ico esas posibla a la parolata moderna dialekti, dum mantenar tamen klasika dezinenci, morfologio e vortaro. Ita moderna "klasika" Araba linguo komprenesas facile da omna Arabi qui iris a skolo, ed ol povus tote bone esar la komuna linguo da omna Arabe-parolanti. Regretinde, la religiala fanatiki refuzas admisar ol, nam li pretextas ke ol esus trahizo a la Korano e granda krimino kontre la Deo-volo.
La instruktita Arabi vivas ulaspeca skizofrenio, nome li parolas en ula linguo e skribas en altra idiomo, quo, asertite, esas lia linguo. Ico, segun libro da Araba autoro "La sabro e la komo" esas tre desagreabla situeso. Ma altra-latere danke la permano dil klasika Araba, lia linguo duras esar importanta mondala idiomo, dum ke se li adoptus la nacionala dialekti kom oficala lingui, olti divenus tote sensignifika.
Me tre regretas ke la Latinidi ne savis mantenar la uzado di lia komuna linguo la Latina, nam se li esabus kapabla agar tale, lia Latina linguo modernigita povus esar la Linguo Internaciona numero 1, vice la Angla. Nia moderna interlingui, tamen, povus esar surogati di la Latina.

xxx:::xxx

TURISMO EN MONTENEGRO

2009-11-20T06:23:00.000-08:00

xxx:::xxx

Ne longatempe ante nun, me spektis che-televizione emiso pri la splendida landeto Montenegro. La peizaji esis marveloza (maro, monti, suno, mediteraneala peizaji) e pensigis da me multe pri Grekia. E, ne nur la peizaji, anke la homi kondutis same, havis la sama mori e la sama ortodoxista religio. E, mem pluse, li tre similesis la Greki. Quale ico povis esar ? Me subite memoris ke, olim, dum la 19ma yarcento, Germana ciencozo nomata Fallmerayer asertabis ke dum la Mezepoko la aborijena habitantaro di Grekia desaparis e remplasesis da Slavi, qui pose, submisata a la Bizancala imperio, adoptis la Greka idiomo. Certe ica teorio esas exajerita. Ma esas certa ke multa Slavi instalesis en Grekia de la 6ma yarcento til la 8ma yarcento. Ico tre markizis la habitantaro e la Greka populo. Do ne esas misterio se la sud-Slavi e la Greki tre similesas. Tamen, la Slavi di Grekia adoptis la Greka linguo e volante nevolante heredis la Greka kulturo e la Greka historio. Ico kreas difero...

xxx:::xxx

LA MISTERIO DIL RENESANCO

2009-11-16T05:47:00.000-08:00

xxx:::xxx

Kande en 391 di nia ero, imperiestro Theodosius interdiktis la pagana kulto e destruktigis la pagana templi, ja ante la granda popul-migrado di 406, mortis la antiqua kulturo qua remplasesis da la nova Kristana kulturo. Nome la pagana tradiciono esis la Fundamento di la civilizuro dil Antiqua Epoko en la Romana Imperio. Pose venis kaosatra tempo en Ocidento pro la granda invadi qui regresigis dramatatre la civilizuro. Ma pos la fino dil senfina invadi e la unesma kruc-militi, Francia qua mantenabis elementi di la latina kulturo a qua adjuntesis kelka elementi di Germanala kulturo e qua kontakteskis la splendida civilizuro Araba-Mohamedista en la Santa Lando, developis la maxim brilanta e modelatra civilizuro Kristana dil Mezepoko dum la yarcento XIII chefe kun lua literaturo e lua arto, precipue la gotika katedrali imitata omnaloke en west-Europa. Omna Europana landi subisis ica facineso kultural. Ma dum la XIVma yarcento la rejo di Francia enkarcerigis la papo e pos lua morto il transferigis la sideyo dil papeso ad Avignon. Esis granda deskontenteso en Italia, e la Italiani memoris ke li havabis mem plu altanivela ed eleganta civilizuro dum la Antiqua Epoko, kande Roma esis la mastro di la tatempe konocata kulturoza mondo. Lore, li ristudiis la latina literaturo, interesesis pri la restaji di la Roman arto ed imitis li. Ico esis la komenco dil Renesanco. Dum la XVma yarcento, ita movado plufortigesis per la arivo da Greka ciencozi ed eruditi fuganta la Turka invado e qui portis ad Italia lia antiqua texti latina e precipue Greka. Ita-epoke la Italiana Renesanco brilis super tota Europa ed adoptesis da tota Europa. La civilizuro Europana lore ridivenis Greka-Romana quale dum la fino dil Antiqua Epoko. Kom konsequo la cienco rifloreskis, nam on adoptis la Greka mento di kritikismo e skeptikismo ed experimenti qua esis necesa taskope.
Ma la efekti ne esis nur pozitiva, nome per pozar la homala raciono super omno, la Ocidentani divenis skeptika omnarelate e la spiritaleso e religiala fido pokope sinkesis e remplasesis per la racionalismo. T.e. l'ipsa racionalismo qua ja subdestruktabis la Fundamenti dil antiqua kulturo. On konstatas singladie plumulte la devastera efekti dil exajerita racionalismo Ocidentala. La Ocidentani nun ne plus havas irga spiritala forteso por opozar a la islamisti qui konquestas pokope e sen vera kombato Ocidento danke lia konstanta ekmigrado ad la Sunkushanta landi e lia forta religiala institucuri.
Dum la XIXma yarcento, kande on konoceskis la Indiana kulturo e filozofio per le "upanishad" e le "veda", on esperis nova Renesanco qua venus kompletigar e korektigar la efekti dil antea Renesanco, nome la Indiani savabis bone asociar cienco e spiritaleso. Ma ne eventis tale.
Personale, me opinionas ke la difero kun la Greka-Latina Renesanco havas kom origino la fakto ke onu rilernis la klasika Latina e Greka lingui kun lia kulturala foni. Onu devabus adjuntar, dum la XIXma yarcento, la Sanskrita (linguo dil klasika Indiana kulturo) a la du altra lingui e, probable, plu altanivela kulturo e civilizuro naskabus en Ocidento.
Forsan, uladie se on rezolvas ristartigar la docado di la klasika lingui e komencar olta di la Sanskrita...

xxx:::xxx

LA FALO DIL BERLINALA MUREGO

2009-11-08T07:35:00.000-08:00

xxx:::xxx

Ye la 9ma di novembro 1989, t.e. duadek yari ante nun, falis la murego di Berlin qua dividis ica urbo en du parti. Anke Germania dividesis en du parti, e mem on povas dicar en du landi. Ma, onu dicas a ni : la situeso ekonomial dil komunista landi esis tante mala ke la komunismo kolapsis e konseque krulis la murego Berlinal qua sancionis la divido di Germania en kapitalista parto ed en komunista parto.
Duminstante, en Francia la informili aludas sencese l'aniversario di ta okurintajo. Ico astonas me kelkete, nam certe ico esis grava evento dil historio di nia epoko, ma koncernis vicina lando e prizentis nula aparta avantajo por nia lando. Kad la vinko di la "libera mondo" ? Kande on konstatas la stando di la "libereso" en west-Europa, on havas klare l'impreso ke la libereso multe diminutis depos 1989.
Kad la "liberigo" di Europa ? Depos 1989, la west-Europani mustis facar multa sakrifiki por helpar la est-Europani, komencante per la deslokizo di fabrikerii westala ad ita landi, tale plumaligante la chomado en nia landi. Pro la aperto dil frontieri, ekmigras a west-Europa anke tre mala elementi, nome la "mafia"-ani di est-Europa e la est-Europana 'kloshardi', quin ni tote ne bezonis e qui esas granda maestri en la arto di furtado. Regretinde, ica veninta nedezirindi nule intencas retroirar a lia originala landi. Tale por ni, en Francia, la fino dil komunismo en west-Europa nule esas joyoza od agreabla aniversario. Pro ke ni esas en la extrema westala parto dil Europana kontinento, ni ne sufris pro la divido di Europa, nam ni ne esis koncernata, ma ni sufras pro lua riunigo nam ni volunte kareus la Rumaniana e Bulgariana vaganta 'kloshardi'.
Kompreneble, me hike ne aludas nek kritikas la honesta e laborema ex-komunista Europani, qui, cetere, venas kustumale nur kom nepekunioza turisti a Francia. Li nule esas mala homi, nek havas irga kulpo. No, la problemo esas la fabrikeri-deslokizi e la senshama furtera vaganta 'kloshardi'. Ni ne bezonis li, tante plu ke ni ja havas multa nebezonata homi qui, tamen, pluduras venar de la Triesma Mondo malgre la sencesa plumaligo dil stando di nia ekonomio e dil chomado, e la katastrofala stando dil nacionala debajo en Francia.

xxx:::xxx

STARBUCKS-EYO

2009-10-26T14:07:00.000-07:00

xxx:::xxx

Dum ca posdimezo, me iris a Paris e me vizitis la tale nomizita Latina Quartero. Me promenis sur la placo Santa Mikhael (Saint Michel en la Franca) ube esas granda fonteno kun statuo di arkianjelo Mikhael renversanta ed aplastanta la demono. Extravaganta yunini stranje vestizita kun boti ek plastika materio dansis e kantis ibe, havanta lia pedi en la aquo dil fonteno, e sub la amuzita regardi da kelka gapanti e turisti. Pose me eniris la vicina strado Saint Andre des Arts. Ol esas kelke bunta ed exotika strado di anciena Paris. Pro ke esis plura orientala restorerii e manjeyi ibe, on flaris la prefere agreabla ed apetitigiva odori di spici ed aromati de Proxima-Oriento e de Azia. Avancante plu fore, me havis la surprizo videskar unesmafoye en mea vivo Starbucks-eyo. Pro ke me tradukis olim artiklo pri la kompanio Starbucks por anciena numero di KURIERO INTERNACIONA, me regardis kun kuriozeso ica aparta kafeeyo. Me esis komence kelkete deceptita, nam la loko ne esis tre vasta (la streta stradeto, cetere, ne posibligabus havar plu granda spaco) e la tabli esis tre basa. Ma plu tarde, on povis konstatar ke esis komfortoza ibe e sat intima kun negranda nombro de personi. Che la vendo-tablo, videsis bone prizentata kafe-grani e tre apetitigiva kuki. Me regretis ne povar enirar la Starbucks-eyo pro tempo-indijo ed anke pro ke ne esas konsilinda a me drinkar kafeo pro sanesala motivi. Ma forsan, tamen, altrafoye...

xxx:::xxx

HUNGARIA

2009-10-19T06:08:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hungaria esas lando qua havas izolita linguo en Europa. Nome, la Hungara idiomo ne esas Indo-Europana ma Ugra-Finna. Nur 'Finnlando' ed Estonia havas parenta patuazi*, ma oli esas tre diferanta de la Hungara e li ne havas la posibleso interkomprenar. Itaque* esas granda komuniko-problemo por la Hungari. Tante plu ke, diferante de lia Slava vicini, li ne esas tre dotita pri lingui. Do, omnatempe li bezonis auxiliara linguo por havar relati kun la cetera mondo. Olim, ica linguo esis la Latina, olqua esis plu kam skribita linguo, ma vere vivanta idiomo en la Hungariana Imperio. Pose kande li esis en la Habsburg-Imperio, on volis - ma sen granda suceso - impozar a li la Germana.
La konstruktita e facile lernebla lingui quale Esperanto, camotive, havis sat granda suceso en Hungaria. Olim anke Ido esis tre prizata ibe. Desfortunoze la disputi dal Idisti e lia senfina prilingua diskuti destruktis la ibea Ido-movado e nun subsistas nur Espo ed Interlingua.
Tamen, ye la komenco dil yari 1920, la olima Hungara Idisti publikigis tre interesiva libro di tradukuri literaturala en Ido. Lore evidenteskis ke nia linguo povas esar plu klara, preciza ed eleganta kam Espo. Regretinde la krizo produktita per la kontre-Ida intrigi dal fondero di Occidental Edgar von Wahl, en 1927-1928, destruktis ica omno. Nunepoke ne plus esas Idisti en Hungaria. Me tre regretas lo, e me esperas malgre omno, ke uladie nia bela, simpla ed eufonioza idiomo, qua esas sur meza voyo inter la nur artificala e skematra Espo e la naturalista lingui quale Occidental ed Interlingua, itere adoptesos da Hungari ed havos sucesoza futuro ibe.
Duminstante, tamen, la situeso dil Hungari ne plus esas tante dramatatra, nam la mala Angla linguo qua uzesas nek tre bone nek male omnaloke en la mondo, konocesas ed uzesas dal Hungari. Ma me opinionas ke bona Ido esus plu facile lernebla ed uzebla kam la Angla e -se Ido esus vaste difuzata en Europa - posibligus multe plu bone a la Hungari komunikar kun lia cirkumaji.

xxx:::xxx

JAPONIA HODIE E DIVERSAJI

2009-10-15T06:41:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me spektis, ne longatempe ante nun, tre interesiva emiso televizional pri moderna Japonia. La peizaji di ca lando esis impresive bela (precipue la monti), la anciena urbi e domi, la templi di pasinta epoki esis marvelaji. Lo saman onu ne povas dicar pri la megapoli* (granda urbegi) moderna, qui esas ledega e simila ad altra urbachi samastila trovebla omnaloke en la mondo nunepoke. Pos juir granda prospero ed abundo, Japonia havas nun problemi e chomado e chomeri pro la mondala krizo ekonomial. La nuna Japoniani, qui - asertite segun la televizional emiso - divenis tre individualista adaptesas tre male ad ita nova situeso. Kontraste, la homi sat evoza qui vivas en ancien urbeti provincala, aludas tempo kande la Japoniani vivis simple e neriche ma esis solidara. Itaque* li ne subisis mizero ed esis, entote, plu felica kam la moderna individualista Japoniani. Kad pro la krizo la Japoniani esos kapabla rihavar adminime kelka de lia anciena principi qui kontributis a la forteso ed a la prospero di Japonia ?
Francia ne esas tam potenta e richa lando, ekonomiale, kam Japonia. Ma ni anke subisas la problemi dil moderna mondo, e mem plu male ni subisas la katastrofatra efekti dil misagi da malega e koruptita guvernerio. La skandali en Francia ne cesas. Unesme, proceso kontre anciena chefa ministro qua havas la desfortuno desplezar a la nuna prezidanto, Nikolaos Sarkozius. Ilqua (Sarkozius) senkreditigis su per dicar neoportuna plumpaji koncerne ita proceso. Pose, la pedofila* ministro pri kulturo, Frederikus Mitterrando, qua redaktabis libracho pri sua propra vicioza vivo, defensis parole altra pedofilo*, nome la filmifisto Polanski serchata dal Usana judiciisti pro violaco facita sur puerino. Multa homi, lore, demandis la demisiono dal pedofila* ministro, ma vane nam lu sustenesas dal prezidantacho di Francia. Por plumaligar ica omno, yen ke Nikolaos Sarkozius nominis lua filiulo, evanta 23 yari e ne aparte sucesoza studento, ad importanta ofico por jerar parto del Franca industrio. Opoze ad ica nepotismo, esas granda indigno che omna politikal partisi, mem che olta dil prezidantacho. Ma ica nule sucias pri ico e montras maxim granda desprizo e desestimo a lua guvernati. Me ne cesas havar granda iraco e rankoro a la kompatinda e lamentinda dupi ed idioti, qui votis favore ad ita desnobla homacho, Nikolaos Sarkozius, du yari ante nun.Tamen, on avertis li, ke Sarkozius esas deshonesta trompero e mentiero, ma li volis nule askoltar nam li preferis audar la pseudo-patriota retoriko da ca senskrupula nanulo. Kompatinda Francia ! On preske envidias moderna Japonia, qua adminime ne falis a tante basa nivelo.

xxx:::xxx

LA SFINXO DI GIZEH

2009-10-01T09:25:00.000-07:00

xxx:::xxx

Proxim la piramido di Khefren esas du templi ma precipue la giganta sfinxo di Gizeh. La Egiptologiisti opinionas, ke la sfinxo skultigesis da faraono Khefren segun lua propra imajo. Ma explori ciencala facita sur la kapo dil sfinxo e sur statuo di faraono Khefren trovebla en templo indikas ke la kapo dil sfinxo ne povas reale esar olta di faraono Khefren.
Ultre lo, la sfinxo havas traci di rodado qui ne debesas a la sablo, la geologiista experti esas absolute certa pri co, ma ad aquo o pluvaquo.
Kande on savas ke ica regiono esas dezerto depos plura mili de yari, ico ne povas esar. Ecepte, ke de periodo de 12.000 yari til 9.000 yari ante nia ero, la dezerto Sahara esis verda ed recevis abundanta pluvi. Konseque la sfinxo atribuata a faraono Khefren esus restaurado ed evus de 10.000 yari ante nia ero. La geologiala traci di humida rodado igas serioze konjektar ico. Ma la Egiptologiisti divenas lore fola, nam ico subversus lia omna teorii, nome la Egiptiana civilizuro esus multe plu anciena kam to quon on til nun kredas. Kad existis ja 10.000 yari ante nia ero brilanta civilizuro en Egiptia ? Kad ica civilizuro esis ja Egiptiana o nur stranjerajo exportacita da 'lontana' koloniisti ? La sfinxo supozigas ico, ma la Egiptologiisti ne esas pronta aceptar kredar lo.

xxx:::xxx

LA PRINCI HOHENZOLLERN ESAS POPULARA EN SIGMARINGEN

2009-09-24T04:13:00.000-07:00

xxx:::xxx

[La suba artiklo publikigesis en granda diala jurnalo Parisala pri nuna eventi en Germania. Me tradukis la precipua parto de ol.]

da nia specala sendito en SIGMARINGEN

La princi de Hohenzollern ne plus regnas la Suebiana provinci depos la revoluciono di 1848. Ma la siniori di Sigmaringen e lia impresiva kastelo pluduras dominacar la peizajo di ta mikra urbo jacanta an la rivi dil fluvio Danubio. En Sigmaringen, nulo rezolvesas sen la konsento dal princala familio, olqua esas la unesma lokala povo ekonomial. E la aproxime 17.000 administrati aceptas ico sen irga reakto. Nome, plu kam ulatempe antee, li havas ica Hohenzollern-i, kuzi dil reji di Prusia, en lia kordio.
Depos la falo dil Berlinala murego, Germania entratenas relate la Prusiana «Reich» vera nostalgio qua anke profitigas le Hohenzollern di Sigmaringen. Ico tamen ne esus suficanta por explikar lia altagrada populareso.
Dum ke Germania, harde sukusata per la krizo ekonomial e financal, desquieteskas pro la avideso dil bankisti e pro la politikala projeti ne havanta longatempe duranta perspektivi, li inkarnacas etikala koncepti di qui onu rideskovras la valoro.

«NIA PRINCI HAVAS GRANDEGA AVANTAJO. LA POLITIKISTI IRAS E DEPARTAS. MA LI IPSA RESTAS ED HAVAS SENTIMENTO DI RESPONSIVESO A LIA SAMCIVITANI»

«Generale, me ne vere interesesas per to quo koncernas la monarkio o la nobeli, dicas vizitero dil kastelo di Sigmaringen, olqua kastelo esas perfekte prezervita ed esas la precipua turismala atraktajo lokala. Ma nia princi havas grandega avantajo : li pensas pri tempoduro de plura generacioni e ne nur pri la periodo di ofico-tempo elektala. La politikisti iras e departas. Ma li ipsa restas ed havas sentimento di responsiveso a lia samcivitani.»
Tale, la habitanti di Sigmaringen memoras ke le Hohenzollern selektis vendar lia sulo-posedaji a Kanada prefere kam konjedar employati, kande lia entraprezeyo subisis financala problemi. Pro la krizo, la profito dil entreprezeyi apartenanta a le Hohenzollern koncernanta la ferindustrio, la elementi di automobili o la imobli, t.e. 3000 laborplasi en ica regiono, diminutis ye 10%. «Por afrontar la problemi, ni selektis diminutar la suplementala labor-hori», la heredonta princo explikas, nome Friedrich von Hohenzollern. Il esas eleganta, havas grizeskanta hari kuafita de avane addope, lua vizajo havas la traiti distingiva di ta familio, di qua l'influo extensesis olim a tota Europa : la reji di Rumania havas kom origino le Hohenzollern-Sigmaringen e Francia opozesis a la posibleso ke un de lia ancestri acesez la trono di Hispania. Ico esis un de la kauzi dil Franca-Prusiana milito en la yaro 1870ma.
Tamen, Karl-Friedrich von Hohenzollern savis restar simpla homo. Ilu ya aprobas ke on adparolez lu per «Eure Durchlaucht» (Sinioro), o «Prinz» (Princo). Ma kom pasionoza saxofono-pleanto pri «jazz», il anke aceptas ke on interpelez lu per lua ceneyo-nomo, «Charly».
En Sigmaringen, urbo di qua la stradi formikumas ye statui di ilua ancestri, lua samcivitani joyas ke il ne esas tro ceremoniema. «Me naskis hike. Men konocas la homi. Me iras a la sporteyo kun mea employati. E me opinionas ke mea «jazz»-pasiono igas me simpatiinda, lu explikas. Mea nomo ne aparas en la jurnalaro pri famozi ed aristokrati. E ni (familio Hohenzollern) inkarnacas etikala valori – la sincereso, la devoteso, la responsiveso – qui esas populara kande oli esas bone defensata.»

SOCIO QUA HAVAS PLU LIBERA SENTIMENTI RELATE LUA PASINTO
Segun il, la populareso di le Hohenzollern explikesas anke per la rinaskanta intereso dil Germani por la historio di lia lando. «Antee, la memoro-devo koncerne la IIIma Imperio efacis l'omno cetera, la princo opinionas. Hodie, sen obliviar ita ne-efacebla makulo, la Germani volas itere esar fiera pri la historio qua preiris ita tempo, nome olta di lia reji e di lia princi. Li riproprigas a su lia nacionala simboli, sen nacionalismo.» Parolesas pri nova Germania di qua la komenco startis, kom konsequo di la falo dil Berlinala murego, per la riunigo. Koncianta pri lua plaso en la historio, ol havas anke plu libera sentimenti relate lua pasinto ed okupesas plu multe pri lua propra interesti...

xxx:::xxx

KAD LA TERO ESAS KAVA ?

2009-09-23T09:02:00.000-07:00

xxx:::xxxx

Recente, me spektis che-televizione, che la duesma Franca kanalo, filmo di qua la temo esis la libro "Voyage au centre de la Terre" (Voyajo a la centro dil Tero) da Jules Verne. En ita filmo, on montris homi qui enirante volkano decensis til la centro di nia planeto ube li trovis nekonocata kontinento e maro e vivanta enti e primitiva homi. Kompreneble ico esis nur ficiono, ma semblas ke ica temo revigas la homi de longa tempo. Lor la tempo di Hitler en Germania esis homi qui kredis teorio titulizita "Doktrino di la kava Tero". Li apogis su sur hinduista e Tibetana mitologii qui asertas, ke, interne di nia planeto, esas paradizatra mondo dense habitata kun homi havanta alta kulturala e civilizala nivelo. Ita mondo nomesas "Agartha" e kelkafoye en certena punti di nia planeto esas posibla enirar ita celita universo.
Me havas nul opiniono carelate, nam ofte to quo semblas esar fola ed absurda esas tamen realajo, dum ke to quo semblas esar sencoza e racionala ne konformesas a la realeso. Tamen, on devas facar grand esforco di imaginado por aceptar ica eventualajo. Ma ol igas revar... Nome esus plu agreabla pensar ke la griza e kruela mondo surtera en qua ni vivas ne esas la unika posibla mondo, e ke sub nia pazi, interne di nia planeto, esas plu bona ed agreabla mondo kun plu evolucioninta e saja socio.

xxx:::xxx

LA NOKTI DI TEL AVIV E DIVERSAJI

2009-09-14T09:47:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me spektis recente che-televizione raportajo pri Israel. Ica lando semblis esar a me plu bela kam me opinionis, quankam sen granda diverseso (ma ol esas mikra e kontenas nur 20.000 kilometri-quadrati cirkume). To quo facinis me esis la urbo Tel Aviv. Ol esas moderna urbo tre dinamismoza, ma precipue la noktala vivo ibe esas tre aktiva, chefe dum la semano-fino. Ico esas tre komprenebla, nam kande la homi minacesas senfine mortigesar lor atento, kande li havas severa militistal servo qua fushas lia yuneso, li povas nur serchar kompenso en sovaja jui che nokto-klubi. Ye mea konoco, til nun, ne existas filmo pri "La nokti di Tel Aviv". Ol povus esar same famoza kam olim esis "La Dolce Vita", nome ica dicita filmo esabis epokon-facanta che la medio dil cinemo-prizanti.
Dum vizitar la interreto, me spektis "video" ube ulu asertis serioze e kun tre valida argumenti, opoze ad historiisto, ke Hitler ne vere suocidis, ma ke lu nur simulis sua suocido e ke fakte il eskapis kun la kompliceso di altaranga oficisti dil nazismo. La loko di lua departo esabus Hamburg ube il irabus en submara navo, til sud-Amerika (probable Arjentinia). Il mortabus ibe kelka yari pose. Tamen, on aceptis generale la tezo dil suocido pro ke ico esis profitoza a multa homi. Judicio di Hitler en Nuernberg, quale la altra nazista chefi, produktabus granda problemi. Nome, on esabus koaktata parolar pri la pakto inter Hitler e Stalin e pri la kompliceso di granda Usana familii (la avulo di ex-prezidanto George Walker Bush) kun nazista Germania, qua posibligabis a li ganar multa pekunio.
Do, la oficala tezo esas olta dil suocido, ma la versimileso dil eskapo esas granda...

xxx:::xxx

DISKURSO QUA PREDICAS LA FUTURO DI BRITANIA

2009-09-12T12:45:00.000-07:00

xxx:::xxx

(Tre interesiva diskurso da Anjem Choudary, islamista predikero, pri la manifesti dil English Defence League (pro ke me ne havas multa tempo disponebla, mea tradukuro esas kelke defektoza e koncizigita) :

"Me esas certa ke vi vidis la manifesti qui eventis en Britania, dum la pasinta monati. Oli organizesis da organizuro qua nomizesas English Defense League. La EDL opozis su kom respondo a la manifesto da sincera Mohamedisti en Luton kontre la retroveno dal Britaniana soldati qui facis kruelegaji en Basra, Irak. Li anke opozesis en Birmingham a ti qui postulis la establiso dil "sharia".
Fakte esas batalii eventanta nun inter organizuri quale la Uniono kontre la fashismo, la socialisti, unlatere e l'EDL e Casuals United altralatere. Ma ne erorez : la socialisti agas por su ipsa, ico esas tipala, li mentias por explotar la situeso ye lia profito, e probas piratar nia lukti por lia propra egoista interesti qui nule relatas kun la Islamo.Fakte parolesas pri kombato inter l'Islamo e lua enemiki.
La vereso triumfos. Ni nulatempe haltos e duros til ke la "sharia" esez establisita e ke la standardo dil Islamo fluktuos tote evidente super la 10 Downing street.
Me advokas la Mohamedisti vekar ed unionar ti qui volas la establiso dil "sharia", la ne-Mohamedisti e ti omna qui luktas kontre la rasismo e la fashismo por diskutar necelite kun ni.
Ni esas felica ofrar alternativo sociala, politikala, ekonomiala, judiciala.
L'Islamo esas superiora ad omna cetera ideologii o religii e nulatempe superiresos. Nula vivo-maniero esas superiora a la islamala vivo-maniero.
L'Islamo solvos omna problemi : l'exploto dil homi che la multanacionala firmi, la kredito-krizo, la pekunio-ludo, la alkoholo, la narkotaji... L'Islamo supresos ica omno. L'Islamo sekurigas la honoro, la digneso, la kontentigo dil vivo-importanta bezoni, la protekto di omna individui.
L'EDL havas nula yuro objecionar e la socialisti irez a la diablo. Se ico ne ja esas dum ica vivo, adminime en la futuro, vi vidos la "sharia" praktikata en Britania."

Ico esas bela ed eloquenta diskurso (mem se onu ne konsentas kun ol) ed ol predicas la tre posibla futuro dil Britaniani.

xxx:::xxx

MESO EN SANTA-NIKOLAOS DIL KARDONETO

2009-09-07T13:56:00.000-07:00

xxx:::xxx

Pasinta-sundie, me havis decepto dum la meso che la kirko di Santa-Nikolaos dil Kardoneto. Lor la prediko, la sacerdoto komentis koncize la nova encikliko da papo Benediktus XVI e desaprobis ol komplete pro ke la papo semblis apogar la globalismo (iniciita dal framasoni). Do, la negociado inter la Frateso di santa Pius X e la Vatikano paralizesas ed esas granda minaco ke olu ne plus ristartos.
Ma la rituo, che Santa-Nikolaos dil Kardoneto esas tre bela, la Gregoriana kantiki en la Latina esas splendida e tre bele kantata. Esas ibe vera etoso religiala e tradicionale katolika.
Me lektis ulaloke che la interreto ulu qua atakis la tradicionalisti di Santa-Nikolaos dil Kardoneto ed akuzis li esar rasista. Quik ulu qua havis sat simila idei a le lua, ma qua bone informesis respondis ke on povas akuzar li pri multo ma ne pri ico nam on vidas neblanki e nigri ibe qui esas bone aceptata. Ico esas justa, nam la Eklezio katolika volante esar universala deziras konvertar omna homi di omna rasi e landi por la adveno di Kristo Rejo. Konseque, la tradicionalista katoliki aceptas omna homi en lia kirko e nule kondutas rasiste a lia samreligiani.
Me astonesas vidar nepoka homi de Afrikana origino, nam me pensis ke forsan Gregoriana e Latina kanti ne tre atraktas Afrikani, nam ico ne konformesas a lia kulturo, ma semblas ke me eroris, adminime por kelka de li.
Me vidis mem, kun plu granda astono, Indiani, ed ultre lo esas flava Aziani (probable Chiniani) qui partoprenas la mesi di Santa-Nikolaos dil Kardoneto. Tamen, me vidis anke tre eleganta dami Aziana quin me konjektis esar Japoniana turistini. Eli probable audis parolar pri Santa-Nikolaos dil Kardoneto e pro ke, segun nia Japoniana samideano Takata, la Japoniani tre prizas bela Gregoriana kanti mem sen esar irgamaniere katolika, eli venis adibe por la estetika plezuro askoltar ica admirinde bela kanti en pia e fervoroza etoso, ube (ed ico probable anke plezas a la Japoniani) la ritui e la diciplino esas tre importanta.

xxx:::xxx

DESQUIETIGANTA POLONIA

2009-09-01T12:35:00.000-07:00

xxx:::xxx

Pluraloke aludesas pri la Esperanto-kongreso en Byalistock, Polonia, cayare. Fanatika Poloni konservema atakis la kongreseyo, destruktis kelka mobli e desegnis yuda stelo strekizita. Ica omno,nur pro ke la patro di Esperanto esis yudo. Ico esis blinda antisemidismo a qua omno qua esas yuda esas mala e kondamninda.
Me ne havas aparta simpatio por Esperanto quan me abandonis multa yari ante nun pro ke tro multa de lua adepti havas politikala ideologiala orientizo quan me komplete desaprobas. Ma nulo posibligas dicar ke Zamenhof ipsa esas responsiva pri ca orientizo. Omnakaze, Esperanto esas multe min danjeroza por la patuazi* (nacionala lingui) kam la Angla. Unesme, pro ke Esperanto, same kam la altra interlingui, ne vizas desaparigar la patuazi*, ma nur esar auxiliara linguo helpiva. Duesme pro ke Esperanto esas multe min difuzita kam la Angla. Ultre lo, la Angla ne havas principi e, konseque, povus tote bone sen irga skrupulo, desaparigar la nacionala idiomi kulturala.
La antisemida fanatikismo dil Poloni retroirigas ni a la periodo inter amba mondo-militi (1919-1939). Me kredis ke tala formo di antisemidismo esis nun neposibla en Europa.
To quo igas me furioza, pluse, esas la fakto ke la Poloni (e probable la altra est-Europani) povas 'afordar' esar violentoze e fanatike rasista, sen produktar reakti altraloke nek shokar la Europana informili. En west-Europa, kontree, ni mem ne darfas kritikar la tro granda nombro de enmigranti qui venas de la Triesma Mondo, sen esar tre severe punisata. Politikala viro qua kritikas la rasismo kontre-blanka dil Afrikani rezidanta en west-Europa efektigas tempesto ed indigno che la informili.
Ma la est-Europani darfas opresar lia minoritati ed esar fole antisemida ! Esas vere du ponderili e du mezurili en nia klaudikanta Europa.
Recente la Slovakiana guvernerio interdiktis la eniro di sua teritorio a la prezidanto di Hungaria qua volis vizitar la Hungariana minoritato di ta lando. Ne-utile dicar ke la Hungariana minoritato ibe esas prefere male traktata.
Se la Europana autoritatozi permisas tala shovineso, lore Europa ne vere existas, ne havas motivo existar...

xxx:::xxx

LE "WHITE FLIGHTER"

2009-08-28T07:33:00.000-07:00

xxx:::xxx

Danke la interreto, me lernis nova internaciona vorto (ne-Idala), nome "white flighter". En la Angla le "white flighter" esas la homi qui fugas la arei ube arivas ne-blanka enmigranti venanta de la Triesma Mondo. Me ne volas diskutar pri la motivi di le "white flighter". Uli akuzas li esar rasista, altri asertas ke li fugas la violento e la dessekureso. Plusa altri akuzas li esar deskurajoza e lasar la tereno a invaderi sen kombatar o rezistar. Ma quale rezistar ? Kande la informili e la autoritatozi akuzas e maldicensas pri la homi qui volas prezervar lia identeso e qui esas severe punisata kande lia nervi kolapsas. En tala kazo, la maxim bona remedio esas la fugo.
Ma fugar a rurala arei esas vana, nam malgre la chomado e la ekonomiala krizo, enmigranti de la Triesma Mondo instalas su omnaloke en Ocidento, nam li invitesas adibe da la siniori di lo "politically correct" - ditenanta la povo en la Usana imperio e lua kolonii - qui, segun evidenteso, havas mortigiva odio kontre la Europani e la Europanidi.
La unika solvo, duminstante, esas fugar a la imperio di siori Medvedev e Putin ed instalar su a glaciala e poke atraktiva Siberia. Siori Putin e Medvedev ne aceptas la enmigrado da ne-blanki en lia imperio e, supozeble, li joyos kande Europana ed Europanida habitanti instalos su en Siberia por laborar ibe e valorigar ol, nam Siberia esas potenciale tre richa regiono di Rusia.
Olim, la cari sendis a Siberia la homi quin li volis punisar pro ke li esis revolucionera, e, balde - forsan morge, reaktema e konservema homi venos de tota Ocidento por obtenar la favoro aceptesar en Siberia.
Qua povabus predicar lo olim ? Lore Siberia esis puniso, morge ol esos oaziso de sekureso tre revata e demandata da multa homi, t.e. ti quin onu nomizas "white flighter".

:::-:::

KA L'ULI NE PLUS HAVAS PREZIDANTO ?

2009-08-24T12:36:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me tre astonesis, kande, kurtatempe ante nun, James Chandler, che lua forumo idolisto, savigis ke famoza Idisto cesis esar membro di nia movado. Il ne skribis lua nomo, ma omni komprenis ke probable parolesas pri Hans Stuifbergen, qua esas anke ULI-prezidanto.
Forsan, il havas serioza motivi por agar tale, ma cakaze il devus savigar oficale lua rezolvo e la motivi di ca rezolvo. Ed anke demisionar de lua prezidanto-ofico.
Kande onu esas ULI-prezidanto, ico esas adminime neceseso, e mem la maxim mikra politeso devigas agar tale.
Me preferas ne dicar to quon me opinionas pri la homi qui rielektis lu kom ULI-prezidanto, quankam lua unesma ofico-tempo esis katastrofatra pro lua ne-ago.
Ma tale iras la mondo. Ne nur en Idia...

xxx:::xxx

John Knox

2009-08-16T05:54:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente, me sendis mesajo pri la historiala aniversario dil koncernata dio. Lo esis pri MacBeth qua divenis rejo en Skotia per la mortigo di lua fratulo. Ma, pose, la filiuli dil mortinto rebelis e, danke Angla helpo, sucesis rihavar la trono di lia patro per vinkar MacBeth lor la batalio di Dunsinnan. Ma un de mea lekteri kritikis ico ed asertis ke la filiuli qui vinkis MacBeth esis trahizeri qui donis Skotia ad Anglia.
Mea-judike, ica epoko esis tro frua por parolar tale. Dum la Mezepoko esis plura reji en Skotia qui prosperigis ita lando e la Skota linguo komencis havar brilanta literaturo kun famoza poeti (le Makar) konocata en tota Europa. Tre konocata Anglosaxona literaturisto mem ulfoye, jokante, asertis ke la tradukuro dil Iliado e dil Odiseo en la Skota linguo esis plu bela kam l'originalo.
La katastrofo eventis ante la uniono di Skotia kun Anglia. Fanatika protestanta reformer(ach)o, nomata John Knox (maledikata esez lua nomo !)aproxime 1550 tradukis la Biblo en la Angla e ne en la Skota. Certe, la difero inter la Angla e la Skota ne esis granda e, skribe, la Skoti povis facile komprenar la Angla. Ma ico ne esis motivo por indijar talgrade ye nacionala e kulturala fiereso. Pro ke Skotia havis la desfeliceso adoptar la doktrino di John Knox, ol adoptis anke la stranjera linguo. Kande onu savas, ke en la protestanta landi on docis la lekto e la skribarto por ke la homi povez komprenar la Biblo en lia singladia linguo, on povas intelektar ke John Knox facis laboro tre destruktera. Lore kun granda forteso, ja ante ke la rejo di Skotia divenez rejo di Anglia (1603)Skotia Angleskis per la neoportuna adopto dil Angla linguo.
En Wals ube la reformeri tradukis la Biblo a la Walsana linguo, malgre ke ita regiono ja esis sub la suvereneso dil rejo di Anglia, la Walsana idiomo permanis ed esas nun ankore vivanta, uzata en la literaturo ed en la singladia vivo.
John Knox esis malfacero e trahizero (adminime kulturale) a lua patrio.

xxx:xxx

LA DEKADO E KRULO DIL IMPERIO ROMANA

2009-08-06T07:52:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente me lektis sur la interreto la recenso di verki pri la Imperio Romana e lua fato. Inter altri, skribesis ke la dicita Imperio atingabis lua kolmo lor la regno di imperiestro Antoninus (ye aproxime 150 di nia ero). La autoro tamen kritikis ica imperiestro, pro ke il saciesis per protektar to quon lu ja posedis, ma ne plus esis atakema e konquestema, e segun ica ipsa autoro l'Imperio Romana havante naturo audacoza e konquestema la fakto ne plus avancar esis la komenco di la dekado.
Me opinionas anke ke la regno di Antoninus esis la komenco di la dekado (quankam on povus datizar ica dekado de la preirinta regno, nome olta di Hadrianus, nam Hadrianus retretigis lua trupi de tro danjeroza loki e kreis "limes" por protektar l'imperiala frontieri). Ma probable la dicita imperiestri konciis ke l'Imperio atingabis la limito di lua forci e preferis sparar lua esforci en la skopo durigar olu plu longatempe.
Kande me lektas ico, me, ne-eviteble pensas pri la Usana Imperio. Multo esas simila inter amba imperii : lia vasteso, richeso, kosmopoliteso e militemeso. Tamen, la Usani ne imitas la Romani, tasinse ke li ne sparas lia esforci e sencese iras adavane. Me havas la sentimento ke li esas nejusta e, ke , tale li hastigas lia kolapso. La Usan ekonomio dekadas e malgre lia militala sucesi, la Usani ne sucesas vinkar la terorismo. Forsan, se l'Usani evitus militar ed instalar su en landi qui vere ne volas lia prezenteso e rezistas omnamoyene kontre li, li plutardigus la krulo di lia imperio. Ma, semblante, li ne esas tam saja kam la Romani...

xxx:::xxx

PEKUNIOZA BRITANIANI EN PARIS

2009-07-28T09:51:00.000-07:00

xxx:::xxx

Sundie, pos asistir la meso en Santa-Nikolaos dil Kardoneto en Paris, me trairis vicina strado e me haltis opoze a mikra butiko ube on vidis diversa "sandwichi". Un de la vendistini adparolis me en la Angla e pose vidante mea astono, parolis en mala Franca linguo. Evidente, el esis Anglino laboranta depos kurta tempo hike. Pos komprir "sandwich", me promenis dum kelka tempo en la cirkumajo e me audis ofte parolar Angle. Kad ita homi esis turisti ? Ico esus dubinda, nome pro la neoficala minvalorigo dil pundo, pasinta-yare, la Angla turisti ne plus esas tre nombroza en Francia. Me pensis anke pri la grandanombra Angli en la 7ma distrikto di Paris ube me olim laboris. Evidente la Angli instalas su en Paris. Pro quo ? Li esas richa od adminime pekunioza Angli (od Unionita Rejiani) qui habiteskas Paris ed a li la ekonomiala krizo ne havas grand importo. Ma pro quo li venas a Paris, nome London esas tre bela urbego qua havas nulo por envidiar a Paris. Pose me reflektis ke la imoblala preci esas multe plu alta en London kam en Paris e lore me havis respondo. Ica richa Britaniani venas komprar domi od apartamenti en Paris pro ke li esas plu chipa kam en London, e li povas irar facile a London dum tre kurta tempo danke la treno Eurostar. Tre regretinde ica pekuniozi venas pro nura ekonomiala motivi e nule kom Francamanti prizanta la Franca linguo e vivo-maniero, quale la olima Anglosaxoni. Li do ne bezonas e konseque ne lernas la Franca patuazo*, tale min o plu impozanta lia propra patuazo* a la cirkumajo. Me nule prizas itaspeca Angligo.
Certe ja esas multa Britaniani en rurala arei di Francia, ma ico esas diferanta. En la rurala arei, la Angli probas vivar inter la lokani, esforcas lernar o lernetar la Franca e rivivigas vilaji e loki, qui sen li esus mortanta. Ibe, li esas prizata e bezonata. Regretinde ita Angli, pro la minvalorigo dil pundo, ne plus havas la pekuniala moyeni venar a Francia.
Ma en Paris, lo esas tote altra afero. Ica urbo, nule bezonas la pekunioza Angli e la preci dil imobli esus plu facile atingebla dal Franci sen li. E li Angligas desagreable nia chefurbo, en lando ube onu ne prizas uzar la Angla idiomo. Ni preferas lia modesta samlandani qui esas nek aroganta nek invadema e vere prizas vivar en Francia. Vivez la povra Britaniani ! ed abase le richa !

xxx:::xxx

TURISMO EN LA LOIRE-VALO

2009-07-21T12:36:00.000-07:00

xxx:::xxx

Meze di Francia, esas fluvio qua esas, se me bone informesis, la unika granda fluvio neamansita di Europa. Nome, on lasis lu en lua naturala stando, sen kaptar lu per digi e kanali. Olua cirkondanta regiono esas splendida kun tre agreabla ruro, bel anciena urbi e splendida kasteli. Olim, ye la fino dil Mezepoko e dum la Renesanco-tempo, la reji di Francia esis nomadi qui vagadis tra ita regiono e konstruktigis italoke rejala kasteli. Kelka dii ante nun, me vidis emiso pri ta regiono che televizional kanalo. Ico memorigis da me anciena memoraji, nam me turismis ibe dum la yaro 1982 e me vizitis plura marveloza urbi e monumenti. Men impresis anke la cielo, qua havas beleso e lumozeso netrovebla altraloke, adminime en Francia, nam me lektis ke ica cielo pro lua pureso tre similesas olta di Toskana en Italia. Ico explikas ke la reji di Francia dum la Renesanco (yarcento XVI) povis facile atraktar adibe la Italiana artisti qui adaptis su tre rapide ad ica regiono di meza Francia.
Precize pro ke la Loire-valo esas en la mezo di Francia, ol esas plu Franca kam la cetera provinci di ca lando. Ol esas nek tro ardoroze sunoza, quale esas la sudala regioni di Francia qui esas ja preske Italiana o Hispana, nek tro kolda e pluvema, quale esas nord-Francia, ja preske Germana od Angla, carelate. E la Franca linguo parolata ibe esas tre eleganta. Me aludis la cielo, ma anke la kolori dil peizajo esas tre pleziva, nome oli esas diskrete varma e sunoza. Ulfoye (lo esis dum la yari 1970), konocero di Japonia raportis a me ke la Japoniani amas bela e diskreta kolori. Lore, me dicis a lu ke li devus prizar la regiono di Loire-valo. Me ne eroris, nam plu tarde vizitante plusafoye ita regiono, me konstatis ke esis tre multa Japoniana turisti. To quo men tre impresis, esis la fakto ke malgre ke li esis nombroza e kondutis quaze li esus heme, tamen la Japoniani esis nule invadema, quale esabus altra turisti en simila kondicioni. Kad on debas ico a la fakto ke la Japoniani esas tre polita o ke li esas tre taktoza ? Me ne savas e ne povas judikar. Me ne savas anke, kad ico esis nur modo o kad la Japoniani duras venar a la Loire-regiono.
Verdire, esis multa turisti ibe, kande me vizitis la kasteli e la splendida peizaji. Babilante kun Usanini ed Australianini (esis multa mulieri), me konstatis ke li havis tre alta kulturala nivelo, quankam diferanta de olta dil Franci, nome li esis savoza pri kozi quin ni ne savas multe e nulsavanta pri kozi quin ni konsideras kom importanta.
Ico esas tote altra turismo kam olta quan ni havas en Paris. En Parisana regiono, me konstatas ke veneskas, nun, sempre plu multa yuna Chiniana turisti e li semblas prizar vere Paris e lua cirkumajo. Kad li venas anke en la Loire-valo ? Forsan no, nam li ne esas tre kulturoza.

xxx:::xxx

LA PERSIANA KULTURO

2009-07-10T05:47:00.000-07:00

xxx:::xxx

Pro la recenta eventi en Iran, plura jurnali e revui intereseskis pri la historio e la kulturo di ta lando. Me devas dicar ke, til-lore, me pensis pri Iran nur quale pri mizeroza landacho dil Triesma Mondo, ma danke la jurnalaro mea mentala percepto di ta lando chanjis komplete. Certe, me ja savis ke la Persiani luktis vane kontre la Greki e la Athinani, plu tarde lia lando konquestesis da Alexandros la Granda. Fine, ke la Persiani parfatigis su per senfina lukti kontre la Imperio Bizancala ed itaque* facile vinkesis dal Arabi e ke li havis brilanta kulturo dum la Mezepoko. Ma me ne savis la detali. Exemple, me ne konciis ke la tre altra kulturo dil Arabi en Baghdad debesis a la Persiani di ta regiono adoptinta la Araba linguo. La lora Persiani esforcabis adoptigar da la Arabi, en Baghdad, sua tre antiqua ed anciena alta kulturo. Kande esis reakto dal Arabi kontre ica influo, la Persiani kontre-reaktis per nacionala revolto kulturala e promocis sua nacionala idiomo, qua esabis neglijata dum la Araba dominaco. Plu tarde danke la Mongola e Turka suvereni qui submisis Persia ma adoptis la Persiana linguo e kulturo, la Persiana idiomo divenis tre importanta linguo en Oriento. Talgrade, ke la linguo parolata che la korti Indiana dum la Mohamedala periodo ne esis la Araba, nek la Turka (quankam la dinastii esis de Turka origino) ma la Persiana. La Persiana arto kreis nekredebla splendidaji orientala, ed en India un de la marvelaji dil mondo (la Taj Mahal) esas verko di Persiana arkitekturala tradiciono (mixita ad Indiana influi).
Desfortunoze, pro ke, en Ocidento onu ne havis nemediata kontakti kun Persia, tre poka personi interesesis pri la civilizuro di ta lando, on preferis interesesar pri la Arabi kun qui on havis plu multa e direta kontakti. E la Persiana linguo (farsi) esas konocata da nur skarsega specalisti. Ico esas tante plu regretinda ke ita linguo ne nur havas brilanta literaturo e poezio, ma anke ol esas facile lernebla Indo-Europana idiomo (asertite plu facile lernebla kam la Angla patuazo*). Povas esar ke la nuna (e forsan venonta) eventi posibligos da ni plu bone konoceskar ita orientala lando e lua kulturo.

xxx:::xxx

TRADICIONI EXOTIKA

2009-07-02T05:54:00.000-07:00

xxx:::xxx

Ye la sundio, me iras a la tradicionala katolika meso celebrata en la kirko di Santa-Nikolaos dil Kardoneto (Saint-Nicolas du Chardonnet, patuaze*). Me ne konsentas pri omno kun lua sacerdoti, nam me opinionas ke li havas kelkafoye tro streta mento. Ma li havas bela tradicionala liturgio kun splendida kantiki en la Latina. Dum ke la Ekleziani qui konformesas a la Koncilo Vatikano II, havas ledega e mem desnobla kantiki patuaza*, nur valida por granda vendeyi o nokto-klubi, qui ekpulsas la religiani havanta kelka sentimento por lo bela e lo nobla.
Che la kirki dil Koncilani, la yuna homi ne esas tre nombroza, dum ke la kirki tradicionalista esas plena e la yuni ne indijesas.
Me pozas tamen, kelkafoye questioni a me : la liturgio e la liturgiala kanti dil tradicionalisti qui ne plus uzesas altraloke, ne povas esar konocata dal yuni qui ne apartenas a la tradicionalista medio. Quale oli impresas li ? Kad li havas sentimento di beleso o ledeso ? Kad ico esas tote exotika a li ? Me ne savas. Koncerne me, ico esis to quon me experiencis dum mea puereso, e pro to ico esas familiara a me. Ma la yuni, kad ?
Tamen, multa de li venas de tradicionalista familii ed anke experiencis dum lia puereso ica religiala kulturo. Li mem savas tre ofte plu bone la latina kantiki e la responsorii kam me. Do, anke li esas heme en la tradicionalista kirki. Restas tamen un difero : li esas mikra minoritato e li savas lo, dum ke lor mea yuneso omna kirki havis la sama rituaro en la Latina.
Ma pri ica 'mikra minoritato', on devas dicar ke ol povus esar forsan multe plu granda e mem esar majoritato, se la religiani havabus la selektebleso e la Ekleziani ne impozabus koakte, e sen irga tolero ad eventuala opozanti, la ledega nova rituaro e muziko.
Quon opinionar ? Kande la partoprenanti kantas kore la Salve Regina, on povas nur esar profunde impresita, ne nur pro la beleso dil kantiko ma pro lua tradicionaleso. La Salve Rejina, tante desleda, ne plus kantesas altraloke. Tamen, la recenta evoluciono dil socio en Ocidento montras ke religio ne esas nur religiala fido o kredo, ma anke civilizuro od, adminime, l'anmo di civilizuro. La Mohamedisti savas ico tre bone e, mem se li nule esas plu vera e fervoroza kredanti kam la Kristani, uzas ica religio por impozar en lia enmigrado-landi lia vivo-manieri e koncepti. La Ocidentani koncieskas pri ico, ma ja esas preske tro tarda. En Britania, la situeso esas quaze senespera, nam la enemiki dil Kristanismo ja ganis la partio ed ita lando en futuro min o plu proxima divenos Mohamedista. Sur kontinentala Europa, la situeso esas preske simila, ma permanas mikra espero, nelaste pro la tradicionalista katoliki. Omnakaze, me judikas ke la futuro esos bigota : sive Mohamedista, sive tradicionale Kristana. Ma la oficala ateismo e materialismo esas ekmoda doktrini dil XIXma e XXma yarcenti e ligita a la katastrofatra ideologii e diktatoresi di ta epoko.

xxx:::xxx

TRISTA EPOKO POR LA KRISTANA BRITANIANI

2009-06-25T11:43:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me lektis la suba artiklo en mea royalista e bigota jurnalo :

"Lo esas oficala fakto : Michael Nazir-Ali, anglikana episkopo di Rochester, livas lua ofico. En la Daily Mail Melanie Philips skribas : "Lo esas terorinda stroko. Ne nur por la Eklezio di Anglia ma anke por Britania."
Quo esas la motivo di ta demisiono ? La fakto, quale explikas Michael Nazir-Ali, ke onu ne lasas il facar la necesa aranjuri por protektar la Kristana minoritati ne nur exterlande, ma anke en Unionita Rejio. Unvorte, lu ne plus volas kaucionizar la fakto ke lua Eklezio ne asumas sua tasko, nome la protekto di olua adheranti.
"Lo povas shokar, skribas pluse Melanie Philips, ma ico nule esas astoniva. Tra la mondo, en landi quale Nigeria e Sudan, milioni de Kristani persekutesas dal militanta islamani, per koaktata konverti, destrukti di kirki e kreskanta violentaji. Ma, mem plu mala, se on povas dicar tale, pasinta-yare Michael Nazir-Ali klamis alarmo per dicar ke la extremista Mohamedisti establisis en Britania arei ube la ne-Mohamedisti konfrontesas ad omnaspeca timidigi. Lua ago havis kom rezulto ke lua propra kolegi dil Eklezio di Anglia dicis ke lu esas mentiero, quankam lu nur asertis evidenta vereso."
On memorigos ke pos deklarir ico, lu mustis -il ed ilua familio - protektesar dal policani, dum ke lua propra Eklezio akuzis lu falar en bigoteso e paranoyo. En Britania, lu tamen esis un de la lasta importanta personi establisinte ligilo inter la Kristana e Britaniana etikala valori e publike klaminte ke ita valori travivas lia destrukto-tempo sub la pretexto di multakulturalismo.
Pasinta-monate, plusafoye, ica kurajoza episkopo protestis kontre la amasal arivo a Britania da ne-Kristani, havante kom konsequo la klozo di kulteyi Kristana, la regreso di la propagado dil Kristana fido e l'explozo di ulaspeca multakulturala doktrino. E mem kelka dii ante nun, membro dil Kristana Konsilantaro revokesis pro kurajigir muliero mortanta turnar su a Deo. On explikis a lu ke lo esas "nekonvenanta parolar pri Deo" a la personi quin lu vizitas e ke lu mem devas abstenar dicar "Deo benedikez vu"... Ed on povus plumultigar la exempli : la kazo di ta flegistino revokata pro dicir ke elu pregas por la risanesko di un de elua evoza kuracati ; ica Kristano ekpulsata de lua laboreyo en organizuro okupante su pri infant-adopto pro dicir ke lu desaprobas l'adopto di infanti da homeosexuali ; Kristana adopto-agenterii privacita ye omna subvencioni pro expresir simila opinioni cateme.
To quo esas maxim grava, ed ico instigis Michael Nazir-Ali efektigar lua rezolvo, lo esas la fakto ke ita kontre-Kristana kampanii ne mem entraprezesas da Mohamedisti di Britania, ma dal Britaniana establishment qua efektigas ica laboro por li ! Pasinta-yare, la generala direktero dil BBC, Mark Thompson, expresis la deziro ke la informili traktez l' islam en maniero "plu bonvolanta" kam la Kristanismo. La BBC obediis. La metodista pastoro Michael Walkin privacesis de religiala programi di la BBC. Mohamedisto remplasos ilu ed on konfidis a "Sikh" la direkto dil emiso "Songs Of Praise".
Dicesas ke la rejino, qua esas la chefo dil Eklezio di Anglia, savigis lua desquietesko - understatement - opoze a tala fakti.
Ne longatempe ante nun, membro dil Eklezio di Anglia demandis ke la kirki sonigez lia kloshi por celebrar la festo di santa Georgius, en la skopo riasertar ke la Kristana identeso di Anglia duras esar vivanta. Esis nur kin episkopi dil Eklezio di Anglia - de le quaradek-e-quar - por apogar lua demarsho. L'episkopo di Chester denuncis la danjero volar tale expresar publike la Kristana fido. Koncerne ilta di Ripon and Leeds, lu susuris : "Me ne esas certa ke tala aserti esas Kristana etikal valoro."
Ne-utile dicar ke ico esas tre favoroza a la Mohamedista religio qua profitas la vakuo kreita da ti ipsa qui devus esar la unesmaranga defenseri dil Kristanismo. La kazo di Michael Nazir-Ali esas tante plu emblematra ke lu ne naskis en Britania ma en Pakistan. Ma lo esas anke la motivo pro quo lu savas, ipsa, pri quo lu parolas. Quik de la yari 1980, lu komencis luktar kontre l'islamismo. Vox clamantis in deserto. Hodie, il advokas a frontala kombato kontre la Mohamedista minaco quan lu komparas a la nazista minaco en recenta tempi. Dume, l'arkiepiskopo di Canterbury, Rowan Williams, opinionas ke esas nula motivo por ke la sharia ne aceptesez en Britania...
La kurajoza agi da Michael Nazir-Ali produktis kontre lu potenta enemiki interne dil Eklezio di Anglia. Pasinta-yare, kelka de li kunvenis por establisar programo skope kontre-agar ica "atakema Kristani" qui "nutras la pavoro" relate l'islamismo. Segun la komento da Melanie Philips en la Daily Mail : "En irga mondo qua ne marchus sur la kapo, Michael Nazir-Ali, guidanto dil Eklezio di qua la inteligenteso akompanesas per kurajo, devus komisesar dal arkiepiskopo di Canterbury por defensar nia socio atakata dal maxim granda minaci. Vice ico, on revokas lu..."

xxx:::xxx

LA PREZIDANTO DI FRANCIA E LA "BURQA"

2009-06-23T07:07:00.000-07:00

xxx:::xxx

Duminstante, on multe parolas en Francia pri la reguligo dil surhavo di la "burqa", t.e. ita Mohamedala vestajo qua komplete kovras mulieri ed impedas vidar mem lia vizajo. En plura Europana landi ube esas Mohamedani, la nombro de "burqa"-i plumulteskas. Ico semblas aparte bone aceptata en Unionita Rejio, ube, segun semblo, nulu pensas reguligar od interdiktigar la surhavo dil "burqa", e mem neanke la nacionalista BNP. Ma en Francia plura parlamentani di diversa partisi (sinistrana e dextrana) prizentas lego-projeto pri severa reguligo, se ne interdikto, dil "burqa"-surhavo, kun la kompleta aprobo dal republiko-prezidanto Nikolaos Sarkozius. On povas questionar su pri la motivo di tala reakto, nam kustumale onu tre egardas la Mohamedisti, mem kande lia mori nule konformesas a la Franca mori e legi.
Se la plu multa Europana jurnali ne komentas ico (adminime ti quin me lektas che la interreto), semblas ke ne esas tale che la Angleparolanta jurnali, qui tre surprizesas pri ca ne-"politically correct"-a politikala intenco. On probas explikar ke ico, forsan, havas kom origino la fakto ke la Franci volas ke omni vivez segun la sama maniero ed obediez la sama legi. Ico esas justa, ma mea-opinione ne explikas vere to quo eventas.
Me pensas pri la deklaro, recente, da prezidanto Obama a la Mohamedista landi. Il asertis ke Usa esas grand amiko dil Mohamedisti e ke lu nule aprobas la rezolvo da ula lando qua limitizas la yuro surhavar la kaptuko (ico esis klara aludo a la aranjuro facita da Francia kelka yari ante nun) por protektar la laikeso dil skoli e refuzar en la administrerii, la signi di religiala aparteno. Me konjektas ke Nikolaos Sarkozius esis tre iracoza pri co ed il rezolvis venjar su. La ideo pri la "burqa" esis tre bona, nam la limitizado di la ago-posiblesi dal Mohamedisti esas tre populara en Francia ed en Europa. Ed, Obama povos facar nulo, nam il tro bezonas la militistala helpo da Francia en Afgania ed en la probabla venonta kombato kontre Iran. Do, kom respondo a lua kontre-Franca plumpajo, il mustos aceptar senreakte ke la Franca guvernerio mokos lua paroli. Danke ica mortifiko, il esas intelektonta ke onu ne darfas e ne povas (mem diskrete) atakar federito di qua on tre bezonas la helpo.

xxx:::xxx

PROXIM LA EIFFEL-TURMO...

2009-06-15T12:07:00.000-07:00

<<<:::>>>

Cadie, malgre la mala vetero, me iris a la quartero di un de mea anciena laboreyi (me laboris ibe dum multa yari til 2004). Ne chanjis multo en ol. Se nur forsan la fakto ke lua etoso divenas mem plu borgezala. Ol esas tre agreabla quartero jacanta nefore de la Eiffel-turmo e nefore de le "Invalides" ube trovesas la tombo dil imperiestro Napoléon I. Ma semblas a me ke olim (dum la yari 1970), ol esis plu plebeyala (kelkete) e plu severa. La tota urbo Paris "bobo"-eskas, t.e. sempre plu lojeskas en ol pekunioza nova mez-klasani e li forpulsas la sempre plu skarsa restanta proletarii. On povas regretar ica evoluciono...
Tamen, semblis a me ke esas novajo. Certe ita quartero esis ja olim kosmopolita, ma nun me audis parolar preske nur la Angla patuazo*. On povabus kredar ke onu ne esas en Francia. Sen pensar ke on esas en London nam Paris e London esas tre diferanta chefurbi. Ultre lo, la Angla parolata enstrade esis pronuncata prefere segun Usana maniero kam segun Britaniana maniero. Kad ica personi esis turisti ? Forsan kelka de li, yes, ma la plu multi esis probable lokala habitanti. Pro ke onu ne esas fora de la quartero dil ambasaderii, ico certe pleas rolo. Ma la prepondero di la Angla ne explikesas per ita proximeso, tante plu ke olim la ambasaderii ja existis e la Angle-parolanti esis min nombroza. Me povas nur konjektar ke la pekunioza Anglosaxoni sempre plu prizas Paris ed instalas su ibe tre (tro) volunte. Fortunoze, la komercisti esas omna Franci e parolas France. Ico impedas havar la impreso esar exterlandano en onua propra lando. Tamen, ica forta Usana prezenteso en Paris esas kelkete misterioza, nam la dolaro esas febla kompare al euro. Nihilominus*, esas Usani ed altra Anglosaxoni qui havas la financala moyeni habitar en Paris e qui prizas ico sempre plu multe.

<<<:::>>>

EKOLOGIALA PRODUKTURI

2009-06-14T08:49:00.000-07:00

<<<:::>>>

Pasinta-sundie, me iris a Paris che la expozeyo dil Pordo di Versailles, por vizitar expozo pri ekologiala produkturi ad-ube me invitesis venar. Me sempre prizas vizitar bone organizita alternativa medio, qua revigas pri la posibleso di alternativa mondo ed ube me opinionas ke alternativa linguo a la Angla mondolinguo, quale esas Ido, anke povus havar lua plaso. Multa produkturi esas interesiva e venas de la tota mondo. Precipue interesiva esas la produkturi propozata danke la equitatoza komerco existanta inter la povra landi dil Triesma Mondo e la developita landi. Inter la produktanti di ta produkturi e lia komercala kompranti dil developita landi, komuna linguo facile lernebla e komprenebla esus tre dezirinda ed havus futurala perspektivi, nam la Angla ne savesas e ne povas lernesar da homi, qui havas nur mikra instruktiteso e disponas nur poka tempo por linguo-lernado. Me iris a kioski ube vendesis libri, e me kompris libro pri la singladia vivo en India nunepoke. Me pensas ke en tala kioski lernolibri pri Ido e literatureto en Ido povus propozesar a la vendo. Regretinde, ne ja existas tala libri en la Franca e me esas la unika Idisto en Francilia (Parisala regiono). Se la cirkonstanci posibligus lo a me, me devus irar a Berlin, por vizitar la Ido-amiki en Berlin ed helpar li, kande li expozas Idaji por reklamo e propagado di nia linguo. Forsan me povus multe lernar de li. Regretinde, dum-instante, me personala vivo-cirkonstanci ne posibligas ico a me. Me povas nur esperar ke, uladie, me travivos plu bona tempi. Omnakaze, me revas trovar moyeno por difuzar e vivigar Ido en la medii qui interesesas pri ekologio ed equitatoza komerco e qui semblas a me esar posibla gastigeyi di nia preferata idiomo.

<<<:::>>>

VIZITO EN VERSAILLES

2009-05-31T09:00:00.000-07:00

xxx:::xxx

Kelka dii ante nun, me iris a la urbo Versailles ube esas la famoza palaco dil reji di Francia, qua esis lia rezideyo dum la yarcenti XVII e XVIII. Me volis vizitar itere ica kastelo, olqua recente esis rinovigita danke jeneroza meceni. Ma me ajornis mea intencita ago, nam por enirar la kastelo di Versailles e lua gardeni, me devabus stacar en serio dum longa tempo por komprar eniro-bilieto. Vicee, me rezolvis vizitar la urbo Versailles, qua havas anciena e charmiva quarteri e stradi. Me iris a la loko dil antiquajisti, pose me iris a - bone konocata da me - kuki-vendeyo qua esas anke teo-salono e me konsumis delicoza oranjo-kuketo kun mikra tasedo de kafeo. Plu tarde me iris a tre agreabla strado proxim la kastelo e me alonge-iris la katedralo Santa-Ludovikus (Saint-Louis). Juste opoze a la katedralo esas la enireyo di la loko nomizita "le potager du Roy" (la frukt- e legum-gardeno dil Rejo). On povas vizitar la aludita gardeno. Ma, me esis kelke deceptita, nam me savas nur tre poke pri la gardeno-kultivado, e me kredis trovar flori, legumi e frukt-arbori kun, adminime kelka frukti, ma me vidis nulo tala. Povas esar tamen ke existez teplici ube omno esas trovebla. Omnakaze, la gardisti che la enireyo dicis, ke ye singla duesma semanala dio (mardie, jovdie e saturdie) esas merkato ube onu vendas la produkturi di ca gardeno dil Rejo. La merkato-vendo komencas ye ok kloki e ye non kloki omno esas parvendita. Nome, homi venas ne nur de Versailles, ma anke de la vicina loki ed anke de Paris por komprar la bone kultivata e, supozeble, tre saporoza produkturi dil rejala gardeno. Me ipsa kompris che la enireyo disponebla konfitaji e mielo. Oli havis bona saporo. La urbo Versailles havas multa interesivaji qui, regretinde o fortunoze, ne konocesas dal turisti.

xxx:::xxx

Expozeyo pri alternativa medicini

2009-05-20T06:15:00.000-07:00

xxx:::xxx

Kelka dii ante nun, me vizitis expozeyo pri alternativa medicini en mea hemurbo. Esis anke kelka mestieristi qui vidigis lia produkturi. Ma la impreso pri la valideso di ta alternativa medicini ne esis tre konvinkiva, ed on havis la sentimento ke la expozanti esis prefere sharlatani. Tamen esis ulo stranja, quankam preske la duimo de la habitantaro en mea hemurbo nun konsistas ek enmigrinti de ne-Europana origino (ed ica proporciono kreskas senfine malgre la chomado e la ekonomiala krizo), on vidis nur Europani e blanki che la expozeyo. Ico esis stranja impreso. Kad la Afrikani ed Aziani havas tante bona sanesala stando ? Ma li iras che la mediki quale le altra ed on vidas li komprar multa medikamenti che la apoteki. Ico esas prefere kulturala, la enmigrinti ne informesas pri la alternativa medicini e, forsan, li havas lia propra remediili tradicionala.

xxx:::xxx

LA FERIO DI PARIS

2009-05-08T06:00:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hiere, posdimeze, me iris a la ferio di Paris. Ico esas expozo e komercala evento qua okuras singlayare, ye la sama periodo dil yaro. Me vidis bela mestierala laboruri e bela objekti Europana ed anke splendida exotikaji veninta de la tota mondo. Me kompris miniona Rusa ikoneto en tri parti.
Pro la diverseso ed agreableso dil produkturi ibe prizentata on havas sentimento di apertiteso a la mondo dum restar en un de la maxim pleziva chefurbi di Europa. Tamen, me havas sucii, nia fola prezidantacho Nikolaos Sarkozius (Nicolas Sarkozy) revas krear "granda Paris" e modernigar dramatatre ica civito per divenigar ol megapolo* segun la stilo dil Usan e dil moderna Chiniana urbegi. Me esperas totakordie ke il ne povos realigar lua projeto, ja pro ke la pekunio por efektigar la labori indijesas. JM :::-:::

xxx:::xxx

LA INTERDIKTATA CIVITO DI BEIJING (PEKINO)

2009-05-05T09:43:00.000-07:00

<<<:::>>>

Nelonge ante nun, l'Europana televizionala kanalo ARTE prizentis emiso pri la interdiktata civito en Beijing (Pekino). Olim Beijing esis ancien urbo Mongola e princala rezideyo. La imperiestro di Chinia havis lua chefurbo en Nanjing, sud-Chinia. Ma la princo di Beijing atakis lu, vinkis lu ed uzurpis l'imperiestrala trono. Il proklamis lua rezideyo-urbo kom chefurbo di Chinia ed il komencis konstruktigar la interdiktata civito en Beijing. Ica interdiktata urbo esis rezervita a la imperiestro ed a lua servisti. La meznombra regnati dil imperiestro ne darfis enirar la dicita interdiktata civito.
La mapo di ca urbo konceptesis segun la maxim bona ed anciena tradicioni dil Chiniana arkitekturo. Lua beleso e luxo esis ne-imaginebla por la homi nevizitinta olu. Regretinde, quik de la regno dil aludita imperiestro komencis anke la regno dil eunuki vice la serioza funcioneri qui opozesabis al imperiestro. Kun la eunuki proxima a la povo, on darfas dicar ke la dekado dil imperiestrala institucuro debutis e ke ico preparis anke la dekado di Chinia e la tragediatra eventi dil XIXma e XXma yarcenti en ica mondo-parto.

<<<:::>>>

LATINA E GREKA LINGUI

2009-04-26T03:24:00.000-07:00

<<<:::>>>

Por ameliorar mea savo dil Idolinguo e por havar plu bona stilo me rikomencis lernar la Latina e me komencis lernar la Greka klasika. Koncerne la Latina esis nula surprizo, ecepte ke en mea nova lernolibri me konstatis ke la docado esis multe plu bona kam en mea anciena skolala libri dum mea adolecanteso. Esis vera shamo, la lamentinda maniero per qua la Latina lernigesis da ni. Me preferas ne komentar. Parolante pri la Greka, me unesme lernetis la moderna Greka linguo. Kande me lerneskis la klasika Greka, me havis surprizo ! Nome, me kredis ke la moderna Greka esis same diferanta de la klasika idiomo kam la latinida lingui esas diferanta de la Latina. Ma ico ne esas justa. La moderna Greka esas vere la sama linguo kam la klasika Greka, nur lua stando esas diferanta, ma fundamentale ne esas vere granda evoluciono e chanji. Konseque, me intelektas la motivi di la disputi inter la partisani di la Katharevousa (purista linguo) e la adepti dil dhimotiki (popul-linguo) dum la 19ma e 20ma yarcenti. Pro ke la klasika Greka ne esis vere diferanta linguo, esis homi qui deziris mantenar la Greka en stando proxima a la prestijoza idiomo dil anciena tempi, dum ke altri ne sorgis pri la pasinto e volis linguo facile komprenebla dal simpla civitani.
Hiere, vespere, me spektis televizional emiso pri la heroulo Gilgamesh e pri la famoza urbego Babilono. On savigis da ni ke la civilizo brilantega dil Sumerani (3000 yari a. K.), en nuna Irak, influis forte la posa civilizuri di Proxima-Oriento. Dicesis mem, ke Homeros inspiresis da epika poemi dil Sumerani por kompozar l'Iliado e l'Odiseo. Konjekteble, l'artiklo quan me lektis en l'antologio dil Idolinguo da Andreas Juste, e, qua asertis ke la matrala linguo di Homeros ne esis la Greka ma linguo di Proxima-Oriento, esis justa. Homeros esis forsan tre bone edukita ed instruktita pri la epika poemi dil Sumerani e lia sucedanti. Pro ke il savis anke ecelante la Greka, il kreis la unesma literaturo en ita linguo. Notinde ke l'idiomo literatural di Homeros esis meza solvuro inter plura dialekti Greka por komprenesar facile en maxim vasta posibla areo Greke-parolanta. Do, lua Greka esis artificala idiomo. Pro ke me tradukas en KURIERO INTERNACIONA l'Iliado ad Ido, me konstatas ke me tradukas artificala dialekto ad artificala linguo. Amuziva kad ne ?

<<<:::>>>>

REJALA ANIVERSARIO

2009-04-21T06:25:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hodie, 21ma di aprilo esas la dio dil 83ma aniversario di Siniorino Elisabeth II rejino di Anglia. Ico esas tre decanta e diskreta aniversario apene celebrata, nam Siniorino Rejino duras laborar normale, ed ica aniversario celebresas diskrete en familio. La tota mondo admiras la rejino pro lua nereprochebla konduto e malgre regno de, nun, 57 yari, el restis tre populara en Britania (ed en la Commonwealth). Ni, Franci, envidias la Angli, nam multa Franci ne esas vera republikani ed havas nostalgio a la tempo kande Francia esis monarkio. Kad ni havos, future, nia-foye rejo qua regnos dum plu kam kinadek yari ? Olim Ludovikus XIV (1638-1715) regnis dum 72 yari (1643-1715). Me kredas ke lua regno, til nun, vinkis omna rekordi di longatempa durado en Europa.

xxx:::xxx

FRANCIA AFRIKANESKAS

2009-04-19T02:17:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hike, me nule intencas polemikar, plendar od akuzar ma me konstatas fakto : Francia klare Afrikaneskas. Kande me eniras autobuso por vehesar en mea suburbala komono proxim Paris, me konstatas ke nun la blanka Franci divenis mikra minoritato. La cetera kunvoyajanti esas nigra Afrikani e, kelkafoye, Arabi de nord-Afrika. Depos la arivo ye la povo da Nikolaos Sarkozius (Nicolas Sarkozy) la Afrikanesko di Francia aceleresas. La problemo esas ke ica nova enmigranti venas dum tempo di grava ekonomial e financala krizo, kande esas dramatatra chomado e nula laboro. Quale jerar ica situeso ? Me ne savas. Kad nia guvernanti savas lo ? Me timas por la futuro.

xxx:::xxx

POKE AGREABLA GASTIGEMESO

2009-04-16T01:06:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me havis l'ideo, hiere vespere, spektar televizional programo pri la homi qui instalas su en bela anciena vilaji di Francia e kontributas restaurar li, animar li ed adportar a li itere kelka vivozeso. Inter altri, on montris paro veninta de New York, qua komprabis splendid anciena mezepokal kastelo en rurala vilajo di Aveyron, sud-Francia. Ica pekunioza New Yorkani tre prizis lia vakancala rezideyo di Aveyron e dum restaurar lia kastelo esforcis konoceskar la lokala habitanti e lia mori por bone adoptesar da la lokala komunajo. Ico esis tre simpatiinda. Anke la vilajani esis afabla a li e bone helpis li. Nur esis nigra punto, nome la komonestro qua invitis li a festino organizata da la municipal domo. Lu manjigis da li lokala poke apetitigiva dishi, nome i.a. la "tripou" (tripi di animali) ed il asertis a li ke ico esas tre saporoza, dum ke me savas (pro vivir en sud-Francia) ke ico esas tote nejusta ed ica repasto esis probable tormento a la New Yorkani e la ruzoza e maligna komonestro savis bone ico. Ye la fino dil repasto vinoza agrokultivisti kantis ledege la belega kanto : "Canto que recante", qua esas ulaspeca himno di Ocitania. Ol kompozesis dum la yarcento XIV da Gaston Phoebus komto di Bearn. Gaston Phoebus esis bele aspektanta viro, qua ne esis nur dotita por milito ma anke qua protektis la artisti ed ipsa esis poeto e muzikero. Il tre amis la bela mulieri, ed homaje a lua preferata amoratino il kompozis ica kanto. Pro ke ica kanto esis kompozita opoze a montaro, ol devas kantesar da viro havanta bela voco e pose intonesar da virala koro (prefere en Pireneala regiono). La vinoza e senkultura ruranachi di Aveyron masakris ica kulturajo per kantachar lamentinde. Me shamis. La New Yorkani qui ne konocis vere la kulturo di Francia aceptis ica desagreabla desafablajo dum kredar ke tale li adoptesis plu bone da la lokani. Franco nelokala nulatempe aceptabus manjar "tripou" e ne prizabus la masakro muzikala dal vilajanachi. Ico esas shaminda ! Ma ico povas sempre eventar kande onu ne konocas bone la lokala linguo e la lokala mori.

xxx:xxx

KAD LA ANGLI PLUDUROS VENAR A FRANCIA ?

2009-04-13T23:27:00.000-07:00

xxx:::xxx

Til tre recenta epoko, multa Angli venis instalar su sur la kontinento pro ke la preco dil domi e dil tereni esis multe plu chipa ibe kam en Unionita Rejio. Ma depos la financala krizo dil pasinta yaro, la situeso chanjis dramatatre, nome la Angla guvernerio minvalorigis la Britaniana pekunio, nome la pundo, ye cirkum 30%. Omna Britaniani qui havis la dubinda ideo instalar su en kontinentala landi uzanta la euro esis subite e forte plupovrigita. Kelka de li retroiris ad Unionita Rejio, ma ico esis desfacila tasko, nam la preco dil imobli restas tre alta ibe e li ganis nulo retrovenar a lia hema lando. Ma la restanti en Europa, havis plu desfacila e desagreabla vivo.
Hiere, me lektis che la interretala edituro di THE SUNDAY TIMES, reklamo por instigar la Britaniani vizitar Francia e mem (min o plu celite) instigar li por instalar su en ica lando. Skribesis ke la preci dil imobli esas nun ye la duima kusto di antee. Kad la plupovrigita Angli retretinta vere havos la deziro e volo chanjar lia lojeyo a kontinentala hemo ? Me dubas...

xxx:::xxx

'ELEKTROFONO'

2009-04-08T23:21:00.000-07:00

xxx:::xxx

Pro ke mea anciena 'elektrofono' ne plus funcionis de longa tempo e ke me ne plus povis askoltar mea anciena e bela diski nekompakta, me trovis recente reklamo por klasika 'elektrofono' che la revuo "Les veillées des chaumières" (La vesperi che la palio-domi)e me komendis ol. Konseque me recevis olu kelka dii ante nun.
Me itere askoltas diski ofte multe plu bela e diversa kam le moderna KD, ma me havis la kuriozeso regardar de-ube venas ica mashino. Sen granda surprizo, me lektis ke ol fabrikesas en Chinia. Pro la mala qualeso dil Chiniana produkturi, ol duros probable nur dum kelka yari. Ma tamen esas bona juar itere mea favorata diski.
Nihilominus*, me opinionas ke esas tre shokanta ke tala bezonaji ne plus fabrikesas en Europa. Pro quo ? Pro ke la produkturi fabrikata en Chinia esas plu chipa ? Ma ye la vendo, li esas same chera kam esis olim la Europana simila produkturi e lia qualeso esas kustumale tre inferiora. Lo esas afliktanta konstatar ke dum tempo di ekonomiala e financala krizo, di generala povreso, la Europani ne plus darfas produktar ipsa to quon li bezonas ed ipsa inventis. La fola e miskomprenata globalismo dil Siniori di lo "politically correct" havas devastanta konsequi.

xxx:::xxx

LA VIZITERI

2009-04-05T23:03:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hiere, me spektis che-televizione filmo titulizita "Les Visiteurs" (La Viziteri). Parolesas pri la temo dil voyaji tra la tempo. Nobelo dil XIIma yarcento danke magio tervenas en la komenco dil XXIma yarcento en Chicago, Usa, e probas omnamaniere retrovenar a lua origino-tempo. La filmajo ne esas maestro-verko, ma esas multa "gag"-i en ol qui ridigas e mem ridegigas ; ol esas vere komika.
Kande ica filmo publikigesis, ol tre kritikesis, nam ol supozesis esar mala sequo di antea filmo pri la sama temo, ma qua eventis en Francia. Kande onu konstatas la mala qualeso dil nuna filmi e televizionaji, ica reakto esis exajerita. Certe, quale me ja skribis, ol ne esas maestro-verko, ma lo importanta esas ke ol ridigez, e cakaze ol esas sucesoza.

xxx:::xxx

VERSAILLES E LUA FANTOMI

2009-04-01T23:57:00.000-07:00

xxx:::xxx

Hiere, me spektis kurtatempe emiso pri la kastelo di Versailles che televizional kanalo. Jurnalisto expresis la opiniono ke probable pro ke ica loko esas kargita per historiala memoraji, ol anke kargesas per fantomi dil pasinto. Lore onu rimemorigis ke certena personi kredis vidir homi di pasinta epoki en la cirkumajo dil kastelo, precipue on aludis la famoza raporto da du Angla turistini qui en 1901 kredis vidir rejino Maria-Antonia en la gardeni di Versailles. Ma la Britaniani havas la reputeso tre prizar la fantomi e la rakonti pri fantomi. Tamen, recente gardisto di Versailles tre traumatizesis per la viziono di fantomo, talgrade ke il ne plus volis rondirar dumnokte. Forsan il esas de Afrikana origino, nam la Afrikani havas mento multe plu apertita a lo supernatura kam la Europani.
Quaze hazardo, s-ro Partaka parolus pri sinkronalajo*, vespere esis emiso pri la paco di Versailles (1919) pos la unesma mondo-milito che la Europana kanalo ARTE. Onu montris bela imaji di ta epoko, ma on saveskis nur tre poka informaji pri la tatempa eventi. Esis tre remarkinda ke la lora Usana prezidanto Wilson esis ulaspeca folulo, qua per vana ed absurda revaji kredis sekurigar la paco en Europa ed en la mondo.
La federita vinkeri ne povis esar jeneroza a Germania pro ke li tro sufris dum la milito, tote aparte Francia kun komplete devastita nordala regioni. Ma li agis fole. Pro quo on forprenis omna kolonii de Germania ? Se Germania konservabus kolonii, la krizo ekonomial di 1929 esabus min forta en ita lando, e, forsan, on povabus evitar la arivo da Hitler ye la povo. On impozis republiko a Germania, ma la danjero por la paco ne esis la monarkio nek la imperiestro ma la nequalifikebla militistal klaso qua dominacis Germania depos 1862 (t.e. depos la povo-preno da Bismarck) e qua impedabis omna posibla evoluciono di Germania a demokratio dum impozar fanatika nacionalismo. On devabus agar omnamaniere por eliminar la povo di ta kasto, ma onu nule agis tale. La kontrato di Versailles en 1919, ne esis sagaca o mem nur sencoza diplomacal laboruro, ma nur male brikolita politikala verko. On savas nur tro bone, hodie, la konsequi di ta desgenioza politikala aranjuro.

xxx:::xxx

LA ARMENIANI E LIA HISTORIO

2009-03-29T13:40:00.000-07:00

xxx:::xxx

Me nule intencas facar kurso pri la historio dil Armeniani, me nur volas dicar ke mea olda matro aceptesis en hospitalo kelka dii ante nun. El partigas lua chambro kun oldega Armenianino qua kelka semani pos nun evos cent yari. La filiulo di ca oldino qua vizitas ol reguloze quale me vizitas mea matro, naracis a me ke el esas eskapinta de la gentocido facita dal Turki kontre lua samgentani (e la plu multa Kristani) lor la unesma mondo-milito. Tamen, se el eskapis de ita masakro lo esis kom orfanino, evanta lore kin o sis yari, nam lua amba genitori perisis dum ica buchado.
Esas hororinda pensar ke tala kozo povis existar e ke la Turki, til nun, ne volas agnoskar lia krimino e demandar pardono.

xxx:::xxx

REJAL ED ARISTOKRATAL MARIAJO

2009-03-25T10:20:00.000-07:00

xxxoooxxx

Recente, (ye la 19ma di marto 2009), Sinioro Rejido Princo Jean d'Orléans, duko de Vendôme, spozigis civile, Damzelo Philomeno de Tornos en l'urbodomo dil 7ma distrikto di Paris.
La komonestro di ca Parisala distrikto esas Rachida Dati, ministrino pri Judicio che la guvernerio di Nikolaos Sarkozius. Elua genitori esis nord-Afrikani Mahomedana. Dum mariajar ica princala paro, el facis ita splendida diskurseto (en bonega Franca linguo) :

"Esas kustumala, ke la komonestro, lor ica cirkonstanci, dicez kelka vorti a la familii dil futura gespozi , ma, hodie, por vi, la tempo qua grantesas a ni esus vere nesuficanta, nam la historio di vua familio, t.e. la familio di Francia, depos plu kam mil yari, intermixesas kun la historio di Francia. Lo esas, reale, la sama historio, nam esas nur un historio di Francia, quale existas nur un Francia, a qua me esas fiera apartenar."

Quankam Siorino Dati esas filiino di enmigrinti e ministro dil republiko, el facis bela diskurso patriota e royalista. Malgre lua stranjera origini, el esas autentika e meritoza Francino.

xxxoooxxx

EMISI CHE ARTE

2009-03-22T03:16:00.000-07:00

<<<:::>>>

Hiere vespere, me spektis du interesiv emisi televizional che la Europana kanalo ARTE. La unesma emiso koncernis la erupto di Indoneziana volkano eventinta
75 000 yari ante nun e qua destruktis granda parto del vivanta enti ta-epoke. E mem plu male, ico produktis glaciala epoko qua duris sat longa tempo. Tala kataklismo povus eventor anke itere irgakande.
La duesma emiso parolis pri la Kretiana civilizo, qua ye la komenco dil IIma yarmilo a.K. esis extreme brilanta. La habitanti dil insulo Kretia havis remarkinda sento por arto e beleso. Ultre lo, li ja havis granda teknologiala avanco, nam li havis quaze moderna balneyi e bela stradi neta. Regretinde, ica splendida civilizuro destruktesis komence per explozo di volkano en l'insulo Santorini (Thera en la Greka) qua produktis terorinda mareegi nihiliganta omno lor lia paso. Pose la Kretiani esis tre febligita e li divenis facila kaptajo por la Greka invaderi veninta de la kontinento. La Kretiana civilizo desaparis pose, absorbita dal Mikenal civilizo Greka. Notinde ke la anciena Kretiani ne esis de Indo-Europana origino ma Aziani veninta probable de Avan Azia.
Ulo tre surprizis me. On vidis splendida edifici, stradi, e belega pikturi sur la konstrukturi, tamen emisanto savigis ke ita unesma konocata Kretiani dil Antiqua Epoko esis kanibala ! Tale on povas havar splendida kulturo, altanivela savo teknologial, arto admirinde bela e tamen manjar sua kunhomi ! Ico semblas explikar pro quo la Mikenana Greki, qui tre shokesis per ica mori, esis absolute senkompata a la aborijeni lor lia invado.
La kataklismo qua frapis la insulo Kretia e lua cirkumanta regiono kontributis grande destrukar lua civilizuro. Quo eventabus e quale esus la mondo nun se la volkano di Thera ne eruptabus kataklismatre en 1500 a.K. ? Ni ne savas, ma certe la mondala civilizo esus diferanta hodie.
Forsan nepreciza rimemoro di ca katastrofo kontributis naskigar la rakonto pri la mito di Atlantida raportita da Platon.

<<<:::>>>

NEKONTENTIGANTA SITUESO DIL IDO-MOVADO

2009-03-20T09:56:00.000-07:00

<<<:::>>>

Certe esas krizo, duminstante, por la Ido-movado, ma ol ne esas tre grava, nam on povus tre facile havar altra redaktero por PROGRESO se la DK-ani dezirus lo vere. Cetere, mem se ica precipua revuo di nia movado cesus definitive publikigesar, lore existas anke du altra revui ofrata a la lektemeso dil Idisti. Ed, ultre lo, danke la existo dil interreto e dil interretala kontakti, on povus eventuale karear revui. La movado di Occidental/Interlingue pluduras vivar quankam lua revuo COSMOGLOTTA cesis aparar de plura yari. No, to quon me aludas hike esas la fakto ke la relati inter plura Idisti ne esas bona e ke ti qui volas funcionigar bone nia movado e linguo nek sequesas nek kurajigesas. La interretala mesaji che la plu multa Idala forumi esas preske sempre ne-interesanta, ni ne havas libri e ti qui probas krear literaturo - sive originala, sive tradukita - esas quik seniluzionigita, nam nulu kompras libri mem chipa. Ecepte la internaciona renkontri, ma ne omni afordas voyajar ad-fore, ni ne havas la posibleso parolar en Ido. Por ti qui ne povas ja uzar "web cam" telefon-servo esus necesa por advokar telefone samideani di diversa landi ed havar vere vivant Ido. Til nun, ye mea konoco, ico ne organizesis e l'Ido-movado langoras.

<<<:::>>>

LINGUI E SENTIMENTO DI APARTENO

2009-03-16T00:32:00.000-07:00

xxx:::xxx

Recente, me spektis che-televizione tre interesanta emiso pri lando di mez-Europa. Ica lando esas tote Europana ed havas vera Europana kulturo, lua nacionani aspektas tote simile a ni Franci e west-Europani, ma li parolas linguo qua nule similesas le nia e quan me nule povis komprenar, on bezonis askoltar e fidar l'interpretisto kande la homi interviuvesis. Plu tarde me spektis dokumental filmo pri Peru qua esas sud-Amerikana lando. En belega peizajo di alta monti, on questionis Amerik-Indiani qui respondis en la Hispana. Quankam anke esis interpretisto, on povis komprenar multa vorti de la interviuvati pro ke nia Franca linguo esas parenta a la Hispana e nia vorti tre similesas. Bizare, ma kompreneble, me sentis me plu proxima ad ita Amerik-Indiani qui havas tote ne Europana kulturo, ma qui parolas, adminime kom auxiliara linguo, latinida idiomo proxima a mea matrala linguo, kam a mea Europana samlandani ma qui parolas linguo tote ne komprenata da me. La neceseso di komuna linguo helpanta por la Europani esas granda por ke li havez sentimento di komuna aparteno. Tala linguo ne povas esar la Angla pro ke ol esas koloniala linguo e produktus, en perspektivo di min o plu longa periodo, refuzo ed opozo, ma ol devus esar neutra ed artificala linguo. Ke ca linguo esez Ido, Esperanto, Occidental, Interlingua, Latino sine flexione od altra simila idiomo ne esas la problemo ; nome ol devas avan omno esar neutra e, segun posibleso, facile lernebla ed uzebla por omni. Lore vera Europa apartenanta samamaniere ad omna Europani komencos existar.

xxx:::xxx

LA TELEVIZIONAL SERIO "X-FILES"

2009-03-15T23:57:00.000-07:00

xxx:::xxx

Malgre ke nunepoke on havas la selektebleso inter multa televizional kanali, la televizionala programi esas ofte poke interesiva, diferante de olim kande esis poka disponebla kanali e multa interesiva emisi. Hiere, vespere, me selektis kanalo qua spektigis filmi dil serio Usana "x-files". Ita filmi qui produktesis dum la yari 1990, ja tre oldeskis. Oli prizentis mond-imajo qua nun superiresas per la evoluciono dil mondo. Ma to quo esas markizanta esas la fakto ke en ica serio, on aludas sencese la parapsikologio, lo supernatura e l'ekiro dil anmi de la korpo lor la morto. Tala temi esas nesana. Ma stranje, en la nombroza Usana televizionala serii difuzata dal Franca televizional kanali, ica temi parapsikologial esas rekurenta. Lo supernatura od externatura tamen ne esas aparte prizata dal Franci. L'intereso quan la Usani havas a tala temi esas desquietiganta, nome on konstatis ke sempre ante granda katastrofo, en la frapota landi on aludis volunte tala fakti e l'okultismo esis prosperanta. Or, la aktuala eventi en Ocidento povas timigar...

xxx:::xxx